Adhyaya 79

Verse 1

विशालोवाच । शर्मिष्ठा यस्य वै भार्या देवयानी वरानना । सौभाग्यं तत्र वै दृष्टमन्यथा नास्ति भूपते

विशाल उवाच—शर्मिष्ठा यस्य वै भार्या देवयानी वरानना। सौभाग्यं तत्र वै दृष्टं नान्यथा नास्ति भूपते॥

Verse 2

तत्कथं त्वं महाभाग अस्याः कार्यवशो भवेः । सपत्नजेन भावेन भवान्भर्ता प्रतिष्ठितः

तत्कथं त्वं महाभाग अस्याः कार्यवशो भवेः? सपत्नजेन भावेन भवान् भर्ता प्रतिष्ठितः।

Verse 3

ससर्पोसि महाराज भूतले चंदनं यथा । सर्पैश्च वेष्टितो राजन्महाचंदन एव हि

ससर्पोऽसि महाराज भूतले चन्दनं यथा। सर्पैश्च वेष्टितो राजन् महाचन्दन एव हि॥

Verse 4

तथा त्वं वेष्टितः सर्पैः सपत्नीनामसंज्ञकैः । वरमग्निप्रवेशश्च शिखाग्रात्पतनं वरम्

तथा त्वं वेष्टितः सर्पैः सपत्नीनामसंज्ञकैः। वरमग्निप्रवेशश्च शिखाग्रात्पतनं वरम्॥

Verse 5

रूपतेजः समायुक्तं सपत्नीसहितं प्रियम् । न वरं तादृशं कांतं सपत्नीविषसंयुतम्

रूपतेजःसमायुक्तं सपत्नीसहितं प्रियम्। न वरं तादृशं कान्तं सपत्नीविषसंयुतम्॥

Verse 6

तस्मान्न मन्यते कांतं भवंतं गुणसागरम् । राजोवाच । देवयान्या न मे कार्यं शर्मिष्ठया वरानने

तस्मान्न मन्यते कान्तं भवन्तं गुणसागरम्। राजोवाच—देवयान्या न मे कार्यं शर्मिष्ठया वरानने॥

Verse 7

इत्यर्थं पश्य मे कोशं सत्वधर्मसमन्वितम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अहं राज्यस्य भोक्त्री च तव कायस्य भूपते

इत्यर्थं पश्य मे कोशं सत्त्वधर्मसमन्वितम्—इत्युक्त्वा अश्रुबिन्दुमती। भूपते, अहं राज्यस्य भोक्त्री च तव देहस्यापि स्वामिनी।

Verse 8

यद्यद्वदाम्यहं भूप तत्तत्कार्यं त्वया ध्रुवम् । इत्यर्थे मम देहि स्वं करं त्वं धर्मवत्सल

भूप, यद्यदहं वदामि तत्तत्कार्यं त्वया ध्रुवं कर्तव्यम्। अतः धर्मवत्सल, ममार्थे स्वं करं देहि।

Verse 9

बहुधर्मसमोपेतं चारुलक्षणसंयुतम् । राजोवाच । अन्य भार्यां न विंदामि त्वां विना वरवर्णिनि

बहुधर्मसमोपेतां चारुलक्षणसंयुताम्। राजोवाच—वरवर्णिनि, त्वां विना अन्यां भार्यां न विंदामि।

Verse 10

राज्यं च सकलामुर्वीं मम कायं वरानने । सकोशं भुंक्ष्व चार्वंगि एष दत्तः करस्तव

वरानने, राज्यं सकलामुर्वीं मम देहं च सकोशं भुंक्ष्व। चार्वङ्गि, एष मम करस्तव दत्तः।

Verse 11

यदेव भाषसे भद्रे तदेवं तु करोम्यहम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अनेनापि महाभाग तव भार्या भवाम्यहम्

भद्रे, यदेव भाषसे तदेवं करोम्यहम्। इत्युक्त्वा अश्रुबिन्दुमत्युवाच—महाभाग, अनेनापि तव भार्या भवाम्यहम्।

Verse 12

एवमाकर्ण्य राजेंद्रो हर्षव्याकुललोचनः । गांधर्वेण विवाहेन ययातिः पृथिवीपतिः

एवमाकर्ण्य राजेन्द्रो हर्षव्याकुललोचनः । गान्धर्वविधिना विवाहेन ययातिं पृथिवीपतिं जग्राह ॥

Verse 13

उपयेमे सुतां पुण्यां मन्मथस्य नरोत्तम । तया सार्द्धं महात्मा वै रमते नृपनंदनः

मन्मथस्य सुतां पुण्यां नरोत्तम उपयेमे । तया सार्धं महात्मा वै नृपनन्दनः रमते ॥

Verse 14

सागरस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च । पर्वतेषु च रम्येषु सरित्सु च तया सह

