Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

The Account of Mohinī

Mohinī-upākhyāna

उवाच मोहिनीं देवीं नास्ति स्थानं तव क्वचित् । तच्छ्रुत्वा मोहिनी वाक्यं पितुराज्ञाविधायिनी ॥ ५४ ॥

uvāca mohinīṃ devīṃ nāsti sthānaṃ tava kvacit | tacchrutvā mohinī vākyaṃ piturājñāvidhāyinī || 54 ||

उवाच मोहिनीं देवीं नास्ति स्थानं तव क्वचित् । तच्छ्रुत्वा मोहिनी वाक्यं पितुराज्ञाविधायिनी ॥

उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मोहिनीम्Mohinī
मोहिनीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
देवीम्the goddess
देवीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘मोहिनीम्’ इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
not
:
सम्बन्ध (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
अस्तिthere is
अस्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्थानम्a place
स्थानम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘अस्ति’ इत्यस्य कर्तृ/विधेय-नाम (existential subject)
तवfor you/your
तव:
सम्बन्ध (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
क्वचित्anywhere
क्वचित्:
देशाधिकरण (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक-अनिश्चित (indefinite adverb of place)
तत्that
तत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that (statement)’
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having heard’
मोहिनीMohinī
मोहिनी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाक्यम्the words/speech
वाक्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पितुः-आज्ञा-विधायिनीobedient to her father’s command
पितुः-आज्ञा-विधायिनी:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक) + विधायिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-समासः—‘पितुः आज्ञां विधत्ते इति’ (one who carries out father’s command)

Unspecified male speaker within the narrative (contextual figure addressing Mohinī)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

M
Mohinī

FAQs

The verse highlights dharma through restraint and rightful boundaries—Mohinī is told she has “no place” to remain, and the emphasis falls on disciplined acceptance and adherence to higher instruction.

While not explicitly teaching bhakti practices, it reflects a bhakti-aligned virtue: humble obedience to rightful authority (ājñā-pālana), which supports steadiness, surrender, and ethical conduct in devotional life.

No direct Vedāṅga topic (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; the practical takeaway is ethical discipline—carrying out an authoritative command without agitation.