Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

The Greatness of Gayā

Gayā-Māhātmya

तपश्चक्रे महाघोरं सर्वभूतोपतापनम् । तत्तपस्तापिता देवास्तद्वधार्थं हरिं गताः ॥ ८ ॥

tapaścakre mahāghoraṃ sarvabhūtopatāpanam | tattapastāpitā devāstadvadhārthaṃ hariṃ gatāḥ || 8 ||

तपश्चक्रे महाघोरं सर्वभूतोपतापनम्; तत्तपस्तापिता देवास्तद्वधार्थं हरिं गताः।

तपःausterity/penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चक्रेperformed/did
चक्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
महाघोरम्very terrible
महाघोरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + घोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (महच्च तत् घोरम्)
सर्वभूतोपतापनम्afflicting all beings
सर्वभूतोपतापनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + भूत + उपतापन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वभूतानाम् उपतापनम् = causing distress to all beings)
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तपःausterity
तपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तापिताtormented
तापिता:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) → तापित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (तापिताः)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्of that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
वधार्थम्for the purpose of slaying
वधार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवध + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थक (वधस्य अर्थः/वधाय अर्थः = for the purpose of killing)
हरिम्Hari (Viṣṇu)
हरिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गताःwent/approached
गताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; “gone/approached”

Nārada (narrating within the Purāṇic dialogue)

Vrata: none

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: vira

H
Hari (Viṣṇu)
D
Devas

FAQs

It warns that tapas, when driven by harmful intent, becomes adharmic and destabilizing; the divine order is restored when the devas seek refuge in Hari, the protector of the worlds.

The devas respond to crisis by surrendering to Hari rather than relying solely on their own power, illustrating śaraṇāgati (taking refuge) as a core movement of bhakti.

The verse implicitly reflects dharma-śāstric discernment: austerity must align with righteous intention and cosmic welfare; otherwise it becomes a cause of disturbance requiring divine intervention.