Previous Verse

Shloka 31

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

द्वौ मासौ तेन मे कालो जीवितानुग्रहः कृतः।।।।ऊर्ध्वं द्वाभ्यां तु मासाभ्यां ततस्तक्ष्यामि जीवितम्।

dvau māsau tena me kālo jīvitānugrahaḥ kṛtaḥ | ūrdhvaṃ dvābhyāṃ tu māsābhyāṃ tatas tyakṣyāmi jīvitam ||

द्वौ मासौ तेन मे कालः जीवितानुग्रहः कृतः। ऊर्ध्वं द्वाभ्यां तु मासाभ्यां ततः त्यक्ष्यामि जीवितम्॥

द्वौtwo
द्वौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा, द्विवचनम्; विशेषणम् मासौ
मासौmonths
मासौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा, द्विवचनम्
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचनम्; अत्र चतुर्थी (to me)
कालःtime
कालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
जीवितानुग्रहःa reprieve/grant of life
जीवितानुग्रहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (favor/grant regarding life); पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; कालस्य विशेषण/समानााधिकरणम्
कृतःwas made/granted
कृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मणि/भावे (was made/granted)
ऊर्ध्वम्afterwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (afterwards/thereafter)
द्वाभ्याम्by/after the two
द्वाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया/पञ्चमी (instr./abl.), द्विवचनम्; अत्र तृतीया सह मासाभ्याम् (after/by the two)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (but/indeed)
मासाभ्याम्after two months
मासाभ्याम्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, तृतीया/पञ्चमी, द्विवचनम्; अत्र पञ्चमी-अर्थे (after two months)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम् (then/thereafter)
त्यक्ष्यामिI will abandon
त्यक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलृट् (Simple future), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

"He has allowed me two months time to live. After two months I will have to give up my life."ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē trayastriṅśassargaḥ৷৷Thus ends the thirtythird sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

S
Sītā
R
Rāvaṇa (implied by 'tena')

FAQs

Truthful testimony under oppression: Sītā states the coercive deadline, underscoring that dharma may require steadfast refusal of wrongdoing even at the cost of life.

Sītā informs Hanumān of Rāvaṇa’s ultimatum: she has only two months before she expects death (by force or by her own resolve).

Moral firmness—Sītā’s unyielding refusal to submit to adharma, even when threatened with death.