Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Verse 1

श्रीशौनक उवाच । साधु सूत महाभागः जगदुद्धारकारकम् । महातंत्रविधानं नः कुमारोक्तं त्वयोदितम् ॥ १ ॥

श्रीशौनक उवाच । साधु सूत महाभागः जगदुद्धारकारकम् । महातंत्रविधानं नः कुमारोक्तं त्वयोदितम् ॥

Verse 2

अलभ्यमेतत्तंत्रेषु पुराणेष्वपि मानद । यदिहोदितमस्मभ्यं त्वयातिकरुणात्मना ॥ २ ॥

अलभ्यमेतत्तंत्रेषु पुराणेष्वपि मानद । यदिहोदितमस्मभ्यं त्वयातिकरुणात्मना ॥

Verse 3

नारदो भगवान्सूत लोकोद्धरणतत्परः । भूयः पप्रच्छ किं साधो कुमारं विदुषां वरम् ॥ ३ ॥

नारदो भगवान्सूत लोकोद्धरणतत्परः । भूयः पप्रच्छ किं साधो कुमारं विदुषां वरम् ॥

Verse 4

सूत उवाच । श्रुत्वा स नारदो विप्राः युग्मनामसहस्रकम् । सनत्कुमारमप्याह प्रणम्य ज्ञानिनां वरम् ॥ ४ ॥

सूत उवाच । विप्राः, युग्मनामसहस्रकं श्रुत्वा स नारदः । ज्ञानिनां वरं सनत्कुमारमपि प्रणम्य समभाषत ॥ ४ ॥

Verse 5

नारद उवाच । ब्रह्मंस्त्वया समाख्याता विधयस्तंत्रचोदिताः । तत्रापि कृष्णमंत्राणां वैभवं ह्युदितं महत् ॥ ५ ॥

नारद उवाच । ब्रह्मन्, त्वया तन्त्रचोदिताः विधयः समाख्याताः । तत्रापि कृष्णमन्त्राणां महद्वैभवमुदितं हि ॥ ५ ॥

Verse 6

या तत्र राधिकादेवी सर्वाद्या समुदाहृता । तस्या अंशावताराणां चरितं मंत्रपूर्वकम् ॥ ६ ॥

या तत्र राधिकादेवी सर्वाद्या समुदाहृता । तस्या अंशावताराणां चरितं मन्त्रपूर्वकं वाच्यम् ॥ ६ ॥

Verse 7

तंत्रोक्तं वद सर्वज्ञ त्वामहं शरणं गतः । शक्तेस्तंत्राण्यनेकानि शिवोक्तानि मुनीश्वर ॥ ७ ॥

तन्त्रोक्तं वद सर्वज्ञ त्वामहं शरणं गतः । शक्तेस्तन्त्राण्यनेकानि शिवोक्तानि मुनीश्वर ॥ ७ ॥

Verse 8

यानि तत्सारमुद्धृत्य साकल्येनाभिधेहि नः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः ॥ ८ ॥

यानि तत्सारमुद्धृत्य साकल्येनाभिधेहि नः । तस्य महात्मनो नारदस्य वचनं श्रुत्वा ॥ ८ ॥

Verse 9

सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा राधापदांबुजम् । सनत्कुमार उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि राधांशानां समुद्भवम् ॥ ९ ॥

सनत्कुमारः राधापदाम्बुजं स्मृत्वा प्रोवाच— “श्रृणु नारद, वक्ष्यामि राधांशानां समुद्भवम्।”

Verse 10

शक्तीनां परमाश्चर्यं मंत्रसाधनपूर्वकम् । या तु राधा मया प्रोक्ता कृष्णार्द्धांगसमुद्भवा ॥ १० ॥

शक्तीनां परमाश्चर्यं मन्त्रसाधनपूर्वकम्; या तु राधा मया प्रोक्ता कृष्णार्धाङ्गसमुद्भवा।

Verse 11

गोलोकवासिनी सा तु नित्या कृष्णसहायिनी । तेजोमंडलमध्यस्था दृश्यादृश्यस्वरूपिणी ॥ ११ ॥

गोलोकवासिनी सा तु नित्या कृष्णसहायिनी; तेजोमण्डलमध्यस्था दृश्यादृश्यस्वरूपिणी।

Verse 12

कदाचित्तु तया सार्द्धं स्थितस्य मुनिसत्तम । कृष्णस्य वामभागात्तु जातो नारायणः स्वयम् ॥ १२ ॥

कदाचित्तु तया सार्धं स्थितस्य मुनिसत्तम, कृष्णस्य वामभागात् जातो नारायणः स्वयम्।

Verse 13

राधिकायाश्च वामांगान्महालक्ष्मीर्बभूव ह । ततः कृष्णो महालक्ष्मीं दत्त्वा नारायणाय च ॥ १३ ॥

