Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । कलिकल्पांतरे ब्रह्मन् ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । लोकपद्मे तपस्थस्य सृष्ट्यर्थं संबभूवतुः ॥ १ ॥

सनत्कुमार उवाच । कलिकल्पान्तरे ब्रह्मन् ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । लोकपद्मे तपस्थस्य सृष्ट्यर्थं संबभूवतुः ॥ १ ॥

Verse 2

विष्णुकर्णमलोद्भूतावसुरौ मधुकैटभौ । तौ जातमात्रौ पयसि लोकप्रलयलक्षणे ॥ २ ॥

विष्णुकर्णमलोद्भूतावसुरौ मधुकैटभौ । तौ जातमात्रौ पयसि लोकप्रलयलक्षणे ॥ २ ॥

Verse 3

जानुमात्रे स्थितौ दृष्ट्वा ब्रह्मणं कमलस्थितम् । प्रवृत्तावत्तुमालक्ष्य तुष्टाव जगदंबिकाम् ॥ ३ ॥

जानुमात्रे स्थितौ दृष्ट्वा ब्रह्मणं कमलस्थितम् । प्रवृत्तावत्तुमालक्ष्य तुष्टाव जगदंबिकाम् ॥ ३ ॥

Verse 4

ततो देवी जगत्कर्त्री शैवी शक्तिरनुत्तमा । नारायणाक्षिसंस्थाना निद्रा प्रीता बभूव ह ॥ ४ ॥

ततो देवी जगत्कर्त्री शैवी शक्तिरनुत्तमा । नारायणाक्षिसंस्थाना निद्रा प्रीता बभूव ह ॥ ४ ॥

Verse 5

तस्या मंत्रादिकं सर्वं कथयिष्यामि तच्छृणु । सारुणा क्रोधनी शांतिश्चंद्रालंकृतशेखरा ॥ ५ ॥

अधुना शृणु—तस्याः मन्त्रादिकं सर्वं विधिवत् कथयिष्यामि। सा सारुणा क्रोधनी शान्तिश्च, चन्द्रालङ्कृतशेखरा देवी॥

Verse 6

एकाक्षरीबीज मन्त्रऋषिः शक्तिरुदाहृता । गायत्री च भवेच्छन्दो देवता भुवनेश्वरी ॥ ६ ॥

एकाक्षरीबीजमन्त्रस्य ऋषिः शक्तिरिति कीर्तिता। छन्दो गायत्री भवेत्, देवता तु भुवनेश्वरी॥

Verse 7

षड्दीर्घयुक्तबीजेन कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । संहारसृष्टिमार्गेण मातृकान्यस्तविग्रहः ॥ ७ ॥

षड्दीर्घयुक्तबीजेन षडङ्गानि क्रमात् कुर्यात्। मातृकान्यस्तविग्रहः संहारसृष्टिमार्गेण प्रवर्तेत॥

Verse 8

मन्त्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये । हृल्लेखां मूर्ध्नि वदने गगनां हृदयांबुजे ॥ ८ ॥

ततः देवताभावसिद्धये मन्त्रन्यासं समाचरेत्। ‘हृल्लेखा’ मूर्ध्नि वदने च, ‘गगना’ हृदयाम्बुजे न्यसेत्॥

Verse 9

रक्तां करालिकां गुह्ये महोच्छुष्मां पदद्वये । ऊर्द्ध्वप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषूत्तरेऽपि च ॥ ९ ॥

रक्तां करालिकां गुह्ये, महोच्छुष्मां पदद्वये न्यसेत्। ऊर्ध्वे प्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु, उत्तरेऽपि च तथा॥

Verse 10

सद्यादिह्रस्वबीजाद्यान्वस्तव्या भूतसप्रभाः । अंगानि विन्यसेत्पश्चाज्जातियुक्तानि षट् क्रमात् ॥ १० ॥

सद्यादिह्रस्वबीजानि भूतसंबद्धदीप्तिमन्त्रांश्च अत्र विन्यसेत्। ततः षडङ्गानि जातियुक्तानि क्रमशो विन्यसेत्॥

