Shloka 17

The Procedure for the Consecration of a Pond

Devanagari script

दद्यात्समानि सर्वेषामाचार्ये द्विगुणं स्मृतम् । दद्याच्छयनसंयुक्तमात्मनश्चापि यत्प्रियम्

Transliteration

dadyātsamāni sarveṣāmācārye dviguṇaṃ smṛtam | dadyācchayanasaṃyuktamātmanaścāpi yatpriyam

Translation

दद्यात् समानि सर्वेषाम् आचार्ये द्विगुणं स्मृतम्। दद्याच्छयनसंयुक्तम् आत्मनश्चापि यत्प्रियम्॥

Word by Word

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Optative, 3rd person, singular)

• समानि: equal (in amount)
• समानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (Neuter, Accusative, Pl; adjective)

• सर्वेषाम्: of all (persons)
• सर्वेषाम्: Sampradana (Recipient-group/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सामान्य), षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (Genitive, Pl)

• आचार्ये: in the case of the teacher
• आचार्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आचार्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative, Sg)

• द्विगुणम्: double
• द्विगुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Tatpurusha; Neuter, Nom/Acc, Sg; adjective)

• स्मृतम्: is declared/remembered
• स्मृतम्: Kriya-visheshana (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Past passive participle; Neuter, Nom/Acc, Sg)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Optative, 3rd person, singular)

• शयनसंयुक्तम्: accompanied with a bed
• शयनसंयुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शयन + संयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (शयनेन/शयनसहितं संयुक्तम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Tatpurusha; Neuter, Acc, Sg; adjective)

• आत्मनः: of oneself
• आत्मनः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Genitive, Sg)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-शब्दः (particle: also/even)

• यत्: whatever
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (Relative pronoun; Neuter, Acc, Sg)

• प्रियम्: dear/pleasing (thing)
• प्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Neuter, Acc, Sg; adjective)

Speaker

Not explicitly specified in the provided excerpt (contextual speaker unknown for this single verse).

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: दद्यात्समानि = दद्यात् + समानि; सर्वेषामाचार्ये = सर्वेषाम् + आचार्ये; दद्याच्छयनसंयुक्तम् = दद्यात् + शयनसंयुक्तम् (त् + श → च्छ); शयनसंयुक्तमात्मनः = शयनसंयुक्तम् + आत्मनः; आत्मनश्चापि = आत्मनः + च + अपि; यत्प्रियम् = यत् + प्रियम्।

FAQs

What ethical principle about charity (dāna) is taught in this verse?

It teaches fairness in giving—offering equal gifts to all—while also prescribing special honor for one’s teacher by giving double.

Why is the ācārya (teacher) given special emphasis here?

The verse reflects the dharmic principle that the teacher is worthy of heightened reverence and support, so gifts to the ācārya are recommended to be doubled.

What is the practical guidance about what kinds of gifts to give?

It recommends giving a bed with its proper accompaniments and also donating items that are personally dear—suggesting sincerity and sacrifice rather than leftover or unwanted goods.