Shloka 14

राजा त्वं धर्मशीलोऽसि सत्यकीर्तिर्जगत्त्रये । न वक्तास्यनृतं काले मार्गाऽयं लौकिकः कृतः ॥ १४ ॥

rājā tvaṃ dharmaśīlo'si satyakīrtirjagattraye | na vaktāsyanṛtaṃ kāle mārgā'yaṃ laukikaḥ kṛtaḥ || 14 ||

राजन्, त्वं धर्मशीलोऽसि सत्यकीर्तिर्जगत्त्रये। न वक्तास्यनृतं काले; तस्मादयं लौकिको मार्गः कृतः॥

rājāthe king
rājā:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता/subject; apposition)
TypeNoun
Rootyuṣmad (युष्मद्-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
dharma-śīlaḥrighteous in conduct
dharma-śīlaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of ‘tvam’)
TypeAdjective
Rootdharma (प्रातिपदिक) + śīla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (धर्मे शीलं यस्य / धर्मशीलः)
asiare
asi:
Kriyā (क्रिया/copula)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट् (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
satya-kīrtiḥof true fame
satya-kīrtiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक) + kīrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (‘सत्या कीर्तिः’); ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
jagat-trayein the three worlds
jagat-traye:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रयाणां जगतां मध्ये)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः/negation marker)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
vaktāa speaker (one who would speak)
vaktā:
Karta (कर्ता/agent)
TypeNoun
Rootvac (धातु)
Formकृदन्त (तृच्-प्रत्यय, agent noun) ‘वक्तृ’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विधेय
asiare
asi:
Kriyā (क्रिया/copula)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (अनुवृत्त)
anṛtamuntruth
anṛtam:
Karma (कर्म/obj of ‘vaktā’)
TypeNoun
Rootanṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
kāleat the proper time
kāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
mārgaḥpath/way
mārgaḥ:
Karta (कर्ता/subject of ‘kṛtaḥ’)
TypeNoun
Rootmārga (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ayamthis
ayam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/demonstrative of ‘mārgaḥ’)
TypeNoun
Rootidam (इदम्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
laukikaḥworldly/common
laukikaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootlaukika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘mārgaḥ’ इत्यस्य विशेषणम्
kṛtaḥmade/established
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रियासमान/PPP predicate)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle) ‘कृत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘mārgaḥ’ इत्यस्य विधेय

Narrator (Purana dialogue context; Uttara-Bhaga narration)

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_journey":"Affirms the king’s dharmic and truthful reputation across the worlds, then justifies a ‘worldly’ procedural path—moving from praise to normative rule-setting."}

K
King

FAQs

It elevates satya (truth) as a defining mark of dharma: the king’s integrity is portrayed as a force recognized across the three worlds, making truthful speech a spiritual discipline that sustains righteous order.

While not naming Vishnu directly, it supports bhakti indirectly by stressing satya and dharma—core virtues that purify speech and intention, making a devotee (or ruler) fit for sincere worship and dharmic service.

The verse highlights dharmic application through right speech and timing (kāla), aligning with practical niti/sadachara and the Vedic emphasis on disciplined vāṅmaya (speech), though it does not explicitly teach a specific Vedanga like Vyakarana or Jyotisha.