Verse 11

ब्रह्माणं विन्यसेद्भाले गायत्र्या सह संयुतम् । सावित्र्या सहितं विष्णुं कपोले दक्षिणे न्यसेत् ॥ ११ ॥

भाले गायत्रीसंयुक्तं ब्रह्माणं विन्यसेत्। दक्षिणकपोले सावित्रीसहितं विष्णुं न्यसेत्॥

Verse 12

वागीश्वर्या समायुक्तं वामगंडे महेश्वरम् । श्रिया धनपतिं न्यस्य वामकर्णाग्रके पुनः ॥ १२ ॥

वागीश्वर्यासमायुक्तं वामगण्डे महेश्वरं विन्यसेत्। श्रिया सहितं धनपतिं वामकर्णाग्रे पुनर्न्यसेत्॥

Verse 13

रत्या स्मरं मुखे न्यस्य पुण्यागणपतिं न्यसेत् । सव्यकर्णोपरि निधाकर्णगंडांतरालयोः ॥ १३ ॥

मुखे रत्या सहितं स्मरं न्यसेत्। ततः पुण्यगणपतिं सव्यकर्णोपरि तथा कर्णगण्डान्तरप्रदेशयोर्न्यसेत्॥

Verse 14

न्यस्तव्यं वदने मूलं भूपश्चैत्रांस्ततो न्यसेत् । कण्ठमूले स्तनद्वंद्वे वामांसे हृदयांबुजे ॥ १४ ॥

वदने मूलमन्त्रं न्यस्तव्यं। ततः भूपादीन् चैत्रादीन् च कण्ठमूले स्तनद्वन्द्वे वामांसे हृदयाम्बुजे च न्यसेत्॥

Verse 15

सव्यांसे पार्श्वयुगले नाभिदेशे च देशिकः । भालांश्च पार्श्वजठरे पार्श्वांसापरके हृदि ॥ १५ ॥

सव्यांसे पार्श्वयुगले नाभिदेशे च देशिकं न्यसेत्। भालशक्तीं पार्श्वजठरे न्यस्य, पार्श्वांसशक्तिं परपार्श्वहृदि स्थापयेत्॥१५॥

Verse 16

ब्रह्माण्याद्यास्तनौ न्यस्य विधिना प्रोक्तलक्षणाः । मूलेन व्यापकं देहे न्यस्य देवीं विचिंतयेत् ॥ १६ ॥

ब्रह्माण्याद्याः स्तनयोर्द्वयोर्न्यस्य, विधिना प्रोक्तलक्षणानुसारतः। ततः मूलेन मन्त्रेण देहे सर्वव्यापकां शक्तिं न्यस्य, देवीं सुसमाहितो विचिन्तयेत्॥१६॥

Verse 17

उद्यद्दिवाकरनिभां तुंगोरोजां त्रिलोचनाम् । स्मरास्यामिंदुमुकुटां वरपाशांकुशाभयाम् ॥ १७ ॥

उद्यद्दिवाकरनिभां तुङ्गोरोजां त्रिलोचनाम्। स्मरास्यां इन्दुमुकुटां वरपाशाङ्कुशाभयाम्॥१७॥

Verse 18

रदलक्षं जपेन्मंत्रं त्रिमध्वक्तैर्हुनेत्ततः । अष्टद्रव्यैर्दशांशेन ब्रह्मवृक्षसमिद्वरैः ॥ १८ ॥

रदलक्षं मन्त्रं जपेत्; ततः त्रिमध्वक्तैर्घृतयुक्तैर्होमं कुर्यात्। अष्टद्रव्यैर्दशांशेन ब्रह्मवृक्षसमिद्वरैः सम्यगाहुतीर्दद्यात्॥१८॥

Verse 19

द्राक्षाखर्जूरवातादशर्करानालिकेरकम् । तन्दुलाज्यतिलं विप्र द्रव्याष्टकमुदाहृतम् ॥ १९ ॥

द्राक्षाखर्जूरवातादशर्करानालिकेरकम्। तण्डुलाज्यतिलं विप्र द्रव्याष्टकमुदाहृतम्॥१९॥

