Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Brahmin Right Conduct: Morning Remembrance, Bathing, Purification, and Tarpaṇa Method

शिरोदेशे ललाटे च नासिकायां हृदि भ्रुवोः । बाह्वोः पार्श्वे तथा नाभौ जान्वोरङ्घ्रिद्वये तथा

śirodeśe lalāṭe ca nāsikāyāṃ hṛdi bhruvoḥ | bāhvoḥ pārśve tathā nābhau jānvoraṅghridvaye tathā

शिरोदेशे ललाटे नासिकायां हृदि भ्रुवोर्मध्ये; बाह्वोः पार्श्वयोर्नाभौ जान्वोः अङ्घ्रिद्वये च तथा।

शिरोदेशेon the head-region
शिरोदेशे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootशिरस् + देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—शिरसः देशः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ललाटेon the forehead
ललाटे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootललाट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
and
:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: and)
नासिकायाम्on the nose
नासिकायाम्:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootनासिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
हृदिin/on the heart
हृदि:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (हृद्-शब्दस्य विशेषरूपम्)
भ्रुवोःon the two eyebrows
भ्रुवोः:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootभ्रू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति (Genitive/Locative), द्विवचन; अत्र स्थानवाचकत्वात् सप्तमी-द्विवचनार्थे (on the two eyebrows)
बाह्वोःon the two arms
बाह्वोः:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति (Genitive/Locative), द्विवचन; अत्र स्थानवाचकत्वात् सप्तमी-द्विवचनार्थे (on the two arms)
पार्श्वेon the side
पार्श्वे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यत्वार्थक (adverb: likewise/also)
नाभौon the navel
नाभौ:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
जान्वोःon the two knees
जान्वोः:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootजानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति (Genitive/Locative), द्विवचन; अत्र स्थानवाचकत्वात् सप्तमी-द्विवचनार्थे (on the two knees)
अङ्घ्रिद्वयेon the pair of feet
अङ्घ्रिद्वये:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootअङ्घ्रि + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—द्वौ अङ्घ्री (द्विगु)
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (likewise)

Unspecified in the provided excerpt (context needed from surrounding verses).

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes: जान्वोरङ्घ्रिद्वये = जान्वोः + अङ्घ्रिद्वये (ः + अ → र्).

FAQs

It reads like a list of bodily locations used in nyāsa (ritual placement/touching of mantras on specific body parts) as part of worship or mantra practice.

Such lists function as an instruction map for ritual sequence—guiding where a practitioner should place or contemplate mantra-energy, often to sacralize the body as a seat of worship.

No. In this shloka, only anatomical locations are enumerated; deity/tīrtha identification would require the surrounding context.