Adhyaya 26

Verse 1

भीष्म उवाच । दीर्घायुरारोग्यकुलातिवृद्धिभिर्युक्तः पुमान्रूपकुलान्वितः स्यात् । मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यक्व्रतं समाचक्ष्व च शीतरश्मेः

भीष्म उवाच । दीर्घायुरारोग्यकुलातिवृद्धियुक्तः पुमान् रूपकुलान्वितः स्यात् । मुहुर्मुहुः जन्मनि येन सम्यक् व्रतं समाचक्ष्व शीतरश्मेः ॥

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । त्वया पृष्टमिदं सम्यगक्षयस्वर्गकारकम् । रहस्यं तु प्रवक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः

पुलस्त्य उवाच—त्वया सम्यक् पृष्टमिदम् अक्षयस्वर्गप्रदं विषयम्। अधुना तद् रहस्यं प्रवक्ष्यामि यत् पुराणविदः सम्यग् विदुः।

Verse 3

रोहिणीचंद्रशयनं नामव्रतमिहोच्यते । तस्मिन्नारायणस्यार्चामर्चयेदिंदुनामभिः

अत्र ‘रोहिणीचन्द्रशयन’ इति नाम व्रतम् उच्यते। तस्मिन् काले नारायणस्यार्चां इन्दुनामभिः समर्चयेत्।

Verse 4

यदा सोमदिने शुक्ला भवेत्पंचदशी क्वचित् । अथवा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते

यदा सोमदिने शुक्लपक्षे पञ्चदशी क्वचिद् भवेत्, अथवा पौर्णमास्यां ब्रह्मनक्षत्रस्य उदयः प्रजायते—

Verse 5

तदा स्नानं नरः कुर्यात्पंचगव्येन सर्षपैः । आप्यायस्वेति च जपेद्विद्वानष्टशतं पुनः

तदा नरः सर्षपैः सह पञ्चगव्येन स्नानं कुर्यात्। ‘आप्यायस्व’ इति मन्त्रं विद्वान् पुनर् अष्टशतं जपेत्।

Verse 8

शूद्रोपि परया भक्त्या पाषंडालापवर्जितः । सोमाय शांताय नमोस्तु पादावनंतधाम्नेति च जानुजंघे । ऊरुद्वयं चापि जलोदराय संपूजयेन्मेढ्रमनंगधाम्ने

शूद्रोऽपि परया भक्त्या पाषण्डालापवर्जितः। पादयोः ‘सोमाय शान्ताय नमोऽस्तु, अनन्तधाम्ने’ इति पूजयेत्; जानुजङ्घे च। ऊरुद्वयं ‘जलोदराय’ इति, मेढ्रं ‘अनङ्गधाम्ने’ इति संपूजयेत्।

Verse 9

नमोनमः कामसुखप्रदाय कटिः शशांकस्य सदार्चनीयः । तथोदरं चाप्यमृतोदराय नाभिः शशांकाय नमोभिपूज्या

नमो नमः शशाङ्कस्य कट्यै कामसुखप्रदायै सदार्चनीयायै। तथैवामृतोदरायोदराय नमो नमः; शशाङ्कस्य नाभये नमोऽभिपूज्यायै॥

Verse 10

नमोस्तु चंद्राय मुखं च नित्यं दंता द्विजानामधिपाय पूज्याः । हास्यं नमश्चंद्रमसेऽभिपूज्यमोष्ठौ तु कौमोदवनप्रियाय

नमोऽस्तु चन्द्राय; नित्यं मुखाय नमः। दन्ताः द्विजाधिपतेः पूज्याः; हास्यं चन्द्रमसेऽभिपूज्यं नमः। ओष्ठौ तु कौमोदवनप्रियाय नमः॥

Verse 11

नासा च नाथाय वरौषधीनामानंदबीजाय पुनर्भ्रुवौ च । नेत्रद्वयं पद्मनिभं तथेंदोरिंदीवरव्यासकराय शौरेः

नासा वरौषधीनां नाथत्वं प्राप; पुनर्भ्रुवौ च आनन्दबीजत्वं गतौ। नेत्रद्वयं पद्मनिभं शशाङ्कत्वं च प्राप्तं; शौरेश्चेन्दीवरव्यासकरत्वं च॥

Verse 12

नमः समस्ताध्वरपूजिताय कर्णद्वयं दैत्यनिषूदनाय । ललाटमिंदोरुदधिप्रियाय केशाः सुषुम्नाधिपतेः प्रपूज्याः

नमः समस्ताध्वरपूजिताय; दैत्यनिषूदनस्य कर्णद्वयाय नमः। इन्दोर्ललाटं उदधिप्रियं नमः। सुषुम्नाधिपतेः केशाः प्रपूज्याः॥

Verse 13

शिरः शशांकाय नमो मुरारेर्विश्वेश्वरायाथ नमः किरीटं । पद्मप्रिये रोहिणीनाम लक्ष्मि सौभाग्यसौख्यामृतसागराय

शिरसे शशाङ्कधृताय नमः; मुरारेर्विश्वेश्वराय नमः। किरीटाय नमः। पद्मप्रिये रोहिणीनाम लक्ष्मि, सौभाग्यसौख्यामृतसागरायै नमः॥

Verse 14

दैवीं च संपूज्य सुगंधिपुष्पैर्नैवेद्यधूपादिभिरिंदुपत्नीम् । सुप्त्वा तु भूमौ पुनरुत्थितो यः स्नात्वा च विप्राय हविष्यभुक्तः

सुगन्धिपुष्पैर्नैवेद्यधूपादिभिश्चेन्दुपत्नीं देवीं सम्यक् संपूज्य, भूमौ सुप्त्वा पुनरुत्थाय, स्नात्वा च विप्रं समर्च्य तस्मै दत्त्वा, हविष्यभुक् यः स्यात्—स एवमाचरति।