Verse 20

दद्यादर्ध्यं दिनेशाय तत्र संचिन्त्य पार्वतीम् । पद्ममष्टदलं बाह्ये वृत्तं षोडशभिर्द्दलैः ॥ २० ॥

दिनेशायार्घ्यं दद्यात्, तत्र पार्वतीं सम्यक् संचिन्त्य। ततः पद्ममष्टदलयुक्तं कुर्यात्, बाह्ये च षोडशदलैर्वृत्तं परितः कल्पयेत्॥२०॥

Verse 21

विलिखेत्कर्णिकामध्ये षट्कोणमतिसुन्दरम् । ततः संपूजयेत्पीठं नवशक्तिसमन्वितम् ॥ २१ ॥

पद्मकर्णिकामध्ये षट्कोणं परमसुन्दरं विलिखेत्। ततः नवशक्तिसमन्वितं पीठं विधिवत् संपूजयेत्॥२१॥

Verse 22

जयाख्या विजया पश्चादजिताह्वापराजिता । नित्या विलासिनी गोग्धीत्यघोरा मंगला नव ॥ २२ ॥

जयाख्या विजया चैव, अजीताह्वा अपराजिता। नित्या विलासिनी गोग्धी, अघोरा मङ्गला नव॥२२॥

Verse 23

बीजाढ्यमासनं दत्त्वा मूर्तिं तेनैव कल्पयेत् । तस्यां संपूजयेद्देवीमावाह्यावरणैः क्रमात् ॥ २३ ॥

बीजमन्त्रसमृद्धमासनं दत्त्वा, तेनैव मूर्तिं कल्पयेत्। तस्यां देवीं समावाह्य, आवरणैः क्रमात् संपूजयेत्॥२३॥

Verse 24

मध्यपाग्याम्यसौम्येषु पूजयेदंगदेवताः । षट्कोणेषु यजेन्मंत्री पश्चान्मिथुनदेवताः ॥ २४ ॥

मध्यभागे तथा पाग्याम्यसौम्येषु अङ्गदेवताः पूजयेत्। षट्कोणेषु मन्त्रज्ञो यजेत्, पश्चात् मिथुनदेवताः पूजयेत्॥२४॥

Verse 25

इन्द्रकोणं लसद्दंडकुंडिकाक्षगुणाभयाम् । गायत्रीं पूजयेन्मन्त्री ब्रह्माणमपि तादृशम् ॥ २५ ॥

इन्द्रकोणे मन्त्रज्ञो गायत्रीं पूजयेत्—लसद्दण्डकुण्डिकाक्षगुणोपेतां, उपदेशमुद्रां दर्शयन्तीं, अभयं ददतीं; तथा तादृशमेव ब्रह्माणमपि पूजयेत्।

Verse 26

रक्षः कोणे शंखचक्रगदापंकजधारिणीम् । सावित्रीं पीतवसनां यजेद्विणुं च तादृशम् ॥ २६ ॥

रक्षःकोणे पीतवसनां शंखचक्रगदापद्मधारिणीं सावित्रीं यजेत्; तथा तादृशमेव विष्णुमपि यजेत्।

Verse 27

वायुकोणे परश्वक्षमाला भयवरान्विताम् । यजेत्सरस्वतीमच्छां रुद्रं तादृशलक्षणम् ॥ २७ ॥

वायुकोणे परश्वक्षमालाभयवरमुद्रान्विताम् अच್ಛां सरस्वतीं यजेत्; तथा तादृशलक्षणं रुद्रमपि यजेत्।

Verse 28

वह्निकोणे यजेद्रत्नकुंभं मणिकरंडकम् । कराभ्यां बिभ्रतीं पीतां तुंदिलं धनदायकम् ॥ २८ ॥

वह्निकोणे रत्नकुम्भं मणिकरण्डकं च कराभ्यां बिभ्रतीं पीतवर्णां तुन्दिलां धनदायिकां पूजयेत्।

Verse 29

आलिंग्य सव्यहस्तेन वामे तांबूलधारिणीम् । धनदांकसमारूढां महालक्ष्मीं प्रपूजयेत् ॥ २९ ॥

