Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā (Rādhā-Related Mantras Explained)

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वेत्थं यजनं विप्रा मन्त्रध्यानपुरःसरम् । सर्वासामवताराणां नारदो देवदर्शनः ॥ १ ॥

सूत उवाच । एवं मन्त्रध्यानपुरःसरं यजनं श्रुत्वा विप्राः, सर्वावतारविषये देवदर्शनः नारदः प्रवव्रे ॥ १ ॥

Verse 2

सर्वाद्याया जगन्मातुः श्रीराधायाः समर्चनम् । अवतारकलानां हि पप्रच्छ विनयान्वितः ॥ २ ॥

स विनयान्वितः सर्वाद्याया जगन्मातुः श्रीराधायाः सम्यक् समर्चनविधिं तथा भगवदवतारकलानां वैभवं पप्रच्छ।

Verse 3

नारद उवाच । धन्योऽस्मिकृतकृत्योऽस्मि जातोऽहं त्वत्प्रसादतः । पज्जगन्मातृमंत्राणां वैभवं श्रुतवान्मुने ॥ ३ ॥

नारद उवाच—धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि त्वत्प्रसादेन मे मुने। जगद्व्यापिनीनां मातॄणां मन्त्राणां वैभवं शक्तिं च श्रुतवानस्मि॥

Verse 4

यथा लक्ष्मीमुखानां तु अवताराः प्रकीर्तिताः । तथा राधावताराणां श्रोतुमिच्छामि वैभवम् ॥ ४ ॥

यथा लक्ष्मीमुखानां देवीनां अवताराः प्रकीर्तिताः, तथा श्रीराधायाः अवताराणां वैभवं श्रोतुमिच्छामि।

Verse 5

यत्संख्याकाश्च यद्रूपा यत्प्रभावा विदांवर । राधावतारास्तान्सत्यं कीर्तयाशेषसिद्धिदान् ॥ ५ ॥

हे विदांवर, राधावताराणां संख्या रूपाणि प्रभावांश्च सत्यं कीर्तय; ते हि अशेषसिद्धिप्रदाः।

Verse 6

एतच्छुत्वा वचस्तस्य नारदस्य विधेः सुतः । सनत्कुमारः प्रोवाच ध्यात्वा राधापदांबुजम् ॥ ६ ॥

नारदस्यैतद्वचः श्रुत्वा विधेः सुतः सनत्कुमारः श्रीराधापदाम्बुजं ध्यात्वा ततः प्रोवाच।

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम् । राधावतारचरितं भजतामिष्टिसिद्धिदम् ॥ ७ ॥

सनत्कुमार उवाच—शृणु विप्र, प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम्। राधावतारचरितं भजतामिष्टसिद्धिदम्॥

Verse 8

चन्द्रावली च ललिता द्वे सख्यौ सुप्रिये सदा । मालावतीमुखाष्टानां चन्द्रावल्यधिपास्मृता ॥ ८ ॥

चन्द्रावली च ललिता द्वे सख्यौ सुप्रिये सदा। मालावतीमुखाष्टानां चन्द्रावल्यधिपा स्मृता॥

Verse 9

कलावतीमुखाष्टानामीश्वरी ललिता मता । राधाचरणपूजायामुक्ता मालावतीमुखाः ॥ ९ ॥

कलावतीमुखाष्टानामीश्वरी ललिता मता। राधाचरणपूजायामुक्ता मालावतीमुखाः॥

Verse 10

ललिताधीश्वरीणां तु नामानि श्रृणु सांप्रतम् । कलावती मधुमती विशाखा श्यामलाभिधा ॥ १० ॥

ललिताधीश्वरीणां तु नामानि शृणु सांप्रतम्। कलावती मधुमती विशाखा श्यामलाभिधा॥

Verse 11

शैब्या वृन्दा श्रीधराख्या सर्वास्तुत्तुल्यविग्रहाः । सुशीलाप्रमुखा श्चान्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः ॥ ११ ॥

शैब्या वृन्दा श्रीधराख्या सर्वास्तु तुल्यविग्रहाः। सुशीलाप्रमुखाश्चान्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः॥

Verse 12

ताः श्रृणुष्व महाभाग नामतः प्रवदामि ते । सुशीलां शशिलेखा च यमुना माधवी रतिः ॥ १२ ॥

ताः शृणुष्व महाभाग; नामतः ते प्रवदामि—सुशीला, शशिलेखा, यमुना, माधवी, रतिश्चेति॥

Verse 13

कदम्बमाला कुन्ती च जाह्नवी च स्वयंप्रभा । चन्द्रानना पद्ममुखी सावित्री च सुधामुखी ॥ १३ ॥

कदम्बमाला कुन्ती च जाह्नवी च स्वयंप्रभा। चन्द्रानना पद्ममुखी सावित्री सुधामुखी च॥

Verse 14

शुभा पद्मा पारिजाता गौरिणी सर्वमंगला । कालिका कमला दुर्गा विरजा भारती सुरा ॥ १४ ॥

शुभा पद्मा पारिजाता गौरीणी सर्वमङ्गला। कालिका कमला दुर्गा विरजा भारती सुरा॥

Verse 15

गंगा मधुमती चैव सुन्दरी चन्दना सती । अपर्णा मनसानन्दा द्वात्रिंशद्राधिकाप्रियाः ॥ १५ ॥

गङ्गा मधुमती सुन्दरी चन्दना सती। अपर्णा मनसानन्दा—एता राधिकाप्रियाः; द्वात्रिंशद् नामानि॥

Verse 16

कदाचिद्छलिला देवी पुंरूपा कृष्णविग्रहा । ससर्ज षोडशकलास्ताः सर्वास्तत्समप्रभाः ॥ १६ ॥

कदाचित् छलिला देवी पुंरूपा कृष्णविग्रहा। ससर्ज षोडशकलाः सर्वास्तत्समप्रभाः॥

Verse 17

तासा मन्त्रं तथा ध्यानं यन्त्रार्चादिक्रमं तथा । वर्णये सर्वतंत्रेषु रहस्यं मुनिसत्तम ॥ १७ ॥

तासां मन्त्रान् तथा ध्यानं यन्त्रार्चादिक्रमं च यथावत् । सर्वतन्त्रेषु निहितं रहस्यं मुनिसत्तम, वर्णयामि ॥ १७ ॥

Verse 18

वातो मरुच्चाग्रिवह्नी धराक्ष्मे जलचारिणी । विमुखं चरशुचिविभू वनस्वशक्तयः स्वराः ॥ १८ ॥

स्वराः वातो मरुतश्चाग्निवह्निर्धराक्ष्मे जलचारिणी । विमुखं चरशुचिविभू वनस्वशक्तयः स्वराः ॥ १८ ॥

Verse 19

प्राणस्तेजः स्थिरा वायुर्वायुश्चापि प्रभा तथा । ज्यकुमभ्रं तथा नादो दावकः पाथ इत्यथ ॥ १९ ॥

प्राणस्तेजः स्थिरा वायुर्वायुश्चापि प्रभा तथा । ज्यकुमभ्रं तथा नादो दावकः पाथ इत्यथ ॥ १९ ॥

Verse 20

व्योमरयः शिखी गोत्रा तोयं शून्यजवीद्युतिः । भूमी रसो नमो व्याप्तं दाहश्चापि रसांबु च ॥ २० ॥

व्योमरयः शिखी गोत्रा तोयं शून्यजवीद्युतिः । भूमी रसो नमो व्याप्तं दाहश्चापि रसांबु च ॥ २० ॥

Verse 21

वियत्स्पर्शश्च हृद्धंसहलाग्रासो हलात्मिकाः । चन्द्रावली च ललिता हंसेला नायके मते ॥ २१ ॥

नायकमते तु संज्ञाः स्युः—वियत्स्पर्शो हृद्धंसः हलाग्रासो हलात्मिका । चन्द्रावली च ललिता हंसेला इति कीर्तिताः ॥ २१ ॥

Verse 22

ग्रासस्थिता स्वयं राधा स्वयं शक्तिस्वरूपिणी । शेषास्तु षोडशकला द्वात्रिंशत्तत्कलाः स्मृताः ॥ २२ ॥

ग्रासस्थिता स्वयमेव श्रीराधा, स्वयमेव शक्तिस्वरूपिणी। शेषा तु षोडशकलारूपा, तस्याः द्वात्रिंशत् उपकलाः स्मृताः॥

Verse 23

वाङ्मयं निखिलं व्याप्तमाभिरेव मुनीश्वर । ललिताप्रमुखाणां तु षोडशीत्वमुपागता ॥ २३ ॥

मुनीश्वर, वाङ्मयं निखिलं एताभिरेव व्याप्तम्। ललिताप्रमुखाः तु षोडशीत्वं निश्चयेन उपागताः॥

Verse 24

श्रीराधा सुन्दरी देवी तांत्रिकैः परिकीर्त्यते । कुरुकुल्ला च वाराही चन्द्रालिललिते उभे ॥ २४ ॥

श्रीराधा सुन्दरी देवी तांत्रिकैः परिकीर्त्यते। कुरुकुल्ला च वाराही, चन्द्राली-ललिते उभे॥

Verse 25

संभूते मन्त्रवर्गं तेऽभिधास्येऽहं यथातथम् । हृत्प्राणेलाहंसदावह्निस्वैर्ललितेरिता ॥ २५ ॥

हे संभूत, मन्त्रवर्गं ते यथातथम् अहं प्रवक्ष्यामि। हृत्प्राण-प्रकारेण ‘ला’ ‘हंस’ बीजैः, सदावह्निना प्रेरितं, ललितायाः स्वैर-लीलया इरितम्॥

Verse 26

त्रिविधा हंसभेदेव श्रृणु तां च यथाक्रमम् । हंसाद्ययाऽद्या मध्या स्यादादिमध्यस्थहंसया ॥ २६ ॥

हंसभेदं त्रिविधं तां श्रृणु यथाक्रमम्। हंसाद्या आद्या, मध्या तु मध्यस्थहंसया, अन्त्या तु आदिमध्यस्थहंसया॥

Verse 27

तृतीया प्रकृतिः सैव तुर्या तैरंत्यमायया । आसु तुर्याभवन्मुक्त्यै तिस्रोऽन्याः स्युश्चसंपदे ॥ २७ ॥

तृतीया प्रकृतिः सैव अन्त्यमायया तुरीयत्वं प्राप्नोति। तुरीये प्रतिष्ठा मुक्त्यै भवति; अन्यास्तिस्रः लौकिकसंपदर्थं स्युः॥

