HomeRamayanaBala KandaSarga 29Shloka 21
Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 29, Shloka 21

सिद्धाश्रम-प्रसङ्गः

Siddhashrama and the Vāmana Narrative

त्रीन् क्रमानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मानद:।आक्रम्य लोकान् लोकात्मा सर्वभूतहिते रत:।।1.29.20।।महेन्द्राय पुन: प्रादान्नियम्य बलिमोजसा।त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुन:।।1.29.21।।

trīn kramān atha bhikṣitvā pratigṛhya ca mānadaḥ | ākramya lokān lokātmā sarvabhūtahite rataḥ || 1.29.20 ||

mahendrāya punaḥ prādān niyamya balim ojasā | trailokyaṃ sa mahātejāś cakre śakravaśaṃ punaḥ || 1.29.21 ||

ततः मानदः लोकात्मा सर्वभूतहिते रतः त्रीन् क्रमान् भिक्षित्वा प्रतिगृह्य लोकान् आक्रम्य। ततः महातेजाः ओजसा बलिं नियम्य त्रैलोक्यं पुनर्महेन्द्राय प्रादात्, शक्रवशं चकार।

महेन्द्रायto Mahendra (Indra)
महेन्द्राय:
Sampradana (सम्प्रदान/recipient)
TypeNoun
Rootmahendra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative); एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (again)
प्रादात्gave
प्रादात्:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootpra-√dā (दा धातु)
Formलङ् (Imperfect/past); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र
नियम्यhaving restrained
नियम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootni-√yam (यम् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having restrained’; उपसर्ग: नि
बलिम्Bali
बलिम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootbali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन
ओजसाby (his) power
ओजसा:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootojas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Roottri-loka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; द्विगुसमास (three-worlds)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; सर्वनाम
महातेजाःhighly resplendent
महातेजाः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-tejas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; कर्तृविशेषण
चक्रेmade
चक्रे:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; आत्मनेपद
शक्रवशम्under Indra’s control
शक्रवशम्:
Karma (कर्म/object-complement)
TypeNoun
Rootśakra-vaśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; ‘शक्रस्य वशः’ = under Indra’s control
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (again)

"O mighty-armed Rama! Lord Visnu, the foremost among the gods, and master the great ascetic lived here carrying out yogic practices and penance for innumerable years constituting hundreds of yugas.

V
Viṣṇu (Vāmana/Trivikrama implied)
B
Bali
M
Mahendra (Indra)
Ś
Śakra
T
Three worlds (trailokya)

FAQs

Legitimate authority is restored for the common good: power is exercised not for domination but to re-establish rightful order and protect all beings.

The Vāmana episode culminates: Viṣṇu takes three strides to encompass the worlds, subdues Bali, and returns sovereignty of the three worlds to Indra.

Loka-hita (universal welfare): governance and divine power are justified by their service to the well-being of all living beings.