Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 3

Yayāti’s Vaiṣṇava Rule and the Earth Made Like Vaikuṇṭha

with Viṣṇu Name-Invocation

Devanagari script

विश्वेशं विश्वरूपं च अनंतमनघं शुचिम् । पुरुषं पुष्कराक्षं च श्रीधरं श्रीपतिं हरिम्

Transliteration

viśveśaṃ viśvarūpaṃ ca anaṃtamanaghaṃ śucim | puruṣaṃ puṣkarākṣaṃ ca śrīdharaṃ śrīpatiṃ harim

Translation

विश्वेशं विश्वरूपं च अनन्तमनघं शुचिम्। पुरुषं पुष्कराक्षं च श्रीधरं श्रीपतिं हरिम्॥

Word by Word

• विश्वेशम्: the Lord of the universe
• विश्वेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्वेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः विश्व + ईश (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• विश्व-रूपम्: the universal-formed one
• विश्व-रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (विश्वं रूपं यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• अनन्तम्: endless, infinite
• अनन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• अनघम्: sinless, faultless
• अनघम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• शुचिम्: pure
• शुचिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• पुरुषम्: the Supreme Person
• पुरुषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुष्कर-अक्षम्: lotus-eyed one
• पुष्कर-अक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः पुष्करस्य अक्षी इव (उपमान-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• श्री-धरम्: bearer of Śrī (Lakṣmī)
• श्री-धरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्री + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः श्रीं धरतीति (उपपद-तत्पुरुषः)

• श्री-पतिम्: Lord of Śrī (Lakṣmī)
• श्री-पतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्री + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः श्रीयाः पतिः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• हरिम्: Hari (Viṣṇu)
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Unspecified (contextual narrator/devotee voice within the chapter)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: पदानि प्रायः असन्धितानि; केवलं समास-पदानि (विश्वेश, विश्वरूप, पुष्कराक्ष, श्रीधर, श्रीपति) विगृहीतानि।

Characters & Entities

• Hari
• Vishnu
• Shri (Lakshmi)

FAQs

Who is being praised in this verse of the Padma Purana?

The verse is a stuti (praise) of Hari/Viṣṇu, identified through epithets like Viśveśa (Lord of all), Viśvarūpa (cosmic form), and Puṣkarākṣa (lotus-eyed).

What is the theological emphasis of calling Viṣṇu “Śrīdhara” and “Śrīpati”?

Both names connect Viṣṇu with Śrī (Lakṣmī): “Śrīdhara” highlights him as the bearer/support of Śrī, while “Śrīpati” emphasizes him as her Lord—common Vaiṣṇava language expressing divine sovereignty with auspiciousness and grace.

What ethical or devotional lesson does this verse convey?

It models bhakti through remembrance of divine qualities—purity (śuci), faultlessness (anagha), and infinity (ananta)—encouraging devotees to cultivate reverence and inner purification by contemplating Hari’s attributes.