Adhyaya 82

Verse 1

सुकर्मोवाच । एवं चिंतयते यावद्राजा परमधार्मिकः । तावत्प्रोवाच सा देवी रतिपुत्री वरानना

सुकर्मोवाच—एवं यावत् परमधार्मिकः राजा चिन्तयति, तावदेव रतेः पुत्री सा देवी वरानना प्रोवाच।

Verse 2

किमु चिंतयसे राजंस्त्वमिहैव महामते । प्रायेणापि स्त्रियः सर्वाश्चपलाः स्युर्न संशयः

किं नु चिन्तयसि राजन् त्वमिहैव महामते? प्रायेण सर्वाः स्त्रियो लोके चपलाः स्युः, न संशयः।

Verse 3

नाहं चापल्यभावेन त्वामेवं प्रविचालये । नाहं हि कारयाम्यद्य भवत्पार्श्वं नृपोत्तम

नाहं चापल्यभावेन त्वामेवं प्रविचालये; नाहं हि अद्य भवत्पार्श्वं कारयामि, नृपोत्तम।

Verse 4

अन्यस्त्रियो यथा लोके चपलत्वाद्वदंति च । अकार्यं राजराजेंद्र लोभान्मोहाच्च लंपटाः

यथा लोकेऽन्यास्त्रियो चपलत्वाद्वदन्ति, तथा लोभमोहतः लम्पटाः, राजराजेन्द्र, अकार्यं कुर्वन्ति।

Verse 5

लोकानां दर्शनायैव जाता श्रद्धा ममोरसि । देवानां दर्शनं पुण्यं दुर्लभं हि सुमानुषैः

लोकानां दर्शनायैव ममोरसि श्रद्धा जाता; देवानां दर्शनं पुण्यं, सुमानुषैरपि दुर्लभं हि।

Verse 6

तेषां च दर्शनं राजन्कारयामि वदस्व मे । दोषं पापकरं यत्तु मत्संगादिह चेद्भवेत्

तेषां च दर्शनं राजन् कारयामि वदस्व मे । दोषं पापकरं यत्तु मत्सङ्गादिह चेद्भवेत् ॥

Verse 7

एवं चिंतयसे दुःखं यथान्यः प्राकृतो जनः । महाभयाद्यथाभीतो मोहगर्ते गतो यथा

एवं चिन्तयसि दुःखं यथान्यः प्राकृतो जनः । महाभयाद्यथाभीतो मोहगर्ते गतो यथा ॥

Verse 8

त्यज चिंतां महाराज न गंतव्यं त्वया दिवि । येन ते जायते दुःखं तन्न कार्यं मया कदा

त्यज चिन्तां महाराज न गन्तव्यं त्वया दिवि । येन ते जायते दुःखं तन्न कार्यं मया कदा ॥

Verse 9

एवमुक्तस्तथा राजा तामुवाच वराननाम् । चिंतितं यन्मया देवि तच्छृणुष्व हि सांप्रतम्

एवमुक्तस्तथा राजा तामुवाच वराननाम् । चिन्तितं यन्मया देवि तच्छृणुष्व हि सांप्रतम् ॥

Verse 10

मानभंगो मया दृष्टो नैव स्वस्य मनःप्रिये । मयि स्वर्गं गते कांते प्रजा दीना भविष्यति

मानभङ्गो मया दृष्टो नैव स्वस्य मनःप्रिये । मयि स्वर्गं गते कान्ते प्रजा दीना भविष्यति ॥

Verse 11

त्रासयिष्यति दुष्टात्मा यमस्तु व्याधिभिः प्रजाः । त्वया सार्धं प्रयास्यामि स्वर्गलोकं वरानने

दुष्टात्मा यमः प्रजाः व्याधिभिः त्रासयिष्यति; अहं तु त्वया सार्धं स्वर्गलोकं प्रयास्यामि, वरानने।

Verse 12

एवमाभाष्य तां राजा समाहूय सुतोत्तमम् । पूरुं तं सर्वधर्मज्ञं जरायुक्तं महामतिम्

एवमाभाष्य तां राजा सुतोत्तमं समाहूय; पूरुं सर्वधर्मज्ञं जरायुक्तं महामतिं तम्।

Verse 13

एह्येहि सर्वधर्मज्ञ धर्मं जानासि निश्चितम् । ममाज्ञया हि धर्मात्मन्धर्मः संपालितस्त्वया

एह्येहि सर्वधर्मज्ञ, धर्मं जानासि निश्चितम्; ममाज्ञया हि धर्मात्मन्, धर्मः संपालितस्त्वया।

Verse 14

जरा मे दीयतां तात तारुण्यं गृह्यतां पुनः । राज्यं कुरु ममेदं त्वं सकोशबलवाहनम्

जरा मे दीयतां तात, तारुण्यं गृह्यतां पुनः; राज्यं कुरु ममेदं त्वं सकोशबलवाहनम्।

Verse 15

आसमुद्रां प्रभुंक्ष्व त्वं रत्नपूर्णां वसुंधराम् । मया दत्तां महाभाग सग्रामवनपत्तनाम्

