Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Kāruṇya-stotra Phalaśruti; Dream-Darśana of Vāsudeva; Manifestation and Pratiṣṭhā of Jagannātha, Balabhadra (Ananta), and Subhadrā

ततस्तस्मै स विश्वात्मा तदाकारां तदाकृतिम् । शिल्पिमुख्याय विधिजे कुरुष्वेत्यभ्यभाषत ॥ ५५ ॥

tatastasmai sa viśvātmā tadākārāṃ tadākṛtim | śilpimukhyāya vidhije kuruṣvetyabhyabhāṣata || 55 ||

ततः स विश्वात्मा विधिजं शिल्पिमुख्यं ब्रह्माणम् अभ्यभाषत—“तदाकारं तदाकृतिं च एव कुरुष्व” इति ॥

tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Hetu/Adhikaraṇa (हेतु/अधिकरण-सदृशः)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषणम् (adverb)
tasmaito him
tasmai:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (masculine), चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/सम्प्रदान), एकवचनम् (singular)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
viśvātmāthe universal Self
viśvātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśva + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (viśvasya ātmā)
tad-ākārāmhaving that form/shape
tad-ākārām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad + ākāra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (tasya ākāraḥ)
tad-ākṛtimthat figure/appearance
tad-ākṛtim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad + ākṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (tasya ākṛtiḥ)
śilpi-mukhyāyato the chief artisan
śilpi-mukhyāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootśilpin + mukhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (śilpinām mukhyaḥ)
vidhijeto the one born of Brahmā (e.g., Viśvakarman)
vidhije:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootvidhija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘विधिज’ = ब्रह्मणः/विधेः जातः (born of Brahmā)
kuruṣvamake/do
kuruṣva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-समाप्ति सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण/इति-प्रयोगः (quotative particle)
abhyabhāṣatahe spoke/said
abhyabhāṣata:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi + bhāṣ (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/past), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Narrator (Purana narration describing the Universal Self addressing Brahma; within the larger Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

V
Vishnu
B
Brahma

FAQs

It presents sacred form (ākāra/ākṛti) as originating in the Universal Self, implying that divine iconography is not merely artistic but a sanctioned manifestation of transcendence for dharmic worship.

By grounding the deity’s form in the Viśvātmā, the verse supports bhakti practices like darśana and pūjā—devotion becomes a focused approach to the all-pervading reality through a divinely authorized form.

It most closely connects to Kalpa (ritual procedure) and Śilpa-śāstra style application—how a sanctioned divine form is to be fashioned for worship—rather than grammar or astrology.