Verse 28

इति त्रिपुरसुंदर्या विद्या सरुमतसमीरिता । दाहभूमीरसाक्ष्मास्वैर्वशिनीबीजमीरितम् ॥ २८ ॥

इति त्रिपुरसुन्दर्याः विद्या सरुमतसम्प्रदायानुसारतः समीरिता। ‘दाह-भूमी-रस-अक्ष्मा’ इत्यादिभिः वशिनीबीजं निरूपितम्॥

Verse 29

प्राणो रसाशक्तियुतः कामेश्वर्यक्षरं महत् । शून्यमंबुरसावह्निस्वयोगान्मोहनीमनुः ॥ २९ ॥

‘प्राण’ इति अक्षरं ‘रस’शक्त्या युक्तं कृत्वा, कामेश्वर्याः महदक्षरेण संयोज्य; ततः ‘शून्य-अम्बु-रस-वह्नि-स्व’ इत्यैः संधियोगैः मोहनीमनुः स्यात्॥

Verse 30

व्याप्तं रसाक्ष्मास्वयुतं विमलाबीजमीरितम् । ज्यानभोदाहवह्निस्वयोगैः स्यादरुणामनुः ॥ ३० ॥

‘व्याप्त’ इति अक्षरं ‘रस-अक्ष्मा’ संकेताक्षरयुतं कृत्वा, विमलाबीजेन संयोज्य; ‘ज्यान-भो-दाह-वह्नि’ इति संधियोगैः अरुणामनुः स्यात्॥

Verse 31

जयिन्यास्तु समुद्दिष्टः सर्वत्र जयदायकः । कं नभोदाहसहितं व्याप्तक्ष्मास्वयुतं मनुः ॥ ३१ ॥

जयिन्याः सर्वत्र जयप्रदः मनुः समुद्दिष्टः। ‘कं’ इति बीजं नभो-दाहसहितं, व्याप्त-क्ष्मा-स्वयुतं च—एष मन्त्रः॥

Verse 32

सर्वेश्वर्याः समाख्यातः सर्वसिद्धिकरः परः । ग्रासो नभोदाहवह्निस्वैर्युक्तः कौलिनीमनुः ॥ ३२ ॥

कौलिनीमनुः सर्वेश्वर्यप्रदः परः सर्वसिद्धिकरश्च; ‘ग्रास-नभस्-दाह-वह्नि-स्वैर’ इति पदसंयोगेन सम्यग्विनिर्मितः ॥

Verse 33

एतैर्मनुभिरष्टाभिः शक्तिभिर्वर्गसंयुक्तैः । वाग्देवतांतैर्न्यासः स्याद्येन देव्यात्मको भवेत् ॥ ३३ ॥

एतैर्मनुभिरष्टाभिः स्वस्वशक्तिसमन्वितैः वर्गसंयुक्तैश्च; वाग्देवतान्तं न्यासं कुर्याद्, येन साधकः देव्यात्मको भवेत् ॥

Verse 34

रंध्रे भाले तथाज्ञायां गले हृदि तथा न्यसेत् । नाभावाधारके पादद्वये मूलाग्रकावधि ॥ ३४ ॥

रन्ध्रे भाले तथाज्ञायां गले हृदि च न्यसेत्; नाभौ चाधारके तथा पादद्वये—मूलाग्रकावधि सर्वाङ्गे न्यासः ॥

Verse 35

षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कुर्याश्चैव षडंगकम् । लोहितां ललितां बाणचापपाशसृणीः करैः ॥ ३५ ॥

षड्दीर्घाढ्येन बीजेन षडङ्गन्यासं समाचरेत्; देवीं लोहितवर्णां ललितां ध्यायेत्, करैर्बाणचापपाशसृणीर्धारिणीम् ॥

Verse 36

दधानां कामराजांके यन्त्रीतां मुदुतां स्मरेत् । मध्यस्थदेवी त्वेकैव षोडशाकारतः स्थाता ॥ ३६ ॥

कामराजाङ्के दधानां यन्त्रीतां मृदुतां स्मरेत्; मध्यस्थदेवी त्वेकैव षोडशाकारतया स्थिता ॥

Verse 37

यतस्तस्मात्तनौ तस्यास्त्वन्याः पंचदशार्चयेत् । ऋषिः शिवश्छंद उक्ता देवता ललितादिकाः ॥ ३७ ॥

तस्मात् तस्याः देव्या एव तनौ पञ्चदशान्याः स्वरूपाः सम्यगर्चयेत्। अस्य मन्त्रस्य ऋषिः शिवः, छन्दो निर्दिष्टं, देवताः ललितादयः प्रोक्ताः॥

Verse 38

सर्वासामपि नित्यानामावृतीर्नामसंचये । पटले तु प्रयोगांश्च वक्ष्याम्यग्रे सविस्तरम् ॥ ३८ ॥

सर्वासामपि नित्यानामावृत्तयो नामसञ्चये मया विन्यस्ताः। पटले तु प्रयोगांश्च अग्रे सविस्तरं वक्ष्यामि॥

Verse 39

अथ षोडशनित्यासु द्वितीया या समीरिता । कामेश्वरीति तां सर्वकामदां श्रृणु नारद ॥ ३९ ॥

अथ षोडशनित्येषु या द्वितीया समीरिता। सा कामेश्वरीति ख्याता; सर्वकामप्रदा तां शृणु नारद॥

Verse 40

शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो ललिता स्याद्द्वितीयकः । शून्यमग्नियुतं पश्चाद्रयोव्याप्तेन संयुतम् ॥ ४० ॥

आद्यं ‘शुचिः’ स्वेन युतं; द्वितीयं ‘ललिता’ भवेत्। ततः ‘शून्य’मग्नियुतं, पश्चाद् ‘रय’व्याप्तेन संयुतम्॥

Verse 41

प्राणो रसाग्निसहितः शून्ययुग्मं चरान्वितम् । नभोगोत्रा पुनश्चैषां दाहेन समयोजिता ॥ ४१ ॥

प्राणो रसाग्निसहितः शून्ययुग्मं चरान्वितम्। नभोगोत्रा पुनश्चैषां दाहेन समयोजिता॥

Verse 42

अंबु स्याच्चरसंयुक्तं नवशक्तियुतं च हृत् । एषा कामेश्वरी नित्या कामदैकादशाक्षरी ॥ ४२ ॥

‘अम्बु’ पदं ‘चर’ इत्यनेन संयोज्य, नवशक्तियुतं ‘हृत्’ पदं च योजयेत्। एषा नित्या कामेश्वरी—कामदा एकादशाक्षरी मन्त्रविद्या॥

Verse 43

मूलविद्याक्षरैरेव कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । एकेन हृदयं शीर्षं तावताथो द्वयं द्वयात् ॥ ४३ ॥

मूलविद्यायाः अक्षरैरेव क्रमात् षडङ्गानि कुर्यात्। एकेन हृदयं शीर्षं च न्यसेत्; ततः द्वयेन द्वयेन शेषाङ्गानि युगपत् न्यसेत्॥

Verse 44

चतुर्भिर्नयनं तद्वदस्त्रमेकेन कीर्तितम् । दृक्श्रोत्रनासाद्वितये जिह्वाहृन्नाभिगुह्यके ॥ ४४ ॥

चतुर्भिः नयनं निर्दिष्टं, तथैवास्त्रम् एकेन कीर्तितम्। एतत् दृक्-श्रोत्र-नासाद्वितयेषु, जिह्वा-हृद्-नाभि-गुह्यकेषु च योज्यम्॥

Verse 45

व्यापकत्वेन सर्वांगे मूर्द्धादिप्रपदावधि । न्यसेद्विद्याक्षराण्येषु स्थानेषु तदनंतरम् ॥ ४५ ॥

व्यासकत्वं मनसि निधाय, मूर्द्धादि-प्रपदावधि सर्वाङ्गेषु विद्यामन्त्राक्षराणि तेषु तेषु स्थानेषु अनन्तरं न्यसेत्॥

Verse 46

समस्तेन व्यापकं तु कुर्यादुक्तक्रमेण तु । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि नित्यपूजासु चोदितम् ॥ ४६ ॥

समस्तेन व्यापकं कर्म उक्तक्रमेणैव कुर्यात्। अथ नित्यपूजासु चोदितं ध्यानं प्रवक्ष्यामि॥

Verse 47

येन देवी सुप्रसन्ना ददातीष्टमयत्नतः । बालार्ककोटिसंकाशां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् ॥ ४७ ॥

येन साधनेन देवी परमप्रसन्ना सती अयत्नतः इष्टं वरं ददाति; बालार्ककोटिसंकाशा माणिक्यमुकुटोज्ज्वला च विराजते ॥

Verse 48

हारग्रैवेयकांचीभिरूर्मिकानूपुरादिभिः । मंडितां रक्तवसनां रत्नाभरणशोभिताम् ॥ ४८ ॥

हारग्रैवेयकांचीभिरूर्मिकानूपुरादिभिः अलंकृता; रक्तवसना; रत्नाभरणैः शोभिता च सा देवी विराजते ॥

Verse 49

षड्भुजां त्रीक्षणामिंदुकलाकलितमौलिकाम् । पञ्चाष्टषोडशद्वंद्वषट्कोणचतुरस्रगाम् ॥ ४९ ॥

षड्भुजां त्रीक्षणां चन्द्रकलाकलितमौलिकां देवीं ध्यायेत्; पञ्चाष्टषोडशद्वन्द्वपद्मैः षट्कोणचतुरस्रयुक्ते यन्त्रे स्थिताम् ॥

Verse 50

मंदस्मितलसद्वक्त्रां दयामंथरवीक्षणाम् । पाशांकुशौ च पुंड्रेक्षुचापं पुष्पशिलीमुखम् ॥ ५० ॥

मन्दस्मितलसद्वक्त्रां दयामन्थरवीक्षणाम्; करेषु पाशाङ्कुशौ पुंड्रेक्षुचापं पुष्पशिलीमुखं च धारयन्तीं ध्यायेत् ॥

Verse 51

रत्नपात्रं सीधुपूर्णं वरदं बिभ्रतीं करैः । ततः प्रयोगान्कुर्वीत सिद्धे मत्रे तु साधकः ॥ ५१ ॥

रत्नपात्रं सीधुपूर्णं वरदं च करैः बिभ्रतीं देवीं ध्यायेत्; मन्त्रे सिद्धे तु साधकः ततः प्रयोगान् विधिवत् कुर्यात् ॥

Verse 52

तृतीयामथ वक्ष्यामि नाम्ना तु भगमालिनी । कामेश्वर्यादिरादिः स्याद्रसश्चापस्थिरारसः ॥ ५२ ॥