सव्यहस्तेन आलिङ्ग्य वामे ताम्बूलधारिणीं, धनदाङ्कसमारूढां महालक्ष्मीं विधिवत् प्रपूजयेत्।

Verse 30

पश्चिमे मदनं बाणपाशांकुशशरासनाम् । धारयंतं जपारक्तं पूजयेद्रक्तभूषणम् ॥ ३० ॥

पश्चिमदिशि मदनं पूजयेत्—बाणपाशाङ्कुशशरासनधारिणं, जपाकुसुमसदृशरक्तवर्णं, रक्तभूषणविभूषितम् ॥३०॥

Verse 31

सव्येन पतिमाश्लिष्य वामेनोत्पलधारिणीम् । पाणिना रमणांकस्थां रतिं सम्यक्समर्चयेत् ॥ ३१ ॥

सव्येन पतिमाश्लिष्य वामहस्तेनोत्पलं धारयन्तीं, रमणाङ्कस्थां रतिं दक्षिणपाणिना सम्यक् समर्चयेत् ॥३१॥

Verse 32

ऐशान्ये पूजयेत्सम्यक् विघ्नराजं प्रियान्वितम् । सृणिपाशधरं कांतं वरांगासृक्कलांगुलिम् ॥ ३२ ॥

ऐशान्यां दिशि सम्यक् पूजयेद् विघ्नराजं प्रियान्वितम् । सृणिपाशधरं कान्तं वराङ्गं रक्तलक्षणम् ॥३२॥

Verse 33

माध्वीपूर्णकपालाढ्यं विघ्नराजं दिगंबरम् । पुष्करे विगलद्रत्नस्फुरच्चषकधारिणम् ॥ ३३ ॥

माध्वीपूर्णकपालाढ्यं विघ्नराजं दिगम्बरम् । पुष्करहस्ते विगलद्रत्नस्फुरच्चषकधारिणं ध्यायामि ॥३३॥

Verse 34

सिंदूरसदृशाकारामुद्दाममदविभ्रमाम् । धृतरक्तोत्पलामन्यपाणिना तु ध्वजस्पृशाम् ॥ ३४ ॥

सिन्दूरसदृशाकाराम् उद्दाममदविभ्रमाम् । धृतरक्तोत्पलाम् अन्यपाणिना तु ध्वजस्पृशाम् ॥३४॥

Verse 35

आश्लिष्टकांतामरुणां पुष्टिमर्चेद्दिगंबराम् । कर्णिकायां निधी पूज्यौ षट्कोणस्याथ पार्श्वयोः ॥ ३५ ॥

आश्लिष्टकान्तामरुणां दिगम्बरां पुष्टिं सम्यगर्चयेत् । कर्णिकायां निधिद्वयं पूज्यं षट्कोणस्य पार्श्वयोश्च न्यसेत् ॥

Verse 36

अंगानि केसरेष्वेताः पश्चात्पत्रेषु पूजयेत् । अनंगकुसुमा पश्चाद्द्वितीयानंगमेखला ॥ ३६ ॥

एतान्यङ्गानि प्रथमं केसरेषु पूजयेत्, ततः पत्रेषु च । पश्चादनङ्गकुसुमा, ततो द्वितीयानङ्गमेखला ॥

Verse 37

अनंगगमना तद्वदनंगमदनातुरा । भुवनपाला गगनवेगा षष्ठी चैव ततः परम् ॥ ३७ ॥

अनङ्गगमना तथा अनङ्गमदनातुरा । भुवनपाला गगनवेगा—एताः; ततः परं षष्ठी ॥

Verse 38

शशिलेखा गगनलेखा चेत्यष्टौ यत्र शक्तयः । खङ्गखेटकधारिण्यः श्यामाः पूज्याश्च मातरः ॥ ३८ ॥

शशिलेखा गगनलेखा इत्याद्यष्टौ शक्तयः सन्ति । श्यामाः खङ्गखेटकधारिण्यो मातरः पूज्याः ॥

