Shloka 13

ताटकावधः

The Slaying of Tāṭakā

Devanagari script

एवं ब्रुवाणे रामे तु ताटका क्रोधमूर्छिता।उद्यम्य बाहू गर्जन्ती राममेवाभ्यधावत।।1.26.13।।

Transliteration

evaṃ bruvāṇe rāme tu tāṭakā krodhamūrchitā |

udyamya bāhū garjantī rāmam evābhyadhāvata ||

Translation

एवं वदति रामे तु ताटका क्रोधमूर्छिता। बाहू उद्यम्य गर्जन्ती राममेवाभ्यधावत॥

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (manner adverb)

• ब्रुवाणे: while (he) was speaking
• ब्रुवाणे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सति-सप्तमी (locative absolute)

• रामे: when Rama
• रामे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सति-सप्तमी (with ब्रुवाणे)

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-निपातः (but/indeed)

• ताटका: Tāṭakā
• ताटका: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ताटका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्रोधमूर्छिता: frenzied with anger
• क्रोधमूर्छिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध + मूर्छित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ताटका); समासः: क्रोध-मूर्छिता (frenzied with anger)

• उद्यम्य: having raised
• उद्यम्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-यम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having lifted)

• बाहू: (her) two arms
• बाहू: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, द्विवचनम्

• गर्जन्ती: roaring
• गर्जन्ती: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गर्ज् (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (present active participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणरूपेण (qualifying ताटका)

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• एव: indeed / only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः (only/indeed)

• अभ्यधावत: rushed towards
• अभ्यधावत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-धाव् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (imperfect/past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Context

While Rama was still speaking, Tataka, incensed with fury rushed with her uplifted arms towards him roaring.

Characters & Entities

• Rāma
• Tāṭakā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Uncontrolled anger (krodha) destroys discernment and leads to ruin; dharma requires mastery over impulses, especially in confrontation.

What is the narrative situation?

Tāṭakā, enraged, initiates the attack by charging at Rāma.

Which character virtue is emphasized?

By contrast to Tāṭakā’s rage, Rāma’s steadiness is implied—he remains composed even as aggression erupts.