तृतीयां क्रमविन्यासं वक्ष्यामि, या नाम्ना भगमालिनी। तस्याः आद्यदेवी कामेश्वरी, रसश्च ‘चापस्थिर-रस’ इति क्रमः॥

Verse 53

धरायुक्सचरा पश्चात्स्थिरा पश्चाद्रसः स्मृतः । स्थिराशून्येऽग्निसंयुक्ते रसः स्यात्तदनंतरम् ॥ ५३ ॥

धरायुक्त-सचरानन्तरं ‘स्थिरा’ इति कथ्यते; स्थिरानन्तरं ‘रसः’ स्मृतः। स्थिरा शून्या भूत्वा अग्निसंयुक्ता सती तदनन्तरं रसत्वं प्राप्नोति॥

Verse 54

स्थिरा भूसहिता गोत्रा सदाहोऽग्निरसः स्थिरा । नभश्च मरुता युक्तं रसवर्णसमन्वितम् ॥ ५४ ॥

भूः स्थिरा सघना च, गोत्रधारिणी। अग्निः सदाहः, रसस्वभावलक्षणः। नभोऽपि मरुता युक्तं, रसवर्णसमन्वितम्॥

Verse 55

ततो रसः स्थिरा पश्चान्मरुता सह योजिता । अंबहंसचरोऽथिक्तो रसोऽथ स्यात्स्थिरा पुनः ॥ ५५ ॥

ततः रसः स्थिरतां याति, पश्चान्मरुता सह योजितः। अथाम्भसि हंसवत् सञ्चरन् तीव्रतां गच्छति; ततः पुनः स्थिरो भवति रसः॥

Verse 56

स्थिराधरान्विता हंसो व्याप्तेन च चरेण च । रसः स्थिरा ततो व्याप्तं भूयुतं शून्यमग्नियुक् ॥ ५६ ॥

हंसः स्थिराधारसमन्वितः, व्याप्तेन च चरेण च सञ्चरति। रसः स्थिरः; ततो व्याप्तावस्था जायते—भूयुतं शून्यवत्, अग्नियुक्तं च॥

Verse 57

रसः स्थिरा ततः साग्निशून्यं तवियुतो मरुत् । रयः शून्यं चाग्नियुतं हृदाहंसाच्च तत्परम् ॥ ५७ ॥

रसः स्थिरो भवति; ततः साग्निशून्यं, ‘तवि’युक्तं मरुत् इति। ‘रयः’ शून्यं; चाग्नियुतं हृदाहंसाख्यं रूपं भवति; ततः परं फलम् अवाप्यते॥

Verse 58

रसः स्थिरांबु च वियत्स्वयुतं प्राण एव च । दाहोऽग्रियुग्रसस्तस्मास्थिराक्ष्मा दाहसंयुता । सचरः स्याज्जवीपूर्वविद्या तर्तीयतः क्रमात् ॥ ५८ ॥

रसः स्थिराम्बु च वियत् च प्राणेन सह निर्दिश्यते; ततः दाहः—अग्निः ग्रसकः—प्रादुर्भवति। तस्मात् स्थिररूपाणि तापसंयुतानि जायन्ते; एवं सचरत्वेन क्रमः तृतीयविभागे पूर्वविद्योपदिष्टरीत्या प्रवर्तते॥

Verse 59

चतुष्टयमथार्णानां रसस्तदनु च स्थिरा । हृदंबुयुक् क्ष्मया दाहः सचरः स्याज्जवी च हृत् ॥ ५९ ॥

अथ अर्णानां चतुष्टयं; ततः ‘र’ इति रसः, तदनु ‘स्थि’ च ‘रा’ च। ‘हृद्’ ‘अम्बु’युक्, ‘क्ष्मा’समन्वितः ‘दाह’ इति स्यात्; ‘चर’युता ‘सचर’ इति; ‘जवी’युता ‘हृत्’ इति भवति॥

Verse 60

दाहोंऽबुमरुता युक्तो व्योम्नि साग्निरसस्तुतः । स्थिरा तु मरुता युक्ता शून्यं साग्निनभश्चरौ ॥ ६० ॥

‘दाहों’ इति शब्दः अम्बु-मरुद्भ्यां युक्तः, व्योम्नि साग्निरसत्वेन प्रतिष्ठितः। स्थिरा तु मरुता युक्ता शून्यं भवति; एवं नभश्चरौ साग्न्याकाशसहितौ॥

Verse 61

हंसो व्याप्तमरुद्युक्तः शून्यं व्याप्तमतोंऽबु च । दाहो गोत्राचरयुता तथा दाहस्तथा रयः ॥ ६१ ॥

हंसः व्याप्तः मरुद्युक्तः; शून्यं व्याप्तम्, तथा अम्बु च। गोत्राचरयुता दाहः; तथा दाहः, तथा रयः प्रवाहाः॥

Verse 62

हृद्धरासहितं दाहरयौ चरसमन्वितौ । रसः स्थिरा ततः प्राणो रसाग्निसहितो भवेत् ॥ ६२ ॥

हृद्-धारासहिते संयोगे, दाहोऽपि चरसमन्वितः सन्; तदा रसः स्थिरो भवति, अनन्तरं प्राणो रसाग्निसहितो जायते ॥

Verse 63

शून्ययुग्मं चरयुतं ततः पूर्वमतः परम् । शून्ययुग्मं च गोत्रा स्याद्वाहयुक्तांबुना चरः ॥ ६३ ॥

शून्ययुग्मं चरयुतं कृत्वा, ततः पूर्वापरक्रमेण गृह्णीयात्। शून्ययुग्मं ‘गोत्र’ इति कथ्यते; ‘चरः’ तु ‘वाह’ ‘अम्बु’ युतः संकेतार्थं फलति ॥

Verse 64

प्राणो रसा चरयुतो गोत्रव्यसिमतः परम् । गोत्रादाहमरुद्युक्ता त्वंबुन्यासमतो भवेत् ॥ ६४ ॥

प्राणो रसा चरयुतो गोत्रव्यसिमतः परम् इति निर्दिश्यते। गोत्रात् ‘अहम्’ इति भावो मरुद्युक्तः प्रवर्तते; तेन ‘त्वं’ अम्बुन्याससमो भवेत् ॥

Verse 65

युक्तोनांभश्च भूयुक्तं वाश्चरेण समन्वितम् । ग्रासो धरायुतः पश्चाद्रसः शक्त्या समन्वितः ॥ ६५ ॥

युक्तो नाम्भश्च भूयुक्तं, वाश्चरेण समन्वितम्। तदा ग्रासो धरायुतः स्यात्; पश्चाद् रसः शक्त्या समन्वितो जायते ॥

Verse 66

ग्रासो भूसहितो विप्र रसो व्याप्तं ततश्च हृत् । दाहोनांबु च हृत्पश्चाद्रयेंऽबुमरुदन्वितः ॥ ६६ ॥

ग्रासो भूसहितो विप्र, रसेन व्याप्तो भवति; ततश्च हृदि नीयते। दाहो नाम्भश्च ततः, हृत्पश्चाद् द्रुतं यायाद् अम्बुमारुदन्वितः ॥

Verse 67

शून्यं च केवलं चैव रसश्च सचरस्थिरा । वियदंबुयुतं दाहस्त्वग्नियुक्सयुतः शुचिः ॥ ६७ ॥

(एते संज्ञापदानि) शून्यं च केवलं चैव; रसः सचरस्थिरैः सह। वियदम्बुयुतं; दाहः अग्नियुक्तः; तथा शुचिः—इति॥

Verse 68

भूमी रसाक्ष्मास्वयुता पंचैकांतरिताः स्थिराः । तदंतरित बीजानि स्वसंयुक्तानि पंच वै ॥ ६८ ॥

भूमिः आपः अग्निः वायुः आकाशं—एते पञ्च स्थिराः, पञ्चैकान्तरितक्रमेण विन्यस्ताः। तेषामन्तरे पञ्च बीजानि सूक्ष्मकारणानि, स्वस्वतत्त्वसंयुक्तानि॥

Verse 69

तानि क्रमाज्ज्यासचरो रसो भूश्च नभोयुता । हंसश्चरयुतो द्विः स्यात्ततः प्राणो रसाग्नियुक् ॥ ६९ ॥

तानि क्रमात् निष्पद्यन्ते—प्रथमं ‘ज्यासचरः’, ततः ‘रसः’; ततः ‘भूः’ ‘नभसा’ युता। ‘हंसः’ ‘चरेण’ संयुक्तो द्विगुणो भवति; अनन्तरं ‘प्राणः’ ‘रसाग्नियुक्’ जायते॥

Verse 70

शून्ययुग्मं चरयुतं हृद्दाहोंबुमरुद्युतः । व्योमाग्निसहितं पश्चाद्रसश्च मरुता स्थिरा ॥ ७० ॥

शून्ययुग्मं ‘चरेण’ युतं गृह्णीयात्; हृद्दाह-अम्बु-मरुद्युतं समूहं ततः। पश्चात् व्योमाग्निसहितं योजयेत्; अनन्तरं ‘रसः’, मरुत् स्थिरः (ध्रुवः)॥

Verse 71

शून्यं साग्निनभश्चैव चरेण सहितं तथा । अंबु पश्चाद्वियत्तस्मान्नभश्च मरुदन्वितम् ॥ ७१ ॥

शून्यात् साग्नि-नभः प्रादुर्भवति; तथा चरेण सहितं। ततः परम् अम्बु जायते; तस्मात् पुनर्वियत्—नभः—मरुदन्वितं प्रकटते॥

Verse 72

शून्यं व्याप्तं च दद्युक्तं रयदाहस्ववह्निभिः । हंसः सदाहोंबगुरसा चरस्वैः संयुतो भवेत् ॥ ७२ ॥

“शून्य” “व्याप्त” इति पदे “दद्युक्त” इति संयोज्य, तथा “रय” “दाह” “स्व” “वह्नि” इति ध्वनिभिः सह योजिते, “सदाहोम्बगुरसा” “चरस्वैः” इति क्रमसंयुक्तं “हंस” इति तान्त्रिकरूपं निष्पद्यते ॥

Verse 73

हंसः सदाहवह्निस्वैर्युक्तमंत्यमुदीरितम् । सप्तत्रिंशच्छतार्णैः स्यान्नित्या सौभागमालिनी ॥ ७३ ॥

“हंस” इति मन्त्रः “सदा” “हव” “वह्नि” “स्वैः” इति पदैः संयुक्तेन अन्त्य-उच्चारणेन सह, सप्तत्रिंशच्छतार्ण-मालारूपेण जपितः सन्, नित्यफलप्रदा “सौभाग्यमालिनी” भवति ॥

