Previous Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 111, Shloka 32

अयोध्याकाण्डे एकादशोत्तरशततमः सर्गः

Sarga 111: Counsel on Gurus, Parental Debt, and Bharata’s Protest

वृतो हि राजा कैकेय्या मया तद्वचनं कृतम्।अनृतान्मोचयानेन पितरं तं महीपतिम्।।।।

vṛto hi rājā kaikeyyā mayā tad-vacanaṃ kṛtam | anṛtān mocaya anena pitaraṃ taṃ mahīpatim ||

कैकेय्या वृतो हि राजा; मया तद्वचनं कृतम्। अनेन कर्मणा तं पितरं महीपतिं अनृतकलङ्कात् मोचय॥

वृतःsolicited/entreated
वृतः:
विशेषण (Qualifier of राजा)
TypeAdjective
Rootवृ (धातु) → वृत (कृदन्त)
Formभूतकर्तरि कृदन्त (past passive participle used in active sense: 'chosen/solicited'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; राजा इति विशेषणम्
हिindeed/for
हि:
हेतु/बल (Emphasis/Reason marker)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; explanatory/emphatic)
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कैकेय्याby Kaikeyi
कैकेय्या:
करण/कर्ता-हेतु (Agent/instrument)
TypeNoun
Rootकैकेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
मयाby me
मया:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वचनम् इति विशेषणम्
वचनम्word/promise
वचनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृतम्fulfilled/done
कृतम्:
क्रिया (Predicate: 'done/fulfilled')
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अनृतात्from falsehood
अनृतात्:
अपादान (Source: 'from falsehood')
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
मोचयrelease
मोचय:
क्रिया (Imperative action)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + णिच् → मोचय (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
अनेनby this/thereby
अनेन:
करण (Instrument: 'by this/thereby')
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पितरम्father
पितरम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तम्that
तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पितरम् इति विशेषणम्
महीपतिम्lord of the earth (king)
महीपतिम्:
कर्म (Object; apposition to पितरम्)
TypeNoun
Rootमही + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: मही-पतिः (lord of the earth)

The king (Dasaratha) was solicited by Kaikeyi and I shall abide. Therefore, you also release the lord of the earth, our father from the charge of falsehood.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkādaśōttaraśatatamassargaḥ৷৷Thus ends the hundredeleventh sarga in Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

R
Rāma
B
Bharata
D
Daśaratha
K
Kaikeyī

FAQs

Satya as dharma: Rāma treats the king’s pledged word as binding and chooses exile so that Daśaratha is not marked as false—upholding truth over immediate power.

Rāma justifies his obedience to the exile-command arising from Kaikeyī’s demand, and urges Bharata to see this as a way to preserve Daśaratha’s truthfulness.

Integrity and filial loyalty: Rāma sacrifices personal kingship to protect his father’s reputation for truth and the sanctity of royal promises.