Shloka 45

तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन्।गत्वा चाह महध्वानं पश्यामि नगमण्डितम्।।।।दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र च सा पुरी।

tāṃ hatvā punar evāhaṃ kṛtyam ātyayikaṃ smaran | gatvā cāha mahādhvānaṃ paśyāmi nagamaṇḍitam ||

dakṣiṇaṃ tīram udadher laṅkā yatra ca sā purī |

तां हत्वा पुनरेवाहम् अत्ययिकं कृत्यं स्मरन्, महाध्वानं गत्वा नगमण्डितं दक्षिणमुदधेस्तीरे लङ्कां पुरीं ददर्शम्।

tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
hatvāhaving slain
hatvā:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव
punaragain
punar:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (again)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
kṛtyamtask / duty
kṛtyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṛtya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ātyayikamurgent
ātyayikam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootātyayika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (urgent/pressing)
smaranremembering
smaran:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
gatvāhaving gone
gatvā:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
ahaI said
aha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootah (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
mahādhvānamgreat roar / great route
mahādhvānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā + dhvāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समास (mahān dhvānaḥ: great sound/roar; often used for 'great road/route' as mahādhvāna/mahādhvānam in some recensions)
paśyāmiI see
paśyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
nagamaṇḍitamadorned with mountains/trees
nagamaṇḍitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnaga + maṇḍita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (nagaiḥ maṇḍitam: adorned with mountains/trees); maṇḍita = क्त (PPP) from maṇḍ
dakṣiṇamsouthern
dakṣiṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
tīramshore
tīram:
Karma (कर्म/गत्यर्थे देश)
TypeNoun
Roottīra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
udadheḥof the ocean
udadheḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootudadhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
laṅkāLaṅkā
laṅkā:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण/देश)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय, सम्बन्धबोधक-स्थानवाचक (relative adverb: where)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
that
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
purīcity
purī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"Having slained Simhika, I thought of the huge feat that I have done. I remembered the big mission before me and went to the southern shore of the ocean and saw Lanka full of trees.

H
Hanuman
S
Siṁhikā
O
Ocean
S
Southern shore
L
Laṅkā

FAQs

Dharma as steadfastness to one’s entrusted duty: after overcoming an obstacle, Hanuman immediately returns to the higher purpose—service to Rāma through the search for Sītā.

With Siṁhikā defeated, Hanuman resumes his ocean-crossing and reaches sight of the southern shore where Laṅkā is located.

Single-pointed dedication (niṣṭhā): Hanuman does not linger in triumph; he keeps the mission foremost.