Verse 74

अंगानि मंत्रवर्णैः स्युराद्येन हृदुदीरितम् । ततश्चतृर्भिः शीर्षं स्याच्छिखा त्रिभिरुदीरिता ॥ ७४ ॥

मन्त्रवर्णैः अङ्गन्यासः कार्यः। आद्याक्षरेण हृदयम् उदीर्य स्पृशेत्; ततः चतुर्भिः शीर्षं न्यसेत्; त्रिभिः शिखां न्यसेदिति विधिः ॥

Verse 75

गुणवेदाक्षरैः शेषाण्यंगानि षडिति क्रमात् । अरुणामरुणाकल्पां सुंदरीं सुस्मिताननाम् ॥ ७५ ॥

ततः गुण-वेद-सूचकाक्षरैः क्रमात् षडङ्गेषु शेषन्यासः कार्यः। अनन्तरं अरुणाम् अरुणकल्पां सुन्दरीं सुस्मिताननां देवीं ध्यायेत् ॥

Verse 76

त्रिनेत्रां बाहुभिः षड्भिरुपेतां कमलासनाम् । कह्लारपाशपुंड्रेक्षुकोदंडान्वामबाहुभिः ॥ ७६ ॥

त्रिनेत्रां षड्भिर्बाहुभिरुपेतां कमलासने स्थिताम्। वामबाहुभिः कह्लारं पाशं पुण्ड्रेक्षुकोदण्डं च धारयन्तीं ध्यायेत् ॥

Verse 77

दधानां दक्षिणैः पद्ममंकुशं पुष्पसायकम् । तथाविधाभिः परितो युतां शक्तिगणैः स्तुतैः ॥ ७७ ॥

दक्षिणहस्तैः पद्ममङ्कुशं पुष्पसायकं च दधाना, तथाविधाभिः स्तुतैः शक्तिगणैः परितो युता विराजते॥

Verse 78

अक्षरोक्ताभिरन्याभिः स्मरोन्मादमदात्मभिः । एषा तृतीया कथिता वनिता जनमोहिनी ॥ ७८ ॥

अक्षरशः प्रोक्ताभिरन्याभिः स्मरोन्मादमदात्मभिः; एषा तृतीया कथिता वनिता जनमोहिनी॥

Verse 79

चतुर्थीं श्रृणु विप्रेन्द्र नित्यक्लिन्नासमाह्वयाम् । हंसस्तु दाहवह्निस्वैर्युक्तः प्रथममुच्यते ॥ ७९ ॥

चतुर्थीं शृणु विप्रेन्द्र नित्यक्लिन्नासमाह्वयाम्; अस्यां हंसः प्रथममुच्यते दाहवह्निस्वैर्ययुक्तः॥

Verse 80

कामेश्वर्यास्तृतीयादिवर्णानामष्टकं भवेत् । हृदंबुमरुता युक्तः स एवैकादशाक्षरः ॥ ८० ॥

कामेश्वर्यास्तृतीयादिवर्णानामष्टकं भवेत्; हृदम्बुमरुता युक्तः स एवैकादशाक्षरः॥

Verse 81

एकादशाक्षरी चेयं विद्यार्णैरंगकल्पनम् । आद्येन मन्त्रवर्णेन हृदयं समुदीरितम् ॥ ८१ ॥

एषा एकादशाक्षरी विद्या; अङ्गकल्पनं विद्यार्णैः कार्यम्। आद्येन मन्त्रवर्णेन हृदयं समुदीर्य स्थापयेत्॥

Verse 82

द्वाभ्यां द्वाभ्यां तु शेषाणि अंगानि परिकल्पयेत् । न्यसेदंगुष्ठमूलादिकनिष्ठाग्रांतमूर्द्ध्वगम् ॥ ८२ ॥

द्वाभ्यां द्वाभ्यां तु शेषाण्यङ्गानि परिकल्पयेत्। अङ्गुष्ठमूलादारभ्य कनिष्ठाग्रान्तमूर्ध्वगं मन्त्रं न्यसेत्॥

Verse 83

शेषं तद्वलये न्यस्य हृद्दृक्छ्रोत्रे नसोर्द्वयोः । त्वचि ध्वजे च पायौ च पादयो रर्णकान्न्यसेत् ॥ ८३ ॥

शेषं तु वलये न्यस्य हृदि दृक्श्रोत्रयोर्नसोर्द्वयोः। त्वचि ध्वजे च पायौ च पादयो रर्णकान्न्यसेत्॥

Verse 84

अरुणामरुणाकल्पामरुणांशुकधारिणीम् । अरुणस्रग्विलेपां तां चारुस्मेरमुखांबुजाम् ॥ ८४ ॥

अरुणां देवतां ध्यायेदरुणाकल्पामरुणांशुकधारिणीम्। अरुणस्रग्विलेपां तां चारुस्मेरमुखाम्बुजाम्॥

Verse 85

नेत्रत्रयोल्लसद्वक्त्रां भालेघर्मांबुमौक्तिके । विराजमानां मुकुटलसदर्द्धेंदुशेखराम् ॥ ८५ ॥

नेत्रत्रयोल्लसद्वक्त्रां भाले घर्माम्बुमौक्तिकैः। विराजमानां मुकुटे लसदर्धेन्दुशेखराम्॥

Verse 86

चतुर्भिर्बाहुभिः पाशमंकुशं पानपात्रकम् । अभयं बिभ्रतीं पद्ममध्यासीनां मदालसाम् ॥ ८६ ॥

चतुर्भिर्बाहुभिः पाशमङ्कुशं पानपात्रकम्। अभयं बिभ्रतीं पद्ममध्यासीनां मदालसाम्॥

Verse 87

ध्यात्वैवं पूजयेन्नित्यक्किन्नां नित्यां स्वशक्तिभिः । पुण्या चतुर्थी गदिता नित्याक्किन्नाह्वया मुने ॥ ८७ ॥

एवं ध्यात्वा यथाशक्ति नित्यां नित्याक्लिन्नां देवीं नित्यं पूजयेत्। एषा पुण्या चतुर्थी-व्रतविधिः, मुने, “नित्याक्लिन्ना” इति नाम्ना प्रकीर्तिता॥

Verse 88

वनिता नवनीतस्य दाविकाग्निर्जयादिना । भूः स्वेन युक्ता प्रथमं प्राणो दाहेन तद्युतः ॥ ८८ ॥

वनिता नवनीतसदृशी; दाविकाग्निर्जयादिगुणैस्तत् भस्मसात्करोति। भूस्तत्त्वं प्रथमं स्वगुणयुक्ता; प्राणोऽपि दाहशक्तियुतः तेन तेजसा विराजते॥

Verse 89

रसो दाहेन तद्युक्तं प्रभादाहेन तद्युता । ज्या च दाहेन तद्युक्ता नित्याक्लिन्नांतगद्वयम् ॥ ८९ ॥

रसो दाहेन संयोज्यः; प्रभा प्रभादाहेनैव योजिता। ज्या च दाहेन संयोज्या—एवं “नित्याक्लिन्ना”न्तं द्वयं पदं समाप्यते॥

Verse 90

एषा नवाक्षरी नित्या भेरुण्डा सर्वसिद्धिदा । प्रणवं ठद्वयं त्यक्त्वा मध्यस्थैः षड्भिरक्षरैः ॥ ९० ॥

एषा नवाक्षरी नित्या “भेरुण्डा” नाम सर्वसिद्धिप्रदा। प्रणवं च ‘ठ’द्वयं च विहाय, मध्यस्थैः षड्भिरक्षरैर्मन्त्रं विन्यसेत्॥

Verse 91

षडंगानि प्रकुर्वीत वर्णन्यासं ततः परम् । रंध्राद्यामुखकंठेषु हन्नाभ्यां धारयद्वयम् ॥ ९१ ॥

प्रथमं षडङ्गानि कुर्यात्, ततः परं वर्णन्यासं विधाय। अनन्तरं रन्ध्रादिषु मुखकण्ठेषु च ‘ह’ ‘न’ इति बीजद्वयं धारयेत्॥

Verse 92

न्यसेन्मंत्रार्णनवकं मातृकान्यासपूर्वकम् । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि देव्याः सर्वार्थसिद्धिदम् ॥ ९२ ॥

पूर्वं मातृकान्यासं कृत्वा नवमन्त्रार्णान् न्यसेत् । अथ देव्याः सर्वार्थसिद्धिदं ध्यानं प्रवक्ष्यामि ॥

Verse 93

तप्तकांचनसंकाशदेहां नेत्रत्रयान्विताम् । चारुस्मितां चितमुखीं दिव्यालंकारभूषिताम् ॥ ९३ ॥

तप्तकाञ्चनसंकाशदेहां नेत्रत्रयान्विताम् । चारुस्मितां चितमुखीं दिव्यालंकारभूषिताम् ॥

Verse 94

ताटंकहारकेयूररत्नस्तबकमंडिताम् । रसनानूपुरोर्म्यादिभूषणैरतिसुन्दरीम् ॥ ९४ ॥

ताटङ्कहारकेयूररत्नस्तबकमण्डिताम् । रसनानूपुरोर्म्यादिभूषणैरतिसुन्दरीम् ॥

Verse 95

पाशांकुशौ चर्मखङ्गौ गदावह्निधनुःशरान् । करैर्दधानामासीना पूजायां मत्पसस्थिताम् ॥ ९५ ॥

पाशाङ्कुशौ चर्मखङ्गौ गदावह्निधनुःशरान् । करैर्दधानामासीना पूजायां मत्पदस्थिताम् ॥

Verse 96

शक्तीश्च तत्समाकारतेजोहेतिभिरन्विताः । पूजयेत्तद्वदभितः स्मितास्या विजयादिकाः ॥ ९६ ॥

शक्तीश्च तत्समाकारतेजोहेतिभिरन्विताः । पूजयेत् तद्वदभितः स्मितास्या विजयादिकाः ॥

Verse 97

पंचमीय समाख्याता भेरुंडाख्या मुनीश्वर । यस्याः स्मरणतो नश्येद्गरलं त्रिविधं क्षणात् ॥ ९७ ॥

पञ्चमीया समाख्याता भेरुण्डाख्या मुनीश्वर । यस्याः स्मरणतो नश्येद्गरलं त्रिविधं क्षणात् ॥

Verse 98

या तु षष्ठी द्विजश्रेष्ठ सा नित्या वह्निवासिनी । तद्विधानं श्रृणुष्वाद्य साधकानां सुसिद्धिदम् ॥ ९८ ॥