सागरतीरेषु वनेषु उपवनेषु च । रम्यपर्वतेषु सरित्सु च तया सह ॥

Verse 15

रमते राजराजेंद्रस्तारुण्येन महीपतिः । एवं विंशत्सहस्राणि गतानि निरतस्य च

रमते राजराजेन्द्रस्तारुण्येन महीपतिः । एवं विंशत्सहस्राणि गतानि निरतस्य च ॥

Verse 16

भूपस्य तस्य राजेंद्र ययातेस्तु महात्मनः । विष्णुरुवाच । एवं तया महाराजो ययातिर्मोहितस्तदा

भूपस्य तस्य राजेन्द्र ययातेस्तु महात्मनः । विष्णुरुवाच—एवं तया महाराजो ययातिर्मोहितस्तदा ॥

Verse 17

कंदर्पस्य प्रपंचेन इंद्रस्यार्थे महामते । सुकर्मोवाच । एवं पिप्पल राजासौ ययातिः पृथिवीपतिः

महामते, कन्दर्पस्य प्रपञ्चेन इन्द्रार्थं सुकर्मोवाच—एवं पिप्पलनामा स राजा ययातिः पृथिवीपतिः कथ्यते।

Verse 18

तस्या मोहनकामेन रतेन ललितेन च । न जानाति दिनं रात्रिं मुग्धः कामस्य कन्यया

तस्याः मोहनकामेन रतेन ललितेन च मुग्धः, कामस्य कन्यया स दिनं रात्रिं न जानाति।

Verse 19

एकदा मोहितं भूपं ययातिं कामनंदिनी । उवाच प्रणतं नम्रं वशगं चारुलोचना

एकदा मोहितं भूपं ययातिं कामनन्दिनी चारुलोचना प्रणतं नम्रं वशगं च उवाच।

Verse 20

अश्रुबिंदुमत्युवाच । संजातं दोहदं कांत तन्मे कुरु मनोरथम् । अश्वमेधमखश्रेष्ठं यजस्व पृथिवीपते

अश्रुबिन्दुमती उवाच—कान्त, संजातो मे दोहदः; तन्मे मनोरथं कुरु। हे पृथिवीपते, अश्वमेधमखश्रेष्ठं यजस्व।

Verse 21

राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करोमि तव सुप्रियम् । समाहूय सुतश्रेष्ठं राज्यभोगे विनिःस्पृहम्

राजोवाच—एवमस्तु महाभागे, तव सुप्रियं करोमि। राज्यभोगे विनिःस्पृहं सुतश्रेष्ठं समाहूय।

Verse 22

समाहूतः समायातो भक्त्यानमितकंधरः । बद्धांजलिपुटो भूत्वा प्रणाममकरोत्तदा

समाहूतः स त्वरितं भक्त्या अमितकन्धरः समायातः। बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा तदा स प्रणाममकरोत्॥

Verse 23

तस्याः पादौ ननामाथ भक्त्या नमितकंधरः । आदेशो दीयतां राजन्येनाहूतः समागतः

ततः स भक्त्या नमितकन्धरः तस्याः पादौ ननाम। उवाच—आदेशो दीयतां राज्ञि, त्वयाहूतः समागतः॥

Verse 24

किं करोमि महाभाग दासस्ते प्रणतोस्मि च । राजोवाच । अश्वमेधस्य यज्ञस्य संभारं कुरु पुत्रक

किं करोमि महाभाग? दासस्ते प्रणतोऽस्मि च। राजोवाच—अश्वमेधस्य यज्ञस्य संभारं कुरु पुत्रक॥

Verse 25

समाहूय द्विजान्पुण्यानृत्विजो भूमिपालकान् । एवमुक्तो महातेजाः पूरुः परमधार्मिकः

द्विजान् पुण्यान् ऋत्विजो भूमिपालांश्च समाहूय। एवमुक्तो महातेजाः पूरुः परमधार्मिकः॥

Verse 26

सर्वं चकार संपूर्णं यथोक्तं तु महात्मना । तया सार्धं स जग्राह सुदीक्षां कामकन्यया

सर्वं संपूर्णं चकार यथोक्तं महात्मना। तया सह स जग्राह सुदीक्षां कामकन्यया॥

Verse 27

अश्वमेधयज्ञवाटे दत्वा दानान्यनेकधा । ब्राह्मणेभ्यो महाराज भूरिदानमनंतकम्

अश्वमेधयज्ञवाटे ब्राह्मणेभ्यो महाराज नानाविधानि दानानि दत्त्वा स भूरिदानमनन्तकं चकार।