Verse 39

पद्माद्बहिः समभ्यर्च्याः शक्तयः परिचारिकाः । प्रथमानंगद्वयास्यादनंगमदना ततः ॥ ३९ ॥

पद्माद्बहिः परिचारिकाः शक्तयः समभ्यर्च्याः । प्रथममनङ्गद्वयास्या, ततः परमनङ्गमदना ॥

Verse 40

मदनातुरा भवनवेगा ततो भुवनपालिका । स्यात्सर्वशिशिरानंगवेदनानंगमेखला ॥ ४० ॥

ततः सा मदनातुरा भवति; तस्या भवनवेगाः शीघ्राः स्युः। भुवनपालिका सर्वशिशिरकालेऽपि अनङ्गवेदनां अनुभूय, मानोऽनङ्गमेखलया बद्धेव दृश्यते॥

Verse 41

चषकं तालवृंतं च तांबूलं छत्रमुज्ज्वलम् । चामरे चांशुकं पुष्पं बिभ्राणाः करपंकजैः ॥ ४१ ॥

चषकं तालवृन्तं च ताम्बूलं छत्रमुज्ज्वलम्। चामरे चांशुकं पुष्पं करपङ्कजैर्बिभ्राणाः सेवायां स्थिताः॥

Verse 42

सर्वाभरणसंदीप्तान् लोकपालान्बहिर्यजेत् । वज्रादीन्यपि तद्बाह्ये देवीमित्थं प्रपूजयेत् ॥ ४२ ॥

बहिर् मण्डलात् सर्वाभरणसंदीप्तान् लोकपालान् यजेत। तद्बाह्ये वज्रादीन्यायुधानि स्थापयित्वा पूजयेत; एवं देवी सम्यक् प्रपूज्यते॥

Verse 43

मंत्री त्रिमधुरोपेतैर्हुत्वाश्वत्थसमिद्वरैः । ब्राह्मणान्वशयेच्छीघ्रं पार्थिवान्पद्महोमतः ॥ ४३ ॥

मन्त्री त्रिमधुरोपेतैः श्रेष्ठैरश्वत्थसमिद्भिः हुत्वा। पद्महोमतः शीघ्रं ब्राह्मणान् पार्थिवांश्च वशयेत्॥

Verse 44

पलाशपुष्पैस्तत्पत्नीं मंत्रिणः कुसुदैरपि । पंचविंशतिधा जप्तैर्जलैः स्नानं दिने दिने ॥ ४४ ॥

मन्त्रिणः पलाशपुष्पैः कुसुदैश्च सह। पञ्चविंशतिधा जप्तजलेन तस्य पत्नीं दिने दिने स्नापयेयुः॥

Verse 45

आत्मानमभिषिंचेद्यः सर्वसौभाग्यवान्भवेत् । पंचविंशतिधा जप्तं जलं प्रातः पिबेन्नरः ॥ ४५ ॥

य आत्मानमभिषिञ्चति स सर्वसौभाग्यसम्पन्नो भवति। प्रातःकाले पञ्चविंशतिवारं जप्तमन्त्रजलं नरः पिबेत्॥४५॥

Verse 46

अवाप्य महतीं प्रज्ञां कवीनामग्रणीर्भवेत् । कर्पूरागरुसंयुक्तकुंकुमं साधु साधितम् ॥ ४६ ॥

महतीं प्रज्ञामवाप्य स कवीनामग्रणीर्भवेत्। कर्पूरागरुसंयुक्तं साधु साधितं कुङ्कुमं तदर्थम्॥४६॥

Verse 47

गृहीत्वा तिलकं कुर्याद्राजवश्यमनुत्तमम् । शालिपिष्टमयीं कृत्वा पुत्तलीं मधुरान्विताम् ॥ ४७ ॥

तिलकद्रव्यं गृहीत्वा राजवश्यं अनुत्तमं साधयेत्। शालिपिष्टमयीं मधुरान्वितां पुत्तलीं कृत्वा॥४७॥

Verse 48

जप्तां प्रतिष्ठितप्राणां भक्षयेद्रविवासरे । वशं नयति राजानं नारीं वा नरमेव च ॥ ४८ ॥