या तु षष्ठी द्विजश्रेष्ठ सा नित्या वह्निवासिनी । तद्विधानं शृणुष्वाद्य साधकानां सुसिद्धिदम् ॥

Verse 99

भेरुंडाद्यमिहाद्यं स्यान्नित्यक्लिन्नाद्यनंतरम् । ततोंऽबुशून्ये हंसाग्निह्युत्तमंबुमरुद्युतम् ॥ ९९ ॥

भेरुण्डाद्यमिहाद्यं स्यान्नित्यक्लिन्नाद्यनन्तरम् । ततोंऽबुशून्ये हंसाग्निह्युत्तमाम्बुमरुद्युतम् ॥

Verse 100

हृदग्निना युतं शून्यं व्याप्तेन शुचिना च युक् । शून्यं नभः शक्तियुतं नवार्णेयमुदाहृता ॥ १०० ॥

हृदग्निना युतं शून्यं व्याप्तेन शुचिना च युक् । शून्यं नभः शक्तियुतं नवार्णेयमुदाहृतम् ॥

Verse 101

विद्या द्वितीयबीजेन स्वरान्दीर्घान्नियोजयेत् । मायांतान्षड्भिरेवां गान्याचरेत्सकरांगयोः ॥ १०१ ॥

विद्यायां द्वितीयबीजेन स्वरान्दीर्घान्नियोजयेत् । मायान्तान् षड्भिरेवाङ्गान्याचरेत्सकराङ्गयोः ॥

Verse 102

नवाक्षराणि विद्याया नवरंध्रेषु विन्यसेत् । व्यापकं च समस्तेन कुर्यादेवात्मसिद्धये ॥ १०२ ॥

नवाक्षरां विद्यां देहस्य नवरन्ध्रेषु विन्यसेत्। तां समस्तेन व्यापकां ध्यायन् आत्मसिद्धये कुर्यात्॥

Verse 103

सर्वास्वपि च विद्यासु व्यापकन्यासमाचरेत् । तप्तकांचनसंकाशां नवयौवनसुन्दरीम् ॥ १०३ ॥

सर्वास्वपि विद्यासु व्यापकन्यासमाचरेत्। तप्तकाञ्चनसंकाशां नवयौवनसुन्दरीं ध्यायेत्॥

Verse 104

चारुस्मेरमुखांभोजां विलसन्नयनत्रयाम् । अष्टाभिर्बाहुभिर्युक्तां माणिक्याभरणोज्ज्वलाम् ॥ १०४ ॥

चारुस्मेरमुखाम्भोजां विलसन्नयनत्रयाम्। अष्टाभिर्बाहुभिर्युक्तां माणिक्याभरणोज्ज्वलाम्॥

Verse 105

पद्मरागकिरीटांशुसंभेदारुणितांबराम् । पीतकौशेयवसनां रत्नमंजीरमेखलाम् ॥ १०५ ॥

पद्मरागकिरीटांशुसंभेदारुणिताम्बराम्। पीतकौशेयवसनां रत्नमञ्जीरमेखलाम्॥

Verse 106

रक्तमौक्तिकसकंभिन्नस्तबकाभरणोज्ज्वलाम् । रत्नाब्जकंबुपुंड्रेक्षुचापपूर्णेन्दुमंडलम् ॥ १०६ ॥

रक्तमौक्तिकसंकॢप्तस्तबकाभरणोज्ज्वलाम्। रत्नाब्जकम्बुपुण्ड्रेक्षुचापपूर्णेन्दुमण्डलधारिणीम्॥

Verse 107

दधानां बाहुभिर्वामैः कह्लारं हेमश्रृंगकम् । पुष्पेषुं मातुलिंगं च दधानां दक्षिणैः करैः ॥ १०७ ॥

वामबाहुभिः सा कह्लारपद्मं हेमशृङ्गचिह्नं च दधाना, दक्षिणकरैः पुष्पेषुं मातुलिङ्गफलं च बिभर्ति ॥१०७॥

Verse 108

स्वस्वनामाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् । एवं ध्यात्वार्चयेद्वह्निवासिनीं वह्निविग्रहम् ॥ १०८ ॥

स्वस्वनामाभिधाभिः शक्तिभिः सर्वतोऽभितः परिवारितां वह्निवासिनीं वह्निविग्रहां एवं ध्यात्वा तामर्चयेत् ॥१०८॥

Verse 109

यस्याः स्मरपतो वश्यं जायते भुवनत्रयम् । अथ या सप्तमी नित्या महावज्रेश्वरी मुने ॥ १०९ ॥

यस्याः स्मरणमात्रेण भुवनत्रयं वश्यं भवति; सा नित्या सप्तमी, मुने, महावज्रेश्वरीति प्रसिद्धा ॥१०९॥

Verse 110

तस्या विद्यां प्रवक्ष्यामि साधकानां सुसिद्धिदाम् । द्वितीयं वह्विवासिन्या नित्यक्लिन्ना चतुर्थकम् ॥ ११० ॥

तस्याः विद्यां प्रवक्ष्यामि साधकानां सुसिद्धिदाम्; द्वितीयं वह्निवासिन्या, चतुर्थकं नित्यक्लिन्ना ॥११०॥

Verse 111

पंचमं भगमालाद्यं भेरुंडाया द्वितीयकम् । नित्यक्लिन्नाद्वितीयं च तृतीयं षष्ठसप्तमौ ॥ १११ ॥

पञ्चमं भगमालाद्यं, भेरुण्डाया द्वितीयकम्; नित्यक्लिन्नाद् द्वितीयं च तृतीयं, तथा षष्ठसप्तमौ क्रमशः ॥१११॥

Verse 112

अष्टमं नवमं चापि पूर्वं स्यादंतिमं पुनः । द्वयमेकैकमथ च द्वयद्वयमथ द्वयम् ॥ ११२ ॥

अष्टमं नवमं चैव पूर्वं विन्यस्यते पुनः । ततः परं चान्तिमं स्यात्; द्वयं युग्मं ततः क्रमात् ॥ एकैकं च ततः कुर्याद्, द्वयद्वयेन च पुनः; अन्ते द्वयमेव च ॥

Verse 113

मायया पुटितं कृत्वा कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । प्रत्येकं शक्तिपुटुतैर्मंत्रार्णैर्दशभिर्न्यसेत् ॥ ११३ ॥

मायया पुटितं कृत्वा षडङ्गानि क्रमात् चरेत् । प्रत्येकं शक्तिपुटुतैर्मन्त्रार्णैर्दशभिर्न्यसेत् ॥

Verse 114

दृक्छ्रोत्रनासावाग्वक्षोनाभिगुह्येषु च क्रमात् । रक्तां रक्तांबरां रक्तगंघमालाविभूषणाम् ॥ ११४ ॥

दृक्श्रोत्रनासावाग्वक्षोनाभिगुह्येषु च क्रमात् । रक्तां रक्ताम्बरधरां रक्तगन्धानुलेपनाम् ॥ रक्तमाल्यविभूषाढ्यां तां देवीमनुचिन्तयेत् ॥

Verse 115

चतुर्भुजां त्रिनयनां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् । पाशांकुशामिक्षुचापं दाडिमीशायकं तथा ॥ ११५ ॥

चतुर्भुजां त्रिनयनां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् । पाशाङ्कुशौ च दधानामिक्षुचापं दाडिमीशरम् ॥

Verse 116

दधानां बाहुभिर्नेत्रैर्दयासुप्रीतिशीतलैः । पश्यंती साधके अस्त्रषट्कोणाब्जमहीपुरे ॥ ११६ ॥

दधानां बाहुभिर्दिव्यैर्नेत्रैर्दयासुप्रीतिशीतलैः । साधकं पश्यती देवी षट्कोणाब्जमहीपुरे, अस्त्रविन्याससंयुते ॥

Verse 117

चक्रमध्ये सुखासीनां स्मेरवक्त्रसरोरुहाम् । शक्तिभिः स्वस्वरूपाभिरावृतां पीतमध्यगाम् ॥ ११७ ॥

चक्रमध्ये सुखासीनां स्मेरवक्त्रसरोरुहाम् । स्वस्वरूपशक्तिभिरावृतां पीतमध्यगाम् ॥

Verse 118

सिंहासनेऽभितः प्रेंखत्पोतस्थाभिश्च शक्तिभिः । वृतां ताभिर्विनोदानि यातायातादिभिः सदा ॥ ११८ ॥

सिंहासनेऽभितः प्रेंखत्पोतस्थाभिश्च शक्तिभिः । वृतां ताभिर्विनोदानि यातायातादिभिः सदा ॥

Verse 119

कुर्वाणामरुणांभोधौ चिंतयेन्मन्त्रनायकम् । एषा तु सप्तमीप्रोक्ता दूतिं चाप्यष्टमीं श्रृणु ॥ ११९ ॥

कुर्वाणोऽरुणाम्भोधौ चिन्तयेन्मन्त्रनायकम् । एषा तु सप्तमी प्रोक्ता दूतिं चाप्यष्टमीं शृणु ॥

Verse 120

वज्रेश्वर्याद्यमाद्यं स्याद्वियदग्नियुतं ततः । अंबु स्यान्मरुता युक्तं गोत्रा क्ष्मासंयुता ततः ॥ १२० ॥

वज्रेश्वर्याद्यमाद्यं स्याद्वियदग्नियुतं ततः । अम्बु स्यान्मरुता युक्तं गोत्रा क्ष्मासंयुता ततः ॥

Verse 121

रयोव्यासेन शुचिना युतः स्यात्तदनंतरम् । अत्यार्णां वह्निवासिन्या दूती नित्या समीरिताः ॥ १२१ ॥

रयोव्यासेन शुचिना युतः स्यात्तदनन्तरम् । अत्यार्णां वह्निवासिन्या दूती नित्या समीरिता ॥

Verse 122

षड्दीर्घस्वरयुक्तेन विद्यायाः स्यात्षडंगकम् । तेनैव पुटितैरर्णैर्न्यसेच्छ्रोत्रादिपञ्चसु ॥ १२२ ॥

षड्दीर्घस्वरसंयुक्ता विद्या षडङ्गतां व्रजेत् । तैरेव पुटितैरक्षरैः श्रोत्रादिपञ्चसु न्यासं कुर्यात् ॥

Verse 123

षष्ठकं नसि विन्यस्य व्यापकं विद्यया न्यसेत् । निदाघकालमध्याह्नदिवाकरसमप्रभाम् ॥ १२३ ॥

