Adhyaya 93

Verse 1

कुंजल उवाच । किं विज्वल त्वया दृष्टमपूर्वं भ्रमता महीम् । आश्चर्येण समायुक्तं तन्मे कथय सुव्रत

कुञ्जल उवाच—हे विज्वल, त्वया महीम् भ्रमता किमपूर्वम् आश्चर्यसमायुक्तं दृष्टम्? तत् मे कथय, सुव्रत।

Verse 2

इतः प्रयासि कं देशमाहारार्थं तु सोद्यमी । यद्य दृष्टं त्वया चित्रं समाख्याहि सुतोत्तम

इतः त्वं कं देशं प्रयासि, आहारार्थं सुद्यमी? यदि त्वया किञ्चित् चित्रम् दृष्टं, समाख्याहि, सुतोत्तम।

Verse 3

विज्वल उवाच । अस्ति मेरुगिरेः पृष्ठे आनंदं नाम काननम् । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णंफ लपुष्पमयैः सदा

विज्वल उवाच—अस्ति मेरुगिरेः पृष्ठे ‘आनन्द’ इति नाम काननम्; दिव्यवृक्षैः समाकीर्णं, फलपुष्पमयैः सदा।

Verse 4

देववृंदैः समाकीर्णं मुनिसिद्धसमन्वितम् । अप्सरोभिः सुरूपाभिर्गंधर्वैः किन्नरोरगैः

देववृन्दैः समाकीर्णं मुनिसिद्धसमन्वितम्; अप्सरोभिः सुरूपाभिः गन्धर्वैः किन्नरोरगैः च।

Verse 5

वापीकूपतडागैश्च नदीप्रस्रवणैस्तथा । आनंदकाननं पुण्यं दिव्यभावैः प्रभासते

वापीकूपतडागैश्च नदीप्रस्रवणैस्तथा । आनंदकाननं पुण्यं दिव्यभावैः प्रभासते ॥

Verse 6

विमानैः कोटिसंख्याभिर्हंसकुंदेंदुसन्निभैः । गीतकोलाहलैः रम्यैर्मेघध्वनिनिनादितम्

विमानैः कोटिसंख्याभिर्हंसकुंदेंदुसन्निभैः । गीतकोलाहलैः रम्यैर्मेघध्वनिनिनादितम् ॥

Verse 7

षट्पदानां निनादेन सर्वत्र मधुरायते । चंदनैश्चूतवृक्षैश्च चंपकैः पुष्पितैर्वृतम्

षट्पदानां निनादेन सर्वत्र मधुरायते । चंदनैश्चूतवृक्षैश्च चंपकैः पुष्पितैर्वृतम् ॥

Verse 8

नानावृक्षैः प्रभात्येवमानंदवनमुत्तमम् । नानापक्षिनिनादेन बहुकोलाहलान्वितम्

नानावृक्षैः प्रभात्येवमानंदवनमुत्तमम् । नानापक्षिनिनादेन बहुकोलाहलान्वितम् ॥

Verse 9

एवमानंदनं दृष्टं मया तत्र सुशोभनम् । विमलं च सरस्तात शोभते सागरोपमम्

एवमानंदनं दृष्टं मया तत्र सुशोभनम् । विमलं च सरस्तात शोभते सागरोपमम् ॥

Verse 10

संपूर्णं पुण्यतोयेन पद्मसौगंधिकैः शुभैः । जलजैस्तु समाकीर्णं हंसकारंडवान्वितम्

तत्सरः पुण्यतोयैः समन्तात् परिपूर्णं, शुभैः पद्मसौगन्धिकैः सुशोभितम्। जलजैः कुसुमैः समाकीर्णं, हंसकारण्डवसमन्वितं चाभवत्॥

Verse 11

एवमासीत्सरस्तस्य सुमध्ये काननस्य हि । देवगंधर्वसंबाधैर्मुनिवृंदैरलंकृतम्

एवं तस्य काननस्य सुमध्ये तत्सरः स्थितम्। देवगन्धर्वसंबाधैः, मुनिवृन्दैश्च भूषितम्॥

Verse 12

किंनरोरगगंधर्वैश्चारणैश्च सुशोभते । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं वक्तुं तात न शक्यते

किंनरोरगगन्धर्वैश्चारणैश्च विराजते। तत्राश्चर्यं मया दृष्टं, वक्तुं तात न शक्यते॥

Verse 13

विमानेनापि दिव्येन कलशैरुपशोभते । छत्रदंडपताकाभीराजमानेन सत्तम

विमानेनापि दिव्येन कलशैरुपशोभते। छत्रदण्डपताकाभिः राजमानेन सत्तम॥

Verse 14

सर्वभोगाविलेनापि गीयमानेथ किन्नरैः । गंधर्वैरप्सरोभिश्च शोभमानोथ सुव्रत

सर्वभोगाविलेनापि गीयमानोऽथ किन्नरैः। गन्धर्वैरप्सरोभिश्च शोभमानोऽथ सुव्रत॥

Verse 15

स्तूयमानो महासिद्धऋषिभिस्तत्त्ववेदिभिः । रूपेणाप्रतिमो लोके न दृष्टस्तादृशः क्वचित्

