Shloka 23

The Liberation of the Lizard

Godhā-vimukti

Devanagari script

अक्षसूत्रकरा सा तु जपन्ती भगमालिनी । सर्ववश्यकरं मन्त्रं क्षोभकं प्रत्ययावहम् ॥ २३ ॥

Transliteration

akṣasūtrakarā sā tu japantī bhagamālinī | sarvavaśyakaraṃ mantraṃ kṣobhakaṃ pratyayāvaham || 23 ||

Translation

अक्षसूत्रकरा सा भगमालिनी जपन्ती—सर्ववश्यकरं मन्त्रं, क्षोभकं, प्रत्ययावहम्॥

Word by Word

• अक्ष-सूत्र-करा: having a rosary in (her) hand
• अक्ष-सूत्र-करा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्ष (प्रातिपदिक) + सूत्र (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; ‘अक्षसूत्रं करयोः यस्याः सा’ इति अर्थे बहुव्रीह्यर्थ-प्रायः, परन्तु रूपतः तत्पुरुष-समास-सम्भवः; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• जपन्ती: chanting/muttering
• जपन्ती: Karta (कर्ता/Agent—she as doer of japa)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (Present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्

• भग-मालिनी: (she who is) garlanded with ‘bhaga’/having a bhaga-garland (epithet)
• भग-मालिनी: Karta (कर्ता/Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक) + मालिनी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; ‘भगस्य मालिनी’ इति; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषण/उपाधि

• सर्व-वश्य-करम्: making all submissive
• सर्व-वश्य-करम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + वश्य (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; ‘सर्वान् वश्यान् करोति’ इति; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘मन्त्रं’ इत्यस्य विशेषणम्

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (कर्म/Object of जपन्ती)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• क्षोभकम्: agitating/disturbing
• क्षोभकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षोभक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘मन्त्रं’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रत्यय-आवहम्: bringing conviction/assurance
• प्रत्यय-आवहम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यय (प्रातिपदिक) + आवह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; ‘प्रत्ययं आवहति’ इति; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘मन्त्रं’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narada (narrative description within the dialogue tradition attributed to Narada Purana)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Bhagamālinī

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It portrays mantra-japa as a disciplined, rosary-supported practice that can yield pratyaya—direct inner certainty—while also warning that mantras can powerfully stir the mind (kṣobha), implying the need for purity and right intent.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing japa (repetitive remembrance), the verse aligns with bhakti’s core method—continuous recollection of the Divine—where steady chanting matures into experiential faith (pratyaya) rather than mere belief.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to mantra-prayoga (applied recitation) and disciplined japa using a mālā—practical ritual method aligned with śikṣā (correct phonetic delivery) and kalpa (procedural practice), even though the verse itself is not a technical Vedanga exposition.