Previous Verse
Next Verse

Shloka 92

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

श्रुत्वा तु गदितां वाचं राजर्षिगणपूजिताम्।।।।प्रत्यभाषत मां देवी बाष्पैः पिहितलोचना।

śrutvā tu gaditāṃ vācaṃ rājarṣigaṇapūjitām | pratyabhāṣata māṃ devī bāṣpaiḥ pihitalocanā ||

राजर्षिगणपूजितां मया गदितां वाचं श्रुत्वा, देवी बाष्पपिहितलोचना मां प्रत्यभाषत।

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (indeed/but)
गदिताम्spoken
गदिताम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootगद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वाचम्’ इत्यस्य विशेषण
वाचम्speech/words
वाचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
राजर्षिगणपूजिताम्honoured by groups of royal seers
राजर्षिगणपूजिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootराजर्षि + गण + पूजित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-षष्ठी-तत्पुरुषः (राजर्षिगणेन पूजिता)
प्रत्यभाषतreplied
प्रत्यभाषत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-भाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
माम्to me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवीthe lady/queen
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बाष्पैःwith tears
बाष्पैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबाष्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
पिहितलोचनाwith eyes covered (by tears)
पिहितलोचना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपिहित + लोचना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (पिहिते लोचने यस्याः/यस्याḥ) — here as descriptive of देवी

"The divine lady heard my enumeration, sanctifying the royal seers. She replied me, with her eyes blinded by tears:

S
Sītā (Devī)
R
rājarṣis (royal seers)

FAQs

Truthful testimony offered with reverence: speech becomes dhārmic when it is sincere, respectful, and anchored in venerable authority rather than deceit.

After Hanumān has spoken at length, Sītā—overwhelmed with emotion—responds, her tears showing both suffering and renewed hope.

Sītā’s steadfastness and tenderness: even in distress she listens carefully and responds rather than collapsing into despair.