महासिद्धैः सत्यतत्त्वविद्भिः ऋषिभिः स्तूयमानः स लोके रूपेणाप्रतिमः; तादृशो जनः क्वचिदपि न कदाचन दृष्टः।

Verse 16

सर्वाभरणशोभांगो दिव्यमालाविशोभितः । महारत्नकृतामाला यस्योरसि विराजते

सर्वाभरणशोभाङ्गो दिव्यमालाविशोभितः; यस्योरसि महारत्नकृतामाला विराजते।

Verse 17

तत्समीपे स्थिता चैका नारी दृष्टा वरानना । हेमहारैश्च मुक्तानां वलयैः कंकणैर्युता

तत्समीपे स्थिता चैका नारी वरानना दृष्टा; हेमहारैः मुक्ताभूषणैः वलयैः कङ्कणैश्च युता।

Verse 18

दिव्यवस्त्रैश्च गंधैश्च चंदनैश्चारुलेपनैः । स्तूयमानो गीयमानः पुरुषस्तत्र चागतः

दिव्यवस्त्रैर्गन्धैश्च चन्दनैश्चारुलेपनैः अलङ्कृतः; स्तूयमानो गीयमानश्च स पुरुषस्तत्र समागतः।

Verse 19

रतिरूपा वरारोहा पीनश्रोणिपयोधरा । सर्वाभरणशोभांगी तादृशी रूपसंपदा

सा रतिरूपा वरारोहा पीनश्रोणिपयोधरा; सर्वाभरणशोभाङ्गी तादृशी रूपसम्पदा।

Verse 20

द्वावेतौ तौ मया दृष्टौ विमानेनापि चागतौ । रूपलावण्यमाधुर्यौ सर्वशोभासमाविलौ

द्वावेतौ मया दृष्टौ; तौ विमानमधिरुह्यापि समागतौ। रूपलावण्यमाधुर्यैः सर्वतः सर्वशोभाभिः समावृतौ बभूवतुः॥

Verse 21

समुत्तीर्णौ विमानात्तावागतौ सरसोन्तिके । स्नातौ तात महात्मानौ स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ

विमानात् समुत्तीर्णौ तौ सरसः समीपमागतौ। तत्र स्नातौ, तात, महात्मानौ स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ॥

Verse 22

प्रगृह्य तौ महाशस्त्रौ दंपती तु परस्परम् । तादृशौ च शवौ तत्र पतितौ सरसस्तटे

तौ महाशस्त्रौ प्रगृह्य दम्पती परस्परं जघ्नतुः। तत्रैव सरसस्तटे तादृशौ शवौ पतितौ॥

Verse 23

प्रभासे ते तदा तौ तु स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ । रूपेणापि महाभाग तादृशावेव तौ शवौ

प्रभासे तदा तौ स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ। महाभाग, रूपेणापि तादृशावेव तौ शवौ बभूवतुः॥

Verse 24

देवरूपोपमस्तात यथा पुंसस्तथा शवः । यथारूपं हि तस्यापि तादृशस्तत्र दृश्यते

तात, शवोऽपि पुंसः सदृशो देवरूपोपमः दृश्यते। यथारूपं तस्यासीत् तादृश एव तत्रापि प्रतीयते॥

Verse 25

यथारूपं तु भार्यायास्तथा शवो द्वितीयकः । स्त्रीशवस्य तु यन्मांसं शस्त्रेणोत्कृत्य सा ततः

यथारूपं तु भार्यायास्तथा शवो द्वितीयकः । स्त्रीशवस्य तु यन्मांसं शस्त्रेणोत्कृत्य सा ततः

Verse 26

भक्षते तस्य मांसानि रक्ताप्लुतानि तानि तु । पुरुषो भक्षते तद्वच्छवमांसं समातुरः

भक्षते तस्य मांसानि रक्ताप्लुतानि तानि तु । पुरुषो भक्षते तद्वच्छवमांसं समातुरः

Verse 27

क्षुधया पीड्यमानौ तौ भक्षेते पिशितं तयोः । यावत्तृप्तिं समायातौ तावन्मांसं प्रभक्षितम्

क्षुधया पीड्यमानौ तौ भक्षेते पिशितं तयोः । यावत्तृप्तिं समायातौ तावन्मांसं प्रभक्षितम्

Verse 28

सरस्यथ जलं पीत्वा संजातौ सुखितौ पितः । कियत्कालं स्थितौ तत्र विमानेन गतौ पुनः

सरस्यथ जलं पीत्वा संजातौ सुखितौ पितः । कियत्कालं स्थितौ तत्र विमानेन गतौ पुनः

Verse 29

अन्ये द्वे तु स्त्रियौ तात मया दृष्टे च तत्र वै । रूपसौभाग्यसंपन्ने ते स्त्रियौ चारुलक्षणे