आसमुद्रां रत्नपूर्णां वसुंधरां प्रभुंक्ष्व त्वम्; मया दत्तां महाभाग, सग्रामवनपत्तनाम्।

Verse 16

प्रजानां पालनं पुण्यं कर्तव्यं च सदानघ । दुष्टानां शासनं नित्यं साधूनां परिपालनम्

प्रजानां पालनं पुण्यं नित्यं कर्तव्यमेव ते, अनघ। दुष्टानां शासनं नित्यं, साधूनां परिपालनम्॥

Verse 17

कर्तव्यं च त्वया वत्स धर्मशास्त्रप्रमाणतः । ब्राह्मणानां महाभाग विधिनापि स्वकर्मणा

कर्तव्यं च त्वया वत्स धर्मशास्त्रप्रमाणतः। महाभाग! ब्राह्मणानां विधिना सेवना स्वकर्मणा॥

Verse 18

भक्त्या च पालनं कार्यं यस्मात्पूज्या जगत्त्रये । पंचमे सप्तमे घस्रे कोशं पश्य विपश्चितः

भक्त्या च पालनं कार्यं यतस्तत् पूज्यं जगत्त्रये। पंचमे सप्तमे घस्रे कोशं पश्य विपश्चितः॥

Verse 19

बलं च नित्यं संपूज्यं प्रसादधनभोजनैः । चारचक्षुर्भवस्व त्वं नित्यं दानपरो भव

बलं च नित्यं संपूज्यं प्रसादधनभोजनैः। चारचक्षुर्भवस्व त्वं नित्यं दानपरो भव॥

Verse 20

भव स्वनियतो मंत्रे सदा गोप्यः सुपंडितैः । नियतात्मा भव स्वत्वं मा गच्छ मृगयां सुत

भव स्वनियतो मन्त्रे सदा गोप्यः सुपण्डितैः। नियतात्मा भव स्वत्वं मा गच्छ मृगयां सुत॥

Verse 21

विश्वासः कस्य नो कार्यः स्त्रीषु कोशे महाबले । पात्राणां त्वं तु सर्वेषां कलानां कुरु संग्रहम्

स्त्रीषु कोशे महाबले च कस्य न विश्वासः कार्यः? त्वं तु सर्वेषां पात्राणां योग्यतया सर्वाः कलाः कौशलानि च संगृह्य सम्यक् संनिधापय।

Verse 22

यज यज्ञैर्हृषीकेशं पुण्यात्मा भव सर्वदा । प्रजानां कंटकान्सर्वान्मर्दयस्व दिने दिने

यज्ञैर्हृषीकेशं यज; सदा पुण्यात्मा भव। प्रजानां सर्वान् कंटकान् दिने दिने मर्दयस्व।

Verse 23

प्रजानां वांछितं सर्वमर्पयस्व दिने दिने । प्रजासौख्यं प्रकर्तव्यं प्रजाः पोषय पुत्रक

प्रजानां वाञ्छितं सर्वं दिने दिने समर्पय। प्रजासौख्यं प्रकर्तव्यं; प्रजाः पोषय, पुत्रक।

Verse 24

स्वको वंशः प्रकर्तव्यः परदारेषु मा कृथाः । मतिं दुष्टां परस्वेषु पूर्वानन्वेहि सर्वदा

स्वको वंशः धर्मेण प्रवर्तय; परदारेषु मा कृथाः। परस्वेषु दुष्टां मतिं मा निधेहि; पूर्वानां सदाचारं सर्वदा अन्वेहि।

Verse 25

वेदानां हि सदा चिंता शास्त्राणां हि च सर्वदा । कुरुष्वैवं सदा वत्स शस्त्राभ्यासरतो भव

वेदानां सदा चिन्तां कुरु; शास्त्रेषु च नित्यं रतः भव। एवं सदा, वत्स, कुरुष्व; शस्त्राभ्यासे रतो भव।

Verse 26

संतुष्टः सर्वदा वत्स स्वशय्या निरतो भव । गजस्य वाजिनोभ्यासं स्यंदनस्य च सर्वदा

संतुष्टः सर्वदा वत्स स्वशय्यायां निरतो भव। गजवाजिरथादीनां पालनाभ्यासं मा निरन्तरं कुरु॥

Verse 27

एवमादिश्य तं पुत्रमाशीर्भिरभिनंद्य च । स्वहस्तेन च संस्थाप्य करे दत्तं स्वमायुधम्

एवमादिश्य तं पुत्रमाशीर्भिरभिनन्द्य च। स्वहस्तेन संस्थाप्य करे दत्तं स्वमायुधम्॥

Verse 28

स्वां जरां तु समागृह्य दत्त्वा तारुण्यमस्य च । गंतुकामस्ततः स्वर्गं ययातिः पृथिवीपतिः

स्वां जरां तु समागृह्य दत्त्वा तारुण्यमस्य च। गन्तुकामस्ततः स्वर्गं ययातिः पृथिवीपतिः॥

Verse 82

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे द्व्यशीतितमोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे द्व्यशीतितमोऽध्यायः समाप्तः॥