षष्ठकं नासिकायां विन्यस्य व्यापकं विद्यया न्यसेत् । निदाघमध्याह्नदिवाकरसमप्रभं ध्यायेत् ॥

Verse 124

नवरत्नकिरीटां च त्रीक्षणामरुणांबराम् । नानाभरणसंभिन्नदेहकांतिविराजिताम् ॥ १२४ ॥

नवरत्नकिरीटधारिणीं त्रीक्षणामरुणाम्बरां तथा । नानाभरणसमाकीर्णदेहकान्त्या विराजिताम् ॥

Verse 125

शुचिस्मितामष्टभुजा स्तूयमानां महर्षिभिः । पाशं खेटं गदां रत्नचषकं वामबाहुभिः ॥ १२५ ॥

शुचिस्मितामष्टभुजां महर्षिभिः स्तूयमानाम् । वामबाहुभिः पाशं खेटं गदां रत्नचषकं च दधानाम् ॥

Verse 126

दक्षिणैरंकुशं खड्गं कट्टारं कमलं तथा । दधानां साधकाभीष्टदानोद्यमसमन्विताम् ॥ १२६ ॥

दक्षिणैः अङ्कुशं खड्गं कट्टारं कमलं तथा । दधानां साधकाभीष्टदानोद्यमसमन्विताम् ॥

Verse 127

ध्यात्वैवं पृनयेद्देवीं दूतीं दुर्न्नीतिनाशिनीम् । इत्येषा कथिता तुभ्यं समस्तापन्निवारिणी ॥ १२७ ॥

एवं ध्यात्वा देवीम् दूतीं दुर्नीतिनाशिनीं प्रीणयेत्। इयं तुभ्यं कथिता समस्तापन्निवारिणी॥

Verse 128

श्रीकरी शिवतावासकारिणी सर्वसिद्धिदा । अथ ते नवमीं नित्यां त्वरितां नाम नारद ॥ १२८ ॥

श्रीकरी शिवतावासकारिणी सर्वसिद्धिदा। अथ ते नवमीं नित्यां त्वरितां नाम नारद॥

Verse 129

प्रवक्ष्यामि यशोविद्याधनारोग्यसुखप्रदाम् । आद्यं तु वह्निवासिन्या दूत्यादिस्तदनन्तरम् ॥ १२९ ॥

प्रवक्ष्यामि यशोविद्याधनारोग्यसुखप्रदाम्। आद्यं तु वह्निवासिन्या दूत्यादिस्तदनन्तरम्॥

Verse 130

हंसो धरा स्वयं युक्तस्तेजश्चरसमन्वितम् । वायुः प्रभाचरयुता ग्रासशक्तिसमन्वितः ॥ १३० ॥

हंसो धरा स्वयंयुक्तः तेजश्चरसमन्वितम्। वायुः प्रभाचरयुता ग्रासशक्तिसमन्वितः॥

Verse 131

हृदार येण दाहेन वह्निस्वाष्टमं तथा । हंसः क्ष्माखंयुतो ग्रासश्चरयुक्तो द्वितीयकः ॥ १३१ ॥

हृदारयेण दाहेन वह्निः स्वाष्टमं तथा। हंसः क्ष्माखयुतो ग्रासश्चरयुक्तो द्वितीयकः॥

Verse 132

द्वितिर्नादयुता नित्या त्वरिता द्वादशाक्षरी । विद्या चतुर्थवर्णादिसप्तभिस्त्वक्षरैस्तथा ॥ १३२ ॥

द्विती नादयुता नित्या; त्वरिता द्वादशाक्षरी मन्त्रा। तथा चतुर्थवर्णादिसप्ताक्षरसमुद्भवा एषा विद्या॥

Verse 133

कुर्यादंगानि युग्मार्णैः षट्क्रमेण करांगयोः । शिरोललाटकंठेषु हृन्नाभ्याधारके तथा ॥ १३३ ॥

युग्मार्णैः षट्क्रमेण कराङ्गयोः प्रथमं न्यसेत्। शिरोललाटकण्ठेषु तथा हृन्नाभ्याधारकेऽपि॥

Verse 134

ऊरुयुग्मे तथा जानुद्वये जंघाद्वये तथा । पादयुग्मे तथा वर्णान्मंत्रजान्दश विन्यसेत् ॥ १३४ ॥

ऊरुयुग्मे तथा जानुद्वये जङ्घाद्वये तथा। पादयुग्मे च मन्त्रजांश्च दश वर्णान् यथाक्रमं विन्यसेत्॥

Verse 135

द्वितीयोपांत्यमध्यस्थैर्मंत्रार्णैरितरैरपि । ताराद्यैः श्रृणु तद्ध्यानं सर्वसिद्धिविधायकम् ॥ १३५ ॥

द्वितीयोपान्त्यमध्यस्थैर्मन्त्रार्णैः सह, ताराद्यैरितरैरपि। तद्ध्यानं शृणु—सर्वसिद्धिविधायकम्॥

Verse 136

श्यामवर्णशुभाकारां नवयौवनशोभिताम् । द्विद्विक्रमादष्टनागैः कल्पिताभरणोज्ज्वलैः ॥ १३६ ॥

श्यामवर्णा शुभाकारा नवयौवनशोभिता। द्विद्विक्रमादष्टनागैः कल्पिताभरणैः उज्ज्वला॥

Verse 137

ताटंकमंगदं तद्वद्रसना नूपुरं च तैः । विप्रक्षत्रियविट्शूद्रजातिभिर्भीमविग्रहैः ॥ १३७ ॥

तैरेव ताटङ्कमङ्गदं तथा रसनां नूपुरं च कृतम् । विप्रक्षत्रियविट्शूद्रजातिभिर्भीमविग्रहैः ॥

Verse 138

पल्लवांशुकसंवीतां शिखिपिच्छकृतैः शुभैः । वलयैर्भूषितभुजां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् ॥ १३८ ॥

पल्लवांशुकसंवीतां शिखिपिच्छकृतैः शुभैः । वलयैर्भूषितभुजां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् ॥

Verse 139

बर्हिबर्हिकृतापीडां तच्छत्रां तत्पताकिनीम् । गुंजागुणलसद्वक्षः कुचकुंकुममंडलाम् ॥ १३९ ॥

बर्हिबर्हिकृतापीडां तच्छत्रां तत्पताकिनीम् । गुंजागुणलसद्वक्षः कुचकुंकुममंडलाम् ॥

Verse 140

त्रिनेत्रां चारुवदनां मंदस्मितमुखांबुजाम् । पाशांकुशवराभीतिलसद्भुजचतुष्टयाम् ॥ १४० ॥

त्रिनेत्रां चारुवदनां मंदस्मितमुखाम्बुजाम् । पाशाङ्कुशवराभीतिलसद्भुजचतुष्टयाम् ॥

Verse 141

ध्यात्वैवं तोतलां देवीं पूजयेच्छक्तिभिर्वृताम् । तदग्रस्था लु फट्कारी शरचापकरोज्ज्वला ॥ १४१ ॥

ध्यात्वैवं तोतलां देवीं पूजयेच्छक्तिभिर्वृताम् । तदग्रस्था च फट्कारी शरचापकरोज्ज्वला ॥

Verse 142

प्रसीदेत्फलदाने च साधकानां त्वरान्वितां । एषा तु नवमी नित्या त्वरितोक्ता मुनीश्वर ॥ १४२ ॥

साधकानां त्वरान्वितानां फलप्रदाने सा देवी प्रसीदति। एषा नवमी नित्या त्वरिताविधिरिति मुनीश्वर प्रोक्ता॥

Verse 143

विध्नदुःस्वप्रशमनी सर्वाभीष्टप्रदायिनी । शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो रसावह्निसमन्वितः ॥ १४३ ॥

विघ्नदुःस्वप्नशमनी सर्वाभीष्टप्रदायिनी। शुचिर्निजशक्तियुता आद्या रसवाय्वग्निसमन्विता॥

Verse 144

प्राणो द्वितीयः स्वयुतो वनदुच्छक्तिभिः परः । इतीरिता त्र्यक्षराख्या नित्येयं कुलसुंदरी ॥ १४४ ॥

‘प्राण’ इति द्वितीयं स्वयुतं, ‘वन’ ‘दु’ शक्तिभ्यः परं विन्यसेत्। इति त्र्यक्षराख्या नित्येयं कुलसुन्दरी प्रोक्ता॥

Verse 145

यस्याः स्मरण मात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते । त्रिभिस्तैरुदितैर्मूलवर्णैः कुर्य्यात्षडंगकम् ॥ १४५ ॥

यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते। तैस्त्रिभिरुदितैर्मूलवर्णैः षडङ्गकं कुर्यात्॥

Verse 146

आदिमध्यावसानेषु पूजाजपविधिक्रमात् । प्रत्येक तैस्त्रिभिर्बीजैर्दीर्घस्वरसमन्वितैः ॥ १४६ ॥

आदि-मध्यावसानेषु पूजाजपविधिक्रमात्। प्रत्येकं तैस्त्रिभिर्बीजैर्दीर्घस्वरसमन्वितैः॥

Verse 147

कुर्यात्करांगवक्त्राणां न्यासं प्रोक्तं यथाविधि । ऊर्द्ध्वप्राग्दक्षिणोदक्च पश्चिमाधस्नाग्नभिः ॥ १४७ ॥

कराङ्गवक्त्राणां न्यासं यथाविधि प्रोक्तं कुर्यात्। ऊर्ध्वं प्राग्दक्षिणोत्तरदिशः क्रमात्, तथा पश्चिमाधो दिशौ स्नानाग्निमन्त्रैश्च॥

Verse 148

सुविनद्यंतरस्थैस्तन्नदात्मसु यथाक्रमम् । आधाररंध्रहृत्स्वेकं द्वितीयं लोचनत्रये ॥ १४८ ॥

सुविनद्य अन्तरस्थैः नाडात्मसु तन्नदात्मसु यथाक्रमम्। आधाररन्ध्रहृत्स्वेकं, द्वितीयं लोचनत्रये न्यसेत्॥

Verse 149

तृतीयं श्रोत्रचिबुके चतुर्थं घ्राणतालुषु । पंचमं चांसनाभीषु ततः पाणिपदद्वये ॥ १४९ ॥

तृतीयं श्रोत्रचिबुके न्यसेत्, चतुर्थं घ्राणतालुषु। पञ्चमं चांसनाभीषु, ततः पाणिपदद्वये॥

Verse 150

मूलमध्याग्रतो न्यस्येन्नवधा मूलवर्णकैः । लोहितां लोहिताकारशक्तिंबृदनिषेविताम् ॥ १५० ॥

