Shloka 63

ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वं रूपं प्रत्यसंहरम्।अहं तु शिंशुपावृक्षे पक्षीव गहने स्थितः।।।।

tato 'haṃ paramodvignaḥ svaṃ rūpaṃ pratyasaṃharam |

ahaṃ tu śiṃśupāvṛkṣe pakṣīva gahane sthitaḥ ||

ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वं रूपं संहृत्य लघुतां नीतवान्। शिंशुपावृक्षस्य गहनपत्रच्छायायां पक्षीव निलीनोऽवस्थितः॥

ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
परमोद्विग्नःgreatly agitated
परमोद्विग्नः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + उद्विग्न (√उद्-√विज्/√द्विज् से क्त-कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: ‘परमः उद्विग्नः’
स्वम्my own
स्वम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; स्वकीय-वाचक
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रत्यसंहरम्I withdrew/contracted
प्रत्यसंहरम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-√हृ (धातु) / प्रति-आ-√सहृ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘I drew back/contracted’
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
तुand/but
तु:
Nipata (निपात/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (particle: but/and)
शिंशुपावृक्षेin the simsupa tree
शिंशुपावृक्षे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootशिंशुपा + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पक्षीa bird
पक्षी:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike
इव:
Upama-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-द्योतक
गहनेin the dense foliage
गहने:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘dense thicket’
स्थितःstood/was situated
स्थितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"I was scared and contracted my body size and stood on the Simsupa tree like a bird in the sky.

H
Hanumān
Ś
śiṃśupā (Simsupa tree)

FAQs

Dharma-guided courage is not recklessness: Hanumān uses discretion and self-control to protect the larger righteous goal—Sītā’s discovery and safe communication.

Hearing ominous sounds, Hanumān hides more carefully by shrinking his body and blending into the tree’s cover.

Practical wisdom (nīti) and restraint—Hanumān adapts instantly to danger without losing focus.