Verse 28

दीनेषु च विशेषेण ययातिः पृथिवीपतिः । यज्ञांते च महाराजस्तामुवाच वराननाम्

दीनेषु च विशेषेण ययातिः पृथिवीपतिः श्रेष्ठ आसीत्; यज्ञान्ते च महाराजः तां वराननां प्रत्युवाच।

Verse 29

अन्यत्ते सुप्रियं बाले किं करोमि वदस्व मे । तत्सर्वं देवि कर्तास्मि साध्यासाध्यं वरानने

अन्यत् ते सुप्रियं बाले किं करोमि वदस्व मे; तत् सर्वं देवि करिष्यामि साध्यासाध्यं वरानने।

Verse 30

सुकर्मोवाच । इत्युक्ता तेन सा राज्ञा भूपालं प्रत्युवाच ह । जातो मे दोहदो राजंस्तत्कुरुष्व ममानघ

सुकर्मोवाच—इत्युक्ता तेन राज्ञा सा भूपालं प्रत्युवाच; जातो मे दोहदो राजन्, तत्कुरुष्व ममानघ।

Verse 31

इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं शिवलोकं तथैव च । विष्णुलोकं महाराज द्रष्टुमिच्छामि सुप्रियम्

इन्द्रलोकं ब्रह्मलोकं शिवलोकं तथैव च, विष्णुलोकं महाराज द्रष्टुमिच्छामि सुप्रियम्।

Verse 32

दर्शयस्व महाभाग यदहं सुप्रिया तव । एवमुक्तस्तयाराजातामुवाचससुप्रियाम्

दर्शयस्व महाभाग, यदहं तव सुप्रिया। इत्युक्ता तया राजान् स्वसुप्रियाम् उवाच ह॥

Verse 33

साधुसाधुवरारोहेपुण्यमेवप्रभाषसे । स्त्रीस्वभावाच्चचापल्यात्कौतुकाच्चवरानने

साधु साधु वरारोहे, पुण्यमेव प्रभाषसे। स्त्रीस्वभावाच्च चापल्यात् कौतुकाच्च वरानने॥

Verse 34

यत्तवोक्तं महाभागे तदसाध्यं विभाति मे । तत्साध्यं पुण्यदानेन यज्ञेन तपसापि च

यत्तवोक्तं महाभागे तदसाध्यं विभाति मे। तत्साध्यं पुण्यदानेन यज्ञेन तपसापि च॥

Verse 35

अन्यथा न भवेत्साध्यं यत्त्वयोक्तं वरानने । असाध्यं तु भवत्या वै भाषितं पुण्यमिश्रितम्

अन्यथा न भवेत्साध्यं यत्त्वयोक्तं वरानने। असाध्यं तु भवत्या वै भाषितं पुण्यमिश्रितम्॥

Verse 36

मर्त्यलोकाच्छरीरेण अनेनापि च मानवः । श्रुतो दृष्टो न मेद्यापि गतः स्वर्गं सुपुण्यकृत्

मर्त्यलोकाच्छरीरेण अनेनापि च मानवः। श्रुतो दृष्टो न मेद्यापि गतः स्वर्गं सुपुण्यकृत्॥

Verse 37

ततोऽसाध्यं वरारोहे यत्त्वया भाषितं मम । अन्यदेव करिष्यामि प्रियं ते तद्वद प्रिये

ततोऽसाध्यं वरारोहे यत्त्वया मम भाषितम् । अन्यदेव करिष्यामि यत् ते प्रियं, तद्वद प्रिये ॥

Verse 38

देव्युवाच । अन्यैश्च मानुषै राजन्न साध्यं स्यान्न संशयः । त्वयि साध्यं महाराज सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

देव्युवाच—अन्यैश्च मानुषै राजन् न साध्यं स्यान्न संशयः । त्वयि साध्यं महाराज सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥

Verse 39

तपसा यशसा क्षात्रै र्दानैर्यज्ञैश्च भूपते । नास्ति भवादृशश्चान्यो मर्त्यलोके च मानवः

तपसा यशसा क्षात्रैर्दानैर्यज्ञैश्च भूपते । नास्ति भवादृशश्चान्यो मर्त्यलोके च मानवः ॥

Verse 40

क्षात्रं बलं सुतेजश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्मादेवं प्रकर्तव्यं मत्प्रियं नहुषात्मज

क्षात्रं बलं सुतेजश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्मादेवं प्रकर्तव्यं मत्प्रियं नहुषात्मज ॥

Verse 79

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकोनाशीतितमोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकोनाशीतितमोऽध्यायः समाप्तः ॥