Valmiki Ramayana 5.1.193 — Sundara Kanda, Sarga 1, Shloka 193

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

आस्ये तस्या निमज्जन्तं ददृशुः सिद्धचारणाः।ग्रस्यमानं यथा चन्द्रं पूर्णं पर्वणि राहुणा।।।।

Transliteration

āsye tasyā nimajjantaṃ dadṛśuḥ siddhacāraṇāḥ |

grasya-mānaṃ yathā candraṃ pūrṇaṃ parvaṇi rāhuṇā ||

Translation

तस्या आस्ये निमज्जन्तं तं सिद्धचारणाः ददृशुः—यथा पूर्णपर्वणि पूर्णचन्द्रं राहुणा ग्रस्यमानम्।

Word by Word

• आस्ये: in the mouth
• आस्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• निमज्जन्तम्: sinking into
• निमज्जन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नि + मज्ज् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (हनूमन्तम् implied)

• ददृशुः: saw
• ददृशुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• सिद्ध-चारणाः: Siddhas and Cāraṇas
• सिद्ध-चारणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + चारण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (इतरेतर)

• ग्रस्यमानम्: being seized/devoured
• ग्रस्यमानम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ग्रस् (धातु)
• Form: कृदन्त; शानच्-प्रत्ययान्त कर्मणि (present passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमानवर्णन

• यथा: as/like
• यथा: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक (comparative particle)

• चन्द्रम्: the moon
• चन्द्रम्: Upameya (उपमेय)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पूर्णम्: full
• पूर्णम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (चन्द्रम्)

• पर्वणि: on the lunar day (full-moon time)
• पर्वणि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• राहुणा: by Rāhu
• राहुणा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: राहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

Context

The siddhas and charanas who were watching his performance of drowning in her mouth were amazed as though the moon is seized by Rahu on a full-moon night.

Characters & Entities

• Hanumān
• Siṃhikā
• Siddhas
• Cāraṇas
• Moon (Candra)
• Rāhu

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is upheld even when it appears eclipsed: righteous effort may seem overwhelmed, yet it is not defeated in truth.

What is the narrative situation?

Celestial beings observe Hanumān entering the demoness’s mouth, and the poet frames the suspense through an eclipse comparison.

Which character virtue is emphasized?

Fearlessness and composure—Hanumān acts decisively even as onlookers see a moment of apparent peril.