अन्ये द्वे तु स्त्रियौ तात मया दृष्टे च तत्र वै । रूपसौभाग्यसंपन्ने ते स्त्रियौ चारुलक्षणे

Verse 30

ताभ्यां प्रभक्षितं मांसं यदा तात महावने । प्रहसेते तदा ते द्वे हास्यैरट्टाट्टकैःपुनः

ताभ्यां महावने यदा मांसं प्रभक्षितं भवति, तदा ते द्वे पुनरपि अट्टाट्टकहास्यैः प्रहसतः।

Verse 31

भक्षते च स्वमांसानि तावेतौ परिनित्यशः । कृत्वा स्नानादिकं मांसं पश्यतो मम तत्र हि

तावेतौ परिनित्यशः स्वमांसानि भक्षयतः; स्नानादिकं कृत्वा मांसं भुञ्जाते, अहं तत्र स्थितः पश्यामि हि।

Verse 32

अन्ये स्त्रियौ महाभाग रौद्रा कारसमन्विते । दंष्ट्राकरालवदने तत्रैवाति विभीषणे

अन्येऽपि स्त्रियः महाभाग, रौद्राः कारसमन्विताः; दंष्ट्राकरालवदनाः तत्रैवातिविभीषणाः।

Verse 33

ऊचतुस्तौ तदा ते तु देहिदेहीति वै पुनः । एवं दृष्टं मया तात वसता वनसंनिधौ

तदा ते द्वे पुनरेव ‘देहि देहि’ इति ऊचतुः; एवं मया दृष्टं तात, वनसंनिधौ वसता।

Verse 34

नित्यमुत्कीर्य भक्ष्येते तौ द्वौ तु मांसमेव च । जायेते च सुसंपूर्णौ कायौ च शवयोः पुनः

नित्यमुत्कीर्य तौ द्वौ मांसमेव भक्ष्येते; पुनश्च शवयोः कायौ सुसंपूर्णौ जायते।

Verse 35

नित्यमुत्तीर्य तावेवं ते चाप्यन्ये च वै पितः । कुर्वंति सदृशीं चेष्टां पूर्वोक्तां मम पश्यतः

नित्यं जलादुत्तीर्णौ तौ तथा अन्येऽपि, हे पितः। मम पश्यतः पूर्वोक्तां सदृशीं चेष्टां कुर्वन्ति॥

Verse 36

एतदाश्चर्य संजातं दृष्टं तात मया तदा । भवता पृच्छितं तात दृष्टमाश्चर्यमेव च

एतदाश्चर्यं तदा मया दृष्टं, तात, संजातम्। यद् भवता पृष्टं, तात, तदपि दृष्टमाश्चर्यमेव॥

Verse 37

मया ख्यातं तवाग्रे वै सर्वसंदेहकारणम् । कथयस्व प्रसादाच्च प्रीयमाणेन चेतसा

मया तवाग्रे वै सर्वसन्देहकारणं ख्यातम्। अधुना प्रसादात् प्रीयमाणेन चेतसा कथयस्व पुनः॥

Verse 38

विमानेनागतो योसौ स्त्रिया सार्द्धं द्विजोत्तम । दिव्यरूपधरो यस्तु स कस्तु कमलेक्षणः

विमानेनागतः योऽसौ स्त्रिया सार्धं, द्विजोत्तम। दिव्यरूपधरः कः स, कमलेक्षण, वद॥

Verse 39

का च नारी महाभाग महामांसं प्रभक्षति । स कश्चाप्यागतस्तात सा चैवाभ्येत्य भक्षति

का च नारी, महाभाग, महामांसं प्रभक्षति? स कश्चाप्यागतः, तात; सा चाभ्येत्यैव भक्षति॥

Verse 40

प्रहसेते तदा ते द्वे स्त्रियौ तात वदस्व नः । ऊचतुस्तौ तथा चान्ये देहिदेहीति वा पुनः

तदा ते द्वे स्त्रियौ प्रहस्य तात नः वदस्वेति ऊचतुः। अन्येऽपि पुनः पुनः “देहि देहि” इति वदन्ति स्म॥

Verse 41

तेद्वेत्वं मे समाचक्ष्व महाभीषणके स्त्रियौ । एतन्मे संशयं तात छेत्तुमर्हसि सुव्रत

महाभीषणके ते द्वे स्त्रियौ मे समाचक्ष्व। एतन्मम संशयं तात, सुव्रत, छेत्तुमर्हसि॥

Verse 42

एवमुक्त्वा महाराज विरराम स चांडजः । एवं पृष्टस्तृतीयेन विज्वलेनात्मजेन सः

एवमुक्त्वा महाराज स चाण्डजः विरराम। एवं पृष्टः तृतीयेन विज्वलेनात्मजेन सः पुनरब्रवीत्॥

Verse 43

प्रोवाच सर्वं वृत्तांतं च्यवनस्यापि शृण्वतः

च्यवनस्यापि शृण्वतः सः सर्वं वृत्तान्तं प्रोवाच॥

Verse 93

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे त्रिनवतितमोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे त्रिनवतितमोऽध्यायः समाप्तः॥