Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 42

Marks of the Debt-Bound/Enemy Son, Filial Dharma, Detachment, and the Durvāsā–Dharma Episode

जातस्य मृतिरेवास्ति जन्म एव मृतस्य च । सुजन्म प्राप्यते पुण्यैर्मरणं तु तथैव च

jātasya mṛtirevāsti janma eva mṛtasya ca | sujanma prāpyate puṇyairmaraṇaṃ tu tathaiva ca

जातस्य मृतिरेवास्ति, मृतस्य जन्म च ध्रुवम्। पुण्यैः सुजन्म लभ्यते, मरणं तु तथैव च॥

जातस्यof one who is born
जातस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजात (कृदन्त; √जन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन — Genitive singular; भूतकृदन्त (क्त) ‘born’
मृतिःdeath
मृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/अवधारण) — particle of emphasis
अस्तिexists/is
अस्ति:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — Present, 3rd sg
जन्मbirth
जन्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Nom./Acc. singular
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/अवधारण) — particle of emphasis
मृतस्यof one who has died
मृतस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत (कृदन्त; √मृ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन — Genitive singular; भूतकृदन्त (क्त) ‘dead’
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) — conjunction
सुजन्मa good birth
सुजन्म:
Karma (Patient/कर्म)
TypeNoun
Rootसु (अव्यय) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; समासः: सु-जन्म (शोभनं जन्म)
प्राप्यतेis obtained
प्राप्यते:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग — Present, 3rd sg, passive
पुण्यैःby merits
पुण्यैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन — Instrumental plural
मरणम्death (manner of dying)
मरणम्:
Karma (Patient/कर्म)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Contrast)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/विरोध) — adversative particle
तथाthus/so
तथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — adverb
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण) — emphasis particle
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) — conjunction

Unspecified (contextual narrator/dialogue voice not provided in the input)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Sandhi Resolution Notes: मृतिरेवास्ति → मृतिः एव अस्ति; पुण्यैर्मरणं → पुण्यैः मरणं; तथैव → तथा एव।

FAQs

It states the inevitability of death for the born and the inevitability of rebirth after death, presenting life as a recurring cycle governed by karma.

It says puṇya leads to sujanma (a good birth), implying that ethical and virtuous actions shape favorable circumstances in future lives.

Since both birth and death follow a moral order, one should cultivate virtuous conduct now to shape a better rebirth and a more fitting end.