Shloka 99

गंगायां मरणात्प्राणान्योः प्राज्ञस्त्यक्तुमिच्छति । गतानि बहुजन्मानि यत्र यत्र मृतानि च ॥ ९९ ॥

gaṃgāyāṃ maraṇātprāṇānyoḥ prājñastyaktumicchati | gatāni bahujanmāni yatra yatra mṛtāni ca || 99 ||

गङ्गायां मरणकाले प्राज्ञः प्राणान् त्यक्तुमिच्छति । गतानि बहुजन्मानि यत्र यत्र मृतानि च ॥

गङ्गायाम्in the Ganga
गङ्गायाम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
मरणात्from (the act of) dying
मरणात्:
Apadana (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे/अपादानार्थे (from/through death)
प्राणान्life-breaths
प्राणान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
प्राज्ञःa wise person
प्राज्ञः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
त्यक्तुम्to abandon
त्यक्तुम्:
Karma (कर्म/Infinitival object of इच्छति)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (Infinitive); कर्मार्थकः (to do)
इच्छतिdesires
इच्छति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
गतानिgone, passed
गतानि:
Karta (कर्ता/Predicate qualifier)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्तः (Past participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘बहुजन्मानि’ इत्यस्य विशेषणम्
बहु-जन्मानिmany births
बहु-जन्मानि:
Karta (कर्ता/Subject of implied ‘(सन्ति)’/predicate set)
TypeNoun
Rootबहु (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (बहूनि जन्मानि); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Relative location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)
यत्रwherever
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Relative location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formपुनरुक्त-देशवाचक-अव्ययम् (repeated for distributive sense)
मृतानिdied (ended)
मृतानि:
Karta (कर्ता/Predicate qualifier)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्तः (Past participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘बहुजन्मानि’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

Narada (teaching in the Ganga-tirtha context; Uttara-Bhaga discourse tradition)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vairagya

G
Ganga

FAQs

It highlights the Ganga as a supreme tirtha where a wise person aspires to relinquish prana at death, seeking release from the cycle of repeated births and deaths experienced across countless places.

While not explicitly naming Vishnu here, the verse reflects tirtha-bhakti—reverent surrender to a sacred river as a divine refuge—motivated by vairagya (dispassion) born from repeated samsaric deaths.

No specific Vedanga (like Vyakarana or Jyotisha) is taught in this line; the practical takeaway is tirtha-dharma—choosing a sacred place for end-of-life rites and cultivating antya-kala-smriti (right remembrance at the final moment).