Adhyaya 111
Nahuṣa’s Departure and the Splendor of Mahodaya (City-and-Forest Description)
नहुषः शौर्याभिप्रायेण प्रस्थिते, भूमिखण्डस्य संवादे कुञ्जलः कथयति—अप्सरसः किन्नर्यश्च मङ्गलगानैः सहसा प्रादुर्भवन्ति, गन्धर्वयोषितश्च कुतूहलेन समागच्छन्ति। तासां गीतनृत्यैः राजमार्गः शुभलक्षणैः पूर्यते। ततः महोदय-नगरीवर्णनं प्रवर्तते—यद्यपि सा दुष्टहुण्डेनापि सम्बद्धा, तथापि इन्द्रस्य नन्दनवनवत् क्रीडावनैः, रत्नप्राकारैः, अट्टालकैः, परिखाभिः, पद्मपूरितजलाशयैः, कैलाससदृशैः प्रासादैश्च विराजते। नहुषः तां समृद्धिं दृष्ट्वा मातलिना सह नगरसीम्नि अद्भुतं वनं प्रविश्य नदीतीरं प्राप्नोति, यत्र गन्धर्वाः गायन्ति, सूत-मागधाश्च तं स्तुवन्ति। अन्ते मधुरं किन्नरगीतं श्रुत्वा राजश्रीः दिव्यरम्यतया स्तुतिपरम्परया च समुपबृंहिता इति अध्यायः समाप्तः।
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । निर्गच्छमाने समराय वीरे नहुषे हि तस्मिन्सुरराज तुल्ये । सकौतुका मंगलगीतयुक्ताः स्त्रियस्तु सर्वाः परिजग्मुरत्र
कुञ्जल उवाच—यदा स वीरः नहुषः सुरराजतुल्यः समराय निर्गच्छन्, तदा सर्वाः स्त्रियः सकौतुकाः मङ्गलगानयुक्ताः सन्तः तत्र परिजग्मुः।
Verse 2
देवतानां वरा नार्यो रंभाद्यप्सरसस्तथा । किन्नर्यः कौतुकोत्सुक्यो जगुः स्वरेण सत्तम
हे सत्तम! देवतानां वराः नार्यः रम्भाद्याः अप्सरसः तथा किन्नर्यः कौतुकोत्सुक्यः मधुरस्वरेण जगुः।
Verse 3
गंधर्वाणां तथा नार्यो रूपालंकारसंयुताः । कौतुकाय गतास्तत्र यत्र राजा स तिष्ठति
तथा गन्धर्वाणां नार्यः रूपालङ्कारसंयुताः कौतुकाय तत्र गताः, यत्र स राजा तिष्ठति।
Verse 4
पुरं महोदयं नाम हुंडस्यापि दुरात्मनः । नंदनोपवनैर्दिव्यैः सर्वत्र समलंकृतम्
महोदयम् इति नाम पुरं आसीत्, हुंडस्यापि दुरात्मनः; नन्दनोपवनैर्दिव्यैः सर्वत्र समलङ्कृतम्।
Verse 5
सप्तकक्षान्वितैर्गेहैः कलशैरुपशोभितः । सपताकैर्महादंडैः शोभमानं पुरोत्तमम्
सप्तकक्षान्वितैर्गेहैः कलशैरुपशोभितैः, सपताकैर्महादण्डैः शोभमानं पुरोत्तमम्।
Verse 6
कैलासशिखराकारैः सोन्नतैर्दिवमास्थितैः । सर्वश्रियान्वितैर्दिव्यैर्भ्राजमानं पुरोत्तमम्
कैलासशिखराकारैः सोन्नतैर्दिवमास्थितैः प्रासादैः, सर्वश्रियान्वितैर्दिव्यैः, पुरोत्तमं नगरं तेजसा समन्तात् भ्राजमानम् आसीत्।
Verse 7
वनैश्चोपवनैर्दिव्यैस्तडागैः सागरोपमैः । जलपूर्णैः सुशोभैस्तु पद्मै रक्तोत्पलान्वितैः
दिव्यैर्वनैश्चोपवनैश्च, सागरोपमैस्तडागैः, जलपूर्णैः सुशोभैः, पद्मैः रक्तोत्पलैश्च समन्वितैः तत् पुरं शोभितम्।
Verse 8
प्राकारैश्च महारत्नैरट्टालकशतैरपि । परिखाभिः सुपूर्णाभिर्जलैः स्वच्छैः प्रशोभितम्
महारत्नमयैः प्राकारैः, अट्टालकशतैरपि, स्वच्छैः प्रशुद्धजलैः सुपूर्णाभिः परिखाभिश्च तत् नगरं प्रशोभितम्।
Verse 9
अन्यैश्चैव महारत्नैर्गजाश्वैश्च विराजितम् । सुनारीभिः समाकीर्णं पुरुषैश्च महाप्रभैः
अन्यैश्च महारत्नैः, गजाश्वैश्च विराजितं, सुनारीभिः समाकीर्णं, महाप्रभैः पुरुषैश्च तत् पुरम्।
Verse 10
नानाप्रभावैर्दिव्यैश्च शोभमानं महोदयम् । राजश्रेष्ठो महावीरो नहुषो ददृशे पुरम्
नानाप्रभावैर्दिव्यैः शोभमानं महोदयम्; तत् पुरं राजश्रेष्ठो महावीरो नहुषो ददर्श।
Verse 11
पुरप्रांते वनं दिव्यं दिव्यवृक्षैरलंकृतम् । तद्विवेश महावीरो नंदनं हि यथाऽमरः
पुरप्रान्ते स्थितं दिव्यं वनं दिव्यवृक्षैर्विभूषितम् । तद्विवेश महावीरो नन्दनं यथाऽमरः ॥
Verse 12
रथेन सह धर्मात्मा तेन मातलिना सह । प्रविष्टः स तु राजेंद्रो वनमध्ये सरित्तटे
रथेन सह धर्मात्मा तेन मातलिना सह । प्रविष्टः स तु राजेन्द्रो वनमध्ये सरित्तटे ॥
Verse 13
तत्र ता रूपसंयुक्ता दिव्या नार्यः समागताः । गंधर्वा गीततत्त्वज्ञा जगुर्गीतैर्नृपोत्तमम्
तत्र ता रूपसंयुक्ता दिव्या नार्यः समागताः । गन्धर्वा गीततत्त्वज्ञा जगुर्गीतैर्नृपोत्तमम् ॥
Verse 14
सूताश्च मागधाः सर्वे तं स्तुवंति नृपोत्तमम् । राजानमायुपुत्रं तं भ्राजमानं यथा रविम्
सूताश्च मागधाः सर्वे तं स्तुवन्ति नृपोत्तमम् । राजानमायुपुत्रं तं भ्राजमानं यथा रविम् ॥
Verse 15
शुश्राव गीतं मधुरं नहुषः किन्नरेरितम्
शुश्राव गीतं मधुरं नहुषः किन्नरेरितम् ॥
Verse 111
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने एकादशाधिकशततमोऽध्यायः
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने एकादशाधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः।