Shloka 4

पिंडदानाद्यतस्तस्मात्प्रेतत्वान्मुच्यते नरः । महानदी प्रभासात्र्योः संगमे स्नानकृन्नरः ॥ ४ ॥

piṃḍadānādyatastasmātpretatvānmucyate naraḥ | mahānadī prabhāsātryoḥ saṃgame snānakṛnnaraḥ || 4 ||

तस्मात् पिण्डदानादिकर्मभिः प्रेतत्वात् नरः प्रमुच्यते। तथा महानदी-प्रभासात्री-सङ्गमे स्नानकृन्नरोऽपि तस्मात् प्रेतभावात् विमुच्यते॥

पिण्डदानात्from offering the funeral rice-ball
पिण्डदानात्:
अपादान (Apadana/Source)
TypeNoun
Rootपिण्डदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; तत्पुरुष (पिण्डस्य दानम्)
यतःbecause/wherefrom
यतः:
हेतु (Cause marker)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formअव्यय; कारणवाचक (causal adverb)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
अपादान (Apadana/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम
प्रेतत्वात्from the state of being a preta
प्रेतत्वात्:
अपादान (Apadana/Separation)
TypeNoun
Rootप्रेतत्व (प्रातिपदिक; -त्व तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; भाववाचक -त्व
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः ‘is released’
नरःa man
नरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
महानदीthe great river (Mahānadī)
महानदी:
अधिकरण/निर्देश (Locative sense implied by context)
TypeNoun
Rootमहा-नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महती नदी)
प्रभासा-त्र्योःof Prabhāsā and Trī
प्रभासा-त्र्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रभासा + त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन; द्वन्द्व-समास (प्रभासा च त्री च)
सङ्गमेat the confluence
सङ्गमे:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootसङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
स्नानकृत्one who performs bathing
स्नानकृत्:
विशेषण (Adjectival/agentive)
TypeNoun
Rootस्नान-कृत् (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) से कृत्-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (स्नानं करोति इति); कृत्-प्रत्ययान्त (agent noun)
नरःa man
नरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada in the tirtha-mahatmya section)

Vrata: none

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

M
Mahānadī
P
Prabhāsātrī
P
Piṇḍa-dāna
P
Preta

FAQs

It links two dharmic means of relief for the departed—piṇḍa-dāna (Śrāddha-associated offerings) and tirtha-snāna at a sacred confluence—both said to remove the preta-condition and support onward transition for the soul.

While not explicitly naming Viṣṇu-bhakti, it reflects bhakti-informed dharma: compassionate service to ancestors through prescribed rites and faith in tīrtha-mahātmya, performed with reverence as an offering-oriented spiritual act.

It points to Kalpa (ritual procedure) through piṇḍa-dāna and related Śrāddha acts, and to tīrtha-vidhi (rules of sacred bathing), emphasizing correct performance of rites for intended spiritual results.