Valmiki Ramayana 2.15.8 — Ayodhya Kanda, Sarga 15, Shloka 8

अभिषेकसज्जा तथा सुमन्त्रस्य प्रेषणम्

Coronation Preparations and Sumantra’s Commission

Devanagari script

क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भा स्सुमनसः पयः।।2.15.8।।वेश्याश्चैव शुभाचारा स्सर्वाभरणभूषिताः।

Transliteration

kṣaudraṃ dadhi ghṛtaṃ lājā darbhāḥ sumanasaḥ payaḥ || 2.15.8 ||

vēśyāś caiva śubhācārāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ |

Translation

क्षौद्रं दधि घृतं लाजाः दर्भाः सुमनसः पयः च समुपन्यस्ताः; वेश्याश्च शुभाचाराः सर्वाभरणभूषिताः सेवायां समुपस्थिताः।

Word by Word

• क्षौद्रम्: honey
• क्षौद्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (सूच्य-समाहार/सूची)

• दधि: curds
• दधि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (सूची)

• घृतम्: ghee
• घृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (सूची)

• लाजाः: puffed grain
• लाजाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लाजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूची)

• दर्भाः: darbha grass
• दर्भाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूची)

• सुमनसः: flowers
• सुमनसः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुमनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूची)

• पयः: milk
• पयः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (सूची)

• वेश्याः: courtesans
• वेश्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेश्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed; also
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis particle)

• शुभाचाराः: of good conduct
• शुभाचाराः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (शुभः आचारः यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (वेश्याः)

• सर्वाभरणभूषिताः: adorned with all ornaments
• सर्वाभरणभूषिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + आभरण + भूषित (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सर्वैः आभरणैः भूषिताः); क्त-प्रत्यय कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (वेश्याः)

Context

Gold and silver vessels filled with holy water and puffed corn, adorned with lotuses, water lilies and leaves from trees rich in sap shone.

Characters & Entities

• darbha grass
• honey
• ghee
• flowers
• lājā (puffed grain)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes right preparation and right conduct: offerings are arranged according to sacred custom, and attendants are described by śubha-ācāra (good behavior), stressing that external rites must be matched by ethical demeanor.

What is the narrative situation?

The household/court has prepared ritual substances and arranged attendants for a significant ceremonial moment.

Which character virtue is emphasized?

Śubha-ācāra (good conduct) as a virtue: the verse explicitly values disciplined behavior alongside splendor.