मूलमध्याग्रतः न्यस्येत् नवधा मूलवर्णकैः। ततः लोहितां लोहिताकारशक्तिं बृन्दनिषेवितां ध्यायेत्॥

Verse 151

लोहितांशुकभूषास्रग्लेपनां षण्मुखांबुजाम् । अनर्घ्यरत्नघटितमाणिक्यमुकुटोज्वलाम् ॥ १५१ ॥

लोहितांशुकभूषास्रग्लेपनां षण्मुखाम्बुजाम्। अनर्घ्यरत्नघटितमाणिक्यमुकुटोज्ज्वलां ध्यायेत्॥

Verse 152

रत्नस्तबकसंभिन्नलसद्वक्षःस्थलां शुभाम् । कारुण्यानंदपरमा मरुणांबुजविष्टराम् ॥ १५२ ॥

रत्नस्तबकसंभिन्नलसद्वक्षःस्थलां शुभाम् । कारुण्यानन्दपरमां मरुणाम्बुजविष्टाराम् ॥

Verse 153

भुजैर्द्वादशभिर्युक्तां सर्वेषां सर्ववाङ्मयीम् । प्रवालाक्षस्रजं पद्मं कुंडिकां रत्ननिर्मिताम् ॥ १५३ ॥

भुजैर्द्वादशभिर्युक्तां सर्वेषां सर्ववाङ्मयीम् । प्रवालाक्षस्रजं पद्मं कुंडिकां रत्ननिर्मिताम् ॥

Verse 154

रत्नपूर्णं तु चषकं लुंगीं व्याख्यानमुद्रिकाम् । दधानां दक्षिणैर्वामैः पुस्तकं चारुणोत्पलम् ॥ १५४ ॥

रत्नपूर्णं तु चषकं लुंगीं व्याख्यानमुद्रिकाम् । दधानां दक्षिणैर्वामैः पुस्तकं चारुणोत्पलम् ॥

Verse 155

हैमीं च लेखनीं रत्नमालां कंबुवरं भुजैः । अभितः स्तूयमानां च देवगंधर्वकिन्नरैः ॥ १५५ ॥

हैमीं च लेखनीं रत्नमालां कंबुवरं भुजैः । अभितः स्तूयमानां च देवगंधर्वकिन्नरैः ॥

Verse 156

यक्षराक्षसदैत्यर्षिसिद्धविद्याधरादिभिः । ध्यात्वैवमर्चयेन्नित्यां वाग्लक्ष्मीकान्तिसिद्धये ॥ १५६ ॥

यक्षराक्षसदैत्यर्षिसिद्धविद्याधरादिभिः । ध्यात्वैवमर्चयेन्नित्यां वाग्लक्ष्मीकान्तिसिद्धये ॥

Verse 157

सितां केवलवाक्सिद्ध्यै लक्ष्म्यै हेमप्रभामपि । धूमाभां वैरिविद्विष्ट्यै मृतये निग्रहाय च ॥ १५७ ॥

शुक्लां केवलवाक्सिद्ध्यै विनियुञ्जीत साधकः । हेमप्रभां श्रियै लक्ष्म्यै धूमाभां शत्रुनिग्रहे ॥ मृत्यवे निग्रहायैव स्मरेद्भक्त्या समाहितः ॥

Verse 158

नीलां च मूकीकरणे स्मरेत्तत्तदपेक्षया । इत्येषा दशमी नित्या प्रोक्ता ते कुलसुन्दरी ॥ १५८ ॥

मूकीकरणार्थं नीलां स्मरेत्तत्तदपेक्षया । इत्येषा दशमी नित्या प्रोक्ता ते कुलसुन्दरी ॥

Verse 159

नित्यानित्यां तु दशमीं त्रिकुटां वच्मि सांप्रतम् । हंसश्च हृत्प्राणरसादाहकर्णैः समन्वितः ॥ १५९ ॥

नित्यानित्यां तु दशमीं त्रिकुटां वच्मि सांप्रतम् । हंसश्च हृत्प्राणरसादाहकर्णैः समन्वितः ॥

Verse 160

विद्यया कुलसुंदर्या योजितः संप्रदायतः । नित्यानित्यत्रिवर्णेयं ष़ड्भिः कूटाक्षरैर्युता ॥ १६० ॥

विद्यया कुलसुन्दर्या योजितः संप्रदायतः । नित्यानित्यत्रिवर्णेयं षड्भिः कूटाक्षरैर्युता ॥

Verse 161

प्रतिलोमादिभी रूपैर्द्विसप्ततिभिदा मता । यस्या भजनतः सिद्धो नरः स्यात्खेचरः सुखी ॥ १६१ ॥

प्रतिलोमादिभी रूपैर्द्विसप्ततिभिदा मता । यस्या भजनतः सिद्धो नरः स्यात्खेचरः सुखी ॥

Verse 162

निग्रहानुग्रहौ कर्तुं क्षमः स्याद्भुवनत्रये । दीर्घस्वरसमेताभ्यां हंसहृभ्द्यां षडंगकम् ॥ १६२ ॥

स भुवनत्रयेऽपि निग्रहानुग्रहौ कर्तुं समर्थो भवति। दीर्घस्वरसमेताभ्यां “हंस” “हृभ्” इति द्वाभ्यां संयुक्ताभ्यां षडङ्गकस्य संकेतः प्रदर्श्यते॥

Verse 163

भ्रूमध्ये कण्ठहृन्नाभिगुह्याधारेषु च क्रमात् । विद्याक्षराणि क्रमशो न्यसेद्विंदुयुतानि च ॥ १६३ ॥

भ्रूमध्ये कण्ठे हृदि नाभौ गुह्येऽधारे च क्रमात्। बिन्दुयुतानि विद्याक्षराणि क्रमशो न्यसेत्॥

Verse 164

व्यापकं च समस्तेन विधाय विधिना पुनः । ध्यायेत्समस्तसंपत्तिहेतोः सर्वात्मिकां शिवाम् ॥ १६४ ॥

समस्तेन विधिना पुनः समग्रं कर्म विधाय। सर्वात्मिकां व्यापकां शिवां समस्तसंपत्तिहेतुं ध्यायेत्॥

Verse 165

उद्यद्भास्करबिंबाभां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् । पद्मरागकृताकल्पामरुणांशुकधारिणीम् ॥ १६५ ॥

उद्यद्भास्करबिम्बाभां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम्। पद्मरागकृताकल्पामरुणांशुकधारिणीम्॥

Verse 166

चारुस्मितलसद्वक्त्रषट्सरोजविराजिताम् । प्रतिवक्त्रं त्रिनयनां भुजैर्द्वादशभिर्युताम् ॥ १६६ ॥

चारुस्मितलसद्वक्त्रषट्सरोजविराजिताम्। प्रतिवक्त्रं त्रिनयनां भुजैर्द्वादशभिर्युताम्॥

Verse 167

पाशाक्षगुणपुंड्रेक्षुचापखेटत्रिशूलकान् । करैर्वामैर्दधानां च अङ्कुशं पुस्तकं तथा ॥ १६७ ॥

वामकरैः पाशं अक्षं गुणं पुण्ड्रं इक्षुचापं खेटं त्रिशूलं च धारयन्तीं, अङ्कुशं पुस्तकं च वहन्तीं देवीं ध्यायेत् ॥

Verse 168

पुष्पेषुमंबुजं चैव नृकपालाभये तथा । दधानां दक्षिणैर्हस्तैर्ध्यायेद्देवीमनन्यधीः ॥ १६८ ॥

दक्षिणहस्तैः पुष्पेषून् अम्बुजं नृकपालं अभयं च धारयन्तीं देवीं, अनन्यधीः एकाग्रचित्तः ध्यायेत् ॥

Verse 169

इत्येषैकादशी प्रोक्ता द्वादशीं श्रृणु नारद । त्वरितोयांत्यमाद्यं स्याद्युतिदोहचरस्वयुक् ॥ १६९ ॥

इत्येषा एकादशी प्रोक्ता; द्वादशीं शृणु नारद। त्वरिते यान्त्यां सम्यक् समापनकर्म आदौ कुर्यात्, विधिदोहचरैः सह ॥

Verse 170

हृञ्च दाहक्ष्मास्वयुतं वज्रेशीपञ्चमं तथा । मरुत्स्वयुक्तो मध्याढ्यो दशम्याः परतः पुनः ॥ १७० ॥

‘हृञ्’ इति बीजं ‘दाह’ ‘क्ष्मा’ इत्येताभ्यां विधियुक्तं संयोज्य; पञ्चमं ‘वज्रेशी’ इति। ततः ‘मरुत्’ संयुक्तं मध्यस्थं स्थाप्य; पुनर्दशम्याः परतः न्यसेत् ॥

Verse 171

भूमी रसाक्ष्मास्वयुता वज्रेशीत्यष्टमः क्रमात् । षडक्षराणि त्वरिता तृतीयं तदनंतरम् ॥ १७१ ॥

क्रमात् अष्टमं—‘भूमी’ ‘रसा’ ‘क्ष्मा’ ‘स्व’ इत्येतैः संयुक्तं ‘वज्रेशी’ च। तदनन्तरं षडक्षरं ‘त्वरिता’ मन्त्रं प्रोक्तं; ततः तृतीयं तत्क्षणानन्तरम् ॥

Verse 172

द्युतिर्दाहचरस्वेन अस्या आद्यमनन्तरम् । उक्ता नीलपताकाख्या नित्या सप्तदशाक्षरी ॥ १७२ ॥

अस्याः आद्यमनन्तरं “द्युति” इति प्रोक्तम्; ततः “दाहचरस्वेन” इति। एषा “नीलपताका” नाम नित्या सप्तदशाक्षरी (मन्त्रः) कथिता॥

Verse 173

द्विद्विपक्षाक्षिषड्वर्णैर्मंत्रोत्थैरंगकल्पनम् । श्रोत्रादिनासायुगले वाचि कण्ठे हृदि क्रमात् ॥ १७३ ॥

मन्त्रोत्थैः अक्षरैः—द्वि द्वि पक्षाक्षिषड्वर्णैः—अङ्गकल्पनं कुर्यात्। श्रोत्रादौ, ततः नासायुगले, वाचि, कण्ठे, हृदि च क्रमात्॥

Verse 174

नाभावाधारकेऽथापि पादसंधिषु च क्रमात् । मन्त्राक्षराणि क्रमशो न्यसेत्सप्तदशापि च ॥ १७४ ॥

