Shloka 37

खरसेनासङ्ग्रामः

The Battle with Khara’s Host at the Hermitage

Devanagari script

ततश्शरसहस्राणि निर्ययुश्चापमण्डलात्।सर्वा दश दिशो बाणैरावार्यन्त समागतैः।।।।

Transliteration

tataḥ śara-sahasrāṇi niryayuś cāpa-maṇḍalāt | sarvā daśa diśo bāṇair āvāryanta samāgataiḥ ||

Translation

ततः चापमण्डलात् शरसहस्राणि निर्ययुः; समागतैर्बाणैः सर्वा दश दिशः आवार्यन्त।

Word by Word

• शरान्धकारम्: arrow-darkness
• शरान्धकारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + अन्धकार (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष): शर-अन्धकार = ‘शरैः कृतः अन्धकारः’ (darkness of arrows); पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• आकाशम्: sky
• आकाशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• आवृणोत्: covered
• आवृणोत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-वृ (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘covered’

• सः: it/that
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; refers to शरान्धकारः (masc.)

• दिवाकरम्: the sun
• दिवाकरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• बभूव: became/appeared
• बभूव: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘became/appeared’

• अवस्थितः: standing
• अवस्थितः: Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) ‘standing/positioned’; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; qualifying रामः

• रामः: Rāma
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• प्रवमन्: spewing forth
• प्रवमन्: Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र- वम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle) ‘vomiting/forth-spewing’; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; used with इव

• इव: as if
• इव: Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्ययम्

• तान्: those
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचनम्; demonstrative ‘those’

• शरान्: arrows
• शरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचनम्

Context

As the infuriated demons again hurtled towards Rama, filling the quarters and the intermediate directions and raining missiles, Rama aimed at them dazzling gandharvastras, producing a frightening warcry.

Characters & Entities

• Rama
• Bow
• Arrows

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is competent protection: rightful defense requires skill and preparedness, not merely intention.

What is the narrative situation?

Rama’s counterattack intensifies as he releases a vast volley of arrows that dominates the battlefield.

Which character virtue is emphasized?

Excellence in duty—Rama’s mastery of archery in the service of safeguarding the righteous.