जप्तां प्रतिष्ठितप्राणां तां रविवासरे भक्षयेत्। राजा नारीं नरं वा वशं नयति॥४८॥

Verse 49

कण्ठमात्रोदके स्थित्वा वीक्ष्य तोयोद्गतं रविम् । त्रिसहस्रं जपेन्मंत्रं कन्यामिष्टां लभेत्ततः ॥ ४९ ॥

कण्ठमात्रोदके स्थित्वा तोयोद्गतं रविं वीक्ष्य। मन्त्रं त्रिसहस्रं जपेत्, ततः कन्यामिष्टां लभेत्॥४९॥

Verse 50

अन्नं तन्मंत्रितं मंत्री भुंजीत श्रीप्रसिद्धये । लिखितां भस्मना मायां ससाध्यां फलकादिषु ॥ ५० ॥

श्रीप्रसिद्ध्यर्थं मन्त्रिणा तन्मन्त्रितमन्नं भुञ्जीत। भस्मना च फलकादिषु ससाध्यां मन्त्र-मायां लिखेत॥५०॥

Verse 51

तत्कालं दर्शयेद्यंत्रं सुखं सूयेत गर्भिणी । भुवनेशीयमाख्याता सहस्रभुजसंभवा ॥ ५१ ॥

तत्क्षणं यन्त्रं दर्शयेत्; गर्भिणी सुखं सूयेत। इयं भुवनेशीति ख्याता सहस्रभुजसम्भवा॥५१॥

Verse 52

भुक्तिमुक्तिप्रदा नॄणां स्मर्तॄणां द्विजसत्तम । ततः कल्पांतरे विप्र कदाचिन्महिषासुरः ॥ ५२ ॥

स्मर्तॄणां नॄणां भुक्तिमुक्तिप्रदा भवति, द्विजसत्तम। ततः कल्पान्तरे विप्र कदाचिन्महिषासुरोऽभवत्॥५२॥

Verse 53

बभूव लोकपालांस्तु जित्वा भुंक्ते जगत्त्रयम् । ततस्त्पीडिता देवा वैकुंठं शरणं ययुः ॥ ५३ ॥

लोकपालान् जित्वा स जगत्त्रयं भुङ्क्ते। ततस्तेन पीडिता देवा वैकुण्ठं शरणं ययुः॥५३॥

Verse 54

ततो देवी महालक्ष्मीश्चक्राद्यांगोत्थतेजसा । श्रीर्बभूवमुनिश्रेष्ठ मूर्ता व्याप्तजगत्त्रया ॥ ५४ ॥

ततो महालक्ष्मीदेवी चक्राद्यङ्गोत्थतेजसा मूर्तिमती बभूव। सा श्रीर्मुनिश्रेष्ठ जगत्त्रयं व्याप्तवती॥५४॥

Verse 55

स्वयं सा महिषादींस्तु निहत्य जगदीश्वरी । अरविंदवनं प्राप्ता भजतामिष्टदायिनी ॥ ५५ ॥

सा जगदीश्वरी स्वयमेव महिषादीन् निहत्य, अरविन्दवनं प्राप्ता; भजतां भक्तानामिष्टदानफलप्रदा बभूव ॥

Verse 56

तस्याः समर्चनं वक्ष्ये संक्षेपेण श्रृणु द्विज । मृत्युक्रोधेन गुरुणा बिंदुभूषितमस्तका ॥ ५६ ॥

तस्याः समर्चनविधिं संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि; शृणु द्विज। सा मृत्युक्रोधगुरुतया भीमा, बिन्दुभूषितमस्तका ॥

Verse 57

बीजमन्त्रः श्रियः प्रोक्तो भजतामिष्टदायकः । ऋषिर्भृगुर्निवृच्छंदो देवता श्रीः समीरिता ॥ ५७ ॥

श्रियाः बीजमन्त्रः प्रोक्तः, भजतामिष्टदायकः। ऋषिर्भृगुः, छन्दो निवृत्, देवता श्रीर्लक्ष्मीः प्रकीर्तिता ॥