Verse 15

देयः प्रभाते सहिरण्य वारिकुंभो नमः पापविनाशनाय । संप्राश्य गोमूत्रममांसमन्नमक्षारमष्टावथ विंशतिं च

प्रभाते सहिरण्यं वारिकुम्भो देयः—“नमः पापविनाशनाय” इति नमस्कृत्य। ततः गोमूत्रं संप्राश्य, अमांसमन्नमश्नीयात्; अष्टौ विंशतिं च धान्यमानानि च दद्यात्।

Verse 16

ग्रासांश्च त्रीन्सर्पियुतानुपोष्य भुक्त्वेतिहासं शृणुयान्मुहूर्तं । कदंबनीलोत्पलकेतकानि जातिःसरोजं शतपत्रिका च

उपोष्य सर्पिर्युतान् त्रीन् ग्रासान् भुञ्जीत; भुक्त्वा च मुहूर्तमितिहासं शृणुयात्। कदंबनीलोत्पलकेतकानि जातिः सरोजं शतपत्रिका च पूज्यपुष्पाणि।

Verse 17

अम्लानपुष्पाण्यथ सिंदुवारं पुष्पं पुनर्भारतमल्लिकायाः । शुक्लं च पुष्पं करवीरपुष्पं श्रीचंपकं चंद्रमसे प्रदेयम्

अम्लानानि पुष्पाणि—सिन्दुवारं, भारतमल्लिकायाः पुष्पं, शुक्लपुष्पाणि, करवीरपुष्पं, श्रीचम्पकं च—चन्द्रमसे प्रदेयम्।

Verse 18

श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा । यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात्तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्

श्रावणादिषु मासेषु एतानि पुष्पाणि क्रमाद् नित्यं प्रयोज्यानि। यस्मिन् मासे व्रतादिः स्यात्, तस्मिन् मासोचितैः पुष्पैर्हरिमर्चयेत्।

Verse 19

एवं संवत्सरं यावदुपोष्य विधिवन्नरः । व्रतांते शयनं दद्याच्छयनोपस्करान्वितम्

एवं संवत्सरपर्यन्तं विधिवदुपोष्य नरः । व्रतसमाप्तौ शयनं दद्यात् शयनोपस्करसमन्वितम् ॥

Verse 20

रोहिणीचंद्रमिथुनं कारयित्वा तु कांचनम् । चंद्रः षडंगुलः कार्यो रोहिणी चतुरंगुला

रोहिणीचन्द्रमिथुनं काञ्चनेन तु कारयित्वा । चन्द्रः षडङ्गुलः कार्यो रोहिणी चतुरङ्गुला ॥

Verse 21

मुक्ताफलाष्टकयुतां सितनेत्रसमन्विताम् । क्षीरकुंभोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्विताम्

मुक्ताफलाष्टकयुतां सितनेत्रसमन्विताम् । क्षीरकुम्भोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्विताम् ॥

Verse 22

दद्यान्मंत्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुताम् । श्वेतामथ सुवर्णास्यां रौप्यखुरसमन्विताम्

पूर्वाह्णे मन्त्रेण दद्यात् शालिक्षुफलसंयुताम् । श्वेतां सुवर्णास्यां रौप्यखुरसमन्विताम् ॥

Verse 23

सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शंखं च भाजनम् । भूषणैर्द्विजदाम्पत्यमलंकृत्य गुणान्वितं

सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शङ्खं च भाजनम् । भूषणैर्द्विजदाम्पत्यं समलङ्कृत्य गुणान्वितम् ॥

Verse 24

चंद्रोयं विप्ररूपेण सभार्य इति कल्पयेत् । यथा ते रोहिणी कृष्ण शयनं न त्यजेदपि

चन्द्रमिमं विप्ररूपेण सभार्यं कल्पयेत्; यथा हे कृष्ण, तव रोहिणी क्षणमपि शयनं न त्यजेत्।

Verse 25

सोमरूपस्य वैतद्वन्न मे भेदो विभूतिभिः । यथा त्वमेव सर्वेषां परमानंदमुक्तिदः

एवं सोमरूपस्य मम विभूतिभिः कश्चिद् भेदो न विद्यते; यतः त्वमेव सर्वेषां परमानन्द-मुक्तिदः।

Verse 26

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे रोहिणीचंद्रशयनव्रतं नाम षड्विंशोऽध्यायः

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखण्डे ‘रोहिणीचन्द्रशयनव्रतम्’ नाम षड्विंशोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 27

रूपारोग्यायुषामेतद्विधायकमनुत्तमम् । इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं नृप

रूपारोग्यायुषां दायकमेतद्विधायकमनुत्तमम्; एतदेव पितॄणां सर्वदा वल्लभं, नृप।

Verse 28

त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम् । चंद्रलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम्; चन्द्रलोकमवाप्नोति, पुनरावृत्तिर्दुर्लभा।

Verse 29

नारी वा रोहिणीचंद्रशयनं या समाचरेत् । सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

या नारी रोहिणी-चन्द्र-शयनं विधिवत् समाचरेत्, सापि तदेव फलमवाप्नोति—यत्र पुनरावृत्तिः दुर्लभा।

Verse 30

इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनमिंदुकीर्तनेन । मतिमपि च ददाति सोपि शौरेर्भवनगतः परिपूज्यतेमरौघैः

य इति मधुमथनार्चनं इन्दु-कीर्तनेन पठति शृणोति वा, मतिमपि च ददाति, सोऽपि शौरेर्भवनं गतः अमरौघैः परिपूज्यते।