Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 78, Shloka 2

अष्टसप्ततितमः सर्गः — Śatrughna’s Fury and Bharata’s Restraint

Mantharā Episode

गतिर्य स्सर्वभूतानां दुःखे किं पुनरात्मनः।स राम स्सत्त्वसम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितो वनम्।।।।

gatir yaḥ sarvabhūtānāṁ duḥkhe kiṁ punar ātmanaḥ |

sa rāmaḥ sattvasampannaḥ striyā pravrājito vanam ||

गतिर्यः सर्वभूतानां दुःखे किं पुनरात्मनः। स रामः सत्त्वसम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितो वनम्॥

गतिःrefuge/goal
गतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; तत्पुरुषः (सर्वेषां भूतानाम्)
दुःखेin distress
दुःखे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
किम्what (need to say)
किम्:
क्रियाविशेषण (Interrogative adverbial/प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
पुनःagain/further
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/अधिक्य (again/further)
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
रामःRama
रामः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सत्त्वसम्पन्नःendowed with strength/virtue
सत्त्वसम्पन्नः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त; सम्+√पद्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (सत्त्वेन सम्पन्नः)
स्त्रियाby a woman
स्त्रिया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रव्राजितःexiled
प्रव्राजितः:
क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootप्र+√व्रज् (धातु) णिच् (causative) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थतः ‘exiled’
वनम्to the forest
वनम्:
गति/कर्म (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Couldn't the mighty Rama who is the ultimate refuge of all beings protect himself in his own distress? That Rama has been exiled to the forest by a woman.

R
Rāma

FAQs

The verse highlights the tension between moral authority and personal suffering: even the one who shelters others (Rāma) endures hardship without abandoning dharma, implying that righteousness is proven under adversity.

After Rāma’s exile, emotions flare in the royal household; Śatrughna expresses shock and indignation that Rāma has been sent to the forest due to Kaikeyī’s influence.

Rāma’s sattva (steadfast moral strength): he remains the ‘refuge of beings’ even while personally afflicted, suggesting inner integrity rather than mere power.