Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

ततस्तु स्थविरो राजा सत्ये धर्मे व्यवस्थितः।।।।ज्येष्ठं यशस्विनं पुत्रं रुदन्राज्यमयाचत।

tatas tu sthaviro rājā satye dharme vyavasthitaḥ |

jyeṣṭhaṃ yaśasvinaṃ putraṃ rudan rājyam ayācata ||

ततस्तु स्थविरो राजा सत्ये धर्मे व्यवस्थितः। ज्येष्ठं यशस्विनं पुत्रं रुदन् राज्यं अयाचत॥

ततःthen
ततः:
सम्बन्ध (Discourse/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अपादानार्थ (then/from that)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अनुक्रम-निर्देशक
स्थविरःaged
स्थविरः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्थविर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सत्येin truth
सत्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
धर्मेin righteousness
धर्मे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
व्यवस्थितःsteadfast
व्यवस्थितः:
विशेषण (Predicate adjective of rājā)
TypeVerb
Rootवि-अव-स्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'steadfast/established'
ज्येष्ठम्eldest
ज्येष्ठम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies putram)
यशस्विनम्glorious
यशस्विनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootयशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
पुत्रम्son
पुत्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रुदन्weeping
रुदन्:
कर्ता (Karta/Agent, participial)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'weeping'
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अयाचतbegged/implored
अयाचत:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

"The aged king who held on to truthfulness and righteousness begged his famed eldest son Rama to return the kingdom.

D
Dasaratha
R
Rama

FAQs

The tension between personal desire and pledged truth: even a dharmic king can be torn when truth-bound obligations conflict with what he believes is right for the realm.

After Kaikeyī’s demand, Daśaratha pleads with Rama, hoping to avert exile and restore the coronation.

Daśaratha’s attachment to dharma and his paternal love, expressed through humble supplication.