अथ नाभौ आधारके, पादसन्धिषु च क्रमात्, मन्त्राक्षराणि क्रमशः न्यसेत्—सप्तदशापि सर्वाणि॥

Verse 175

व्यापकं च समस्तेन विदध्याञ्च यथाविधि । इन्द्रनीलनिभां भास्वन्मणिमौलिविराजिताम् ॥ १७५ ॥

समस्तेन यथाविधि व्यापकं रूपं विदध्यात्। इन्द्रनीलनिभां भास्वतीं, मणिमौलिविराजिताम्॥

Verse 176

पञ्चवक्त्रां त्रिनयनामरुणांशुकधारिणीम् । दशहस्तां लसन्मुक्तामण्याभरणमंडिताम् ॥ १७६ ॥

पञ्चवक्त्रां त्रिनयनाम् अरुणांशुकधारिणीम्। दशहस्तां, लसन्मुक्तामण्याभरणमण्डिताम् (देवीं) ध्यायेत्॥

Verse 177

रत्नस्तबकसंपन्नदेहां चारुस्मिताननाम् । पाशं पताकां चर्मापि शार्ङ्गचापं वरं करैः ॥ १७७ ॥

रत्नस्तबकैरलङ्कृतदेहां चारुस्मिताननाम् । पाशं पताकां चर्म च शार्ङ्गचापं वरं करैर्दधतीम् ॥ १७७ ॥

Verse 178

दधानां वामपार्श्वस्थैः सर्वाभरणभूषितैः । अंकुशे च तथा शर्क्ति खङ्गं बाणं तथाभयम् ॥ १७८ ॥

सर्वाभरणभूषितां वामपार्श्वस्थितैः सह । अंकुशं शर्क्तिं खङ्गं बाणं चाभयमुद्रां दधतीम् ॥ १७८ ॥

Verse 179

दधानां दक्षिणैर्हस्तैरासीनां पद्मविष्टरे । स्वाकारवर्णवेषास्यपाण्यायुधविभूषणैः ॥ १७९ ॥

पद्मविष्टरे समासीनां दक्षिणहस्तैः शुभप्रदानां । स्वाकारवर्णवेषास्यपाण्यायुधविभूषणैः समुज्ज्वलाम् ॥ १७९ ॥

Verse 180

शक्तिवृन्दैर्वृतां ध्यायेद्देवीं नित्यार्चनक्रमे । त्रिषट्कोणयुतं पद्ममष्टपत्रं ततो बहिः ॥ १८० ॥

नित्यार्चनक्रमे देवीं शक्तिवृन्दैर्वृतां ध्यायेत् । त्रिषट्कोणयुतं पद्ममष्टपत्रं ततो बहिः ॥ १८० ॥

Verse 181

अष्टास्रं भूपुरद्वन्द्वावृतं तत्पुरयुग्मकम् । चतुर्द्वारयुतं दिक्षु शाखाभिश्च समन्वितम् ॥ १८१ ॥

अष्टास्रं भूपुरद्वन्द्वावृतं तत्पुरयुग्मकम् । चतुर्द्वारयुतं दिक्षु शाखाभिश्च समन्वितम् ॥ १८१ ॥

Verse 182

कृत्वा नामावृतां शक्तिं गणैस्तत्रार्चयेच्छिवाम् । एषा ते द्वादशी नित्या प्रोक्ता नीलपताकिनी ॥ १८२ ॥

नामावृतां शक्तिं कृत्वा तत्र गणैः सह शिवाम् अर्चयेत् । एषा ते द्वादशी नित्या प्रोक्ता नीलपताकिनी ॥

Verse 183

समरे विजयं खङ्गपादुकांजनसिद्धिदा । वेतालयक्षिणीचेटपिशाचादिप्रसाधिनी ॥ १८३ ॥

समरे विजयप्रदा खङ्गपादुकाञ्जनसिद्धिदा । वेतालयक्षिणीचेटपिशाचादीन् प्रसाधिनी ॥

Verse 184

निधानबिलसिद्धान्नसाधिनी कामचोदिता । अथ त्रयोदेशीं नित्यां वक्ष्यामि श्रृणु नारद ॥ १८४ ॥

निधानबिलसिद्धान्नसाधिनी कामचोदिता । अथ त्रयोदेशीं नित्यां वक्ष्यामि शृणु नारद ॥

Verse 185

रसो नभस्तथा दाहो व्याप्तक्ष्मावनपूर्विका । खेन युक्ता भवेन्नित्या विजयैकाक्षरा मुने ॥ १८५ ॥

रसो नभस्तथा दाहो व्याप्तक्ष्मावनपूर्विका । खेन युक्ता भवेन्नित्या विजयैकाक्षरा मुने ॥

Verse 186

विद्याया व्यंजनैर्दीर्घस्वरयुक्तैश्चतुष्टयम् । शेषाभ्यां च द्वयं कुर्यात्षडंगानि करांगयोः ॥ १८६ ॥

विद्यायाः व्यञ्जनैर्दीर्घस्वरयुक्तैश्चतुष्टयं कुर्यात् । शेषाभ्यां च द्वयं कृत्वा कराङ्गयोः षडङ्गानि न्यसेत् ॥

Verse 187

ज्ञानेंद्रियेषु श्रोत्रादिष्वथ चित्ते च विन्यसेत् । अक्षराणि क्रमाद्बिन्दुयुतान्यन्यत्तु पूर्ववत् ॥ १८७ ॥

श्रोत्रादिषु ज्ञानेंद्रियेषु तथा चित्ते च क्रमशो वर्णान् बिन्दुयुतान् विन्यसेत् । अन्यत् तु पूर्वोक्तविधिना एव कार्यम् ॥

Verse 188

पञ्च वक्त्रां दशभुजां प्रतिवक्त्रं त्रिलोचनाम् । भास्वन्मुकुटविन्यासचन्द्रलेखाविराजिताम् ॥ १८८ ॥

सा पञ्चवक्त्रा दशभुजा, प्रतिवक्त्रं त्रिलोचना। भास्वन्मुकुटविन्यासैः चन्द्रलेखाविराजिता ॥

Verse 189

सर्वाभरणसंयुक्तां पीतांबरसमुज्ज्वलाम् । उद्यद्भास्वद्बिंबतुल्यदेहकांतिं शुचिस्मिताम् ॥ १८९ ॥

सर्वाभरणसंयुक्ता पीताम्बरसमुज्ज्वला। उद्यद्भास्वद्बिम्बतुल्यदेहकान्तिः शुचिस्मिता ॥

Verse 190

शंखं पाशं खेटचापौ कह्लारं वामबाहुभिः । चक्रं तथांकुशं खङ्गं सायकं मातुलुं गकम् ॥ १९० ॥

वामबाहुभिः शङ्खं पाशं खेटचापौ कह्लारं च दधाति। तथा चक्राङ्कुशखड्गसायकं मातुलुङ्गकं च ॥

Verse 191

दधानां दक्षिणैर्हस्तैः प्रयोगे भीमदर्शनाम् । उपासनेति सौम्यां च सिंहोपरि कृतासनाम् ॥ १९१ ॥

दक्षिणैर्हस्तैः दधानां प्रयोगे भीमदर्शनाम्। उपासने तु सौम्यां च सिंहोपरि कृतासनाम् ॥

Verse 192

व्याघ्रारूढाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् । समरे पूजनेऽन्येषु प्रयोगेषु सुखासनाम् ॥ १९२ ॥

व्याघ्रारूढाभिः शक्तिभिः सर्वतः परिवारितां देवीं समरे पूजनेऽन्येषु च प्रयोगेषु सुखासनस्थां ध्यायेत् ॥

Verse 193

शक्तयश्चापि पूजायां सुखासनसमन्विताः । सर्वा देव्याः समाकारमुखपाण्यायुधा अपि ॥ १९३ ॥

पूजायां शक्तयश्चापि सुखासनसमन्विताः । सर्वा देव्याः समाकाराः सममुखपाण्यायुधा अपि ॥

Verse 194

चतुरस्रद्वयं कृत्वा चतुर्द्वारोपशोभितम् । शाखष्टकसमोपेतं तत्र प्राग्वत्समर्चयेत् ॥ १९४ ॥

चतुरस्रद्वयं कृत्वा चतुर्द्वारोपशोभितम् । शाखाष्टकसमोपेतं तत्र प्राग्वत्सं समर्चयेत् ॥

Verse 195

तदंतर्वृतयुग्मांतरष्टकोणं विधाय तु । तदंतश्च तथा पद्मं षोडशच्छदसंयुतम् ॥ १९५ ॥

तदन्तर्वृतयुग्मान्तरष्टकोणं विधाय तु । तदन्तश्च तथा पद्मं षोडशच्छदसंयुतम् ॥

Verse 196

तथैवाष्टच्छद पद्मं विधायावाह्य तत्र ताम् । तत्तच्छक्त्या वृतां सम्यगुपचारैस्तथार्चयेत् ॥ १९६ ॥

तथैवाष्टच्छदपद्मं विधायावाह्य तत्र ताम् । तत्तच्छक्त्या वृतां सम्यगुपचारैस्तथार्चयेत् ॥

Verse 197

एषा त्रiयोदशी प्रोक्ता वादेयुद्धे जयप्रदा । चतुर्दशीं प्रवक्ष्येऽथ नित्यां वै सर्वमंगलाम् ॥ १९७ ॥

एषा त्रयोदशी प्रोक्ता वादविवादयुद्धेषु जयप्रदा। अथ चतुर्दशीं प्रवक्ष्ये नित्यां वै सर्वमङ्गलाम्॥

Verse 198

हृदंबुवनयुक्तं खं नित्या स्यात्सर्वमंगला ॥ १९८ ॥

हृदम्बुवनयुक्तं ‘ख’ इति बीजं नित्यमेव सर्वमङ्गलप्रदं भवेत्॥

Verse 199

एकाक्षर्यनया सिद्धो जायते खेचरः क्षणात् । षड्दीर्घाढ्यां मूलविद्यां षडंगेषु प्रविन्यसेत् ॥ १९९ ॥

एकाक्षर्यनया सिद्धो जायते खेचरः क्षणात्। षड्दीर्घाढ्यां मूलविद्यां षडङ्गेषु प्रविन्यसेत्॥

Verse 200

तां नित्यां जातरूपाभां मुक्तामाणिक्यभूषणाम् । माणिक्यमुकुटां नेत्रद्वयप्रेंखद्दयापराम् ॥ २०० ॥

तां नित्यां जातरूपाभां मुक्तामाणिक्यभूषणाम्। माणिक्यमुकुटां नेत्रद्वयप्रेङ्खद्दयापराम्॥