राधिकायाश्च वामाङ्गात् महालक्ष्मीर्बभूव ह; ततः कृष्णो महालक्ष्मीं दत्त्वा नारायणाय च।

Verse 14

वैकुंठे स्थापयामास शश्वत्पालनकर्मणि । अथ गोलोकनाथस्य लोम्नां विवरतो मुने ॥ १४ ॥

वैकुण्ठे तान् शाश्वतपालनकर्मणि स्थापयामास। अथ, मुने, गोलोकनाथस्य लोम्नां विवरतोऽभवत्॥१४॥

Verse 15

जातुश्चासंख्यगोपालास्तेजसा वयसा समाः । प्राणतुल्यप्रियाः सर्वे बभूवुः पार्षदा विभोः ॥ १५ ॥

जातुश्चासंख्यगोपालाः तेजसा वयसा समाः। प्राणतुल्यप्रियाः सर्वे बभूवुः पार्षदा विभोः॥१५॥

Verse 16

राधांगलोमकूपेभ्ये बभूवुर्गोपकन्यकाः । राधातुल्याः सर्वतश्च राधादास्यः प्रियंवदाः ॥ १६ ॥

राधाङ्गलोमकूपेभ्यो बभूवुर्गोपकन्यकाः। राधातुल्याः सर्वतश्च राधादास्यः प्रियंवदाः॥१६॥

Verse 17

एतस्मिन्नंतरे विप्र सहसा कृष्णदेहतः । आविर्बभूव सा दुर्गा विष्णुमाया सनातनी ॥ १७ ॥

एतस्मिन्नन्तरे विप्र सहसा कृष्णदेहतः। आविर्बभूव सा दुर्गा विष्णुमाया सनातनी॥१७॥

Verse 18

देवीनां बीजरूपां च मूलप्रकृतिरीश्वरी । परिपूर्णतमा तेजः स्वरूपा त्रिगुणात्मिका ॥ १८ ॥

देवीनां बीजरूपा सा मूलप्रकृतिरीश्वरी। परिपूर्णतमा तेजःस्वरूपा त्रिगुणात्मिका॥१८॥

Verse 19

सहस्रभुजसंयुक्ता नानाशस्त्रा त्रिलोचना । या तु संसारवृक्षस्य बीजरूपा सनातनी ॥ १९ ॥

सा सहस्रभुजसंयुक्ता नानाशस्त्रसमन्विता त्रिलोचना च; या तु संसारवृक्षस्य बीजरूपा सनातनी देवी॥

Verse 20

रत्नसिंहासनं तस्यै प्रददौ राधिकेश्वरः । एतस्मिन्नंतरे तत्र सस्त्रीकस्तु चतुर्मुखः ॥ २० ॥

रत्नसिंहासनं तस्यै प्रददौ राधिकेश्वरः; एतस्मिन्नन्तरे तत्र सस्त्रीकश्चतुर्मुखो ब्रह्मा समाययौ॥

Verse 21

ज्ञानिनां प्रवरः श्रीमान् पुमानोंकारमुच्चरन् । कमंडलुधरो जातस्तपस्वी नाभितो हरेः ॥ २१ ॥

ज्ञानिनां प्रवरः श्रीमान् स पुरुष ओंकारमुच्चरन्; कमण्डलुधरस्तपस्वी हरिनाभितो जातः॥

Verse 22

स तु संस्तूय सर्वेशं सावित्र्या भार्यया सह । निषसादासने रम्ये विभोस्तस्याज्ञया मुने ॥ २२ ॥

स तु सर्वेशं संस्तूय सावित्र्या भार्यया सह; विभोराज्ञया मुने रम्ये आसने निषसाद॥

Verse 23

अथ कृष्णो महाभाग द्विधारूपो बभूव ह । वामार्द्धांगो महादेवो दक्षार्द्धो गोपिकापतिः ॥ २३ ॥

अथ कृष्णो महाभाग द्विधारूपो बभूव ह; वामार्धाङ्गो महादेवो दक्षार्धो गोपिकापतिः॥

Verse 24

पंचवक्त्रस्त्रिनेत्रोऽसौ वामार्द्धागो मुनीश्वः । स्तुत्वा कृष्णं समाज्ञप्तो निषसाद हरेः पुरः ॥ २४ ॥

स पञ्चवक्त्रस्त्रिनेत्रो वामार्धाङ्गो मुनीश्वरः । कृष्णं स्तुत्वा तदाज्ञातो हरेः पुरः निषसाद ॥

Verse 25

अथ कृष्णश्चतुर्वक्त्रं प्राह सृष्टिं कुरु प्रभो । सत्यलोके स्थितो नित्यंगच्छ मांस्मर सर्वदा ॥ २५ ॥

अथ कृष्णश्चतुर्वक्त्रं प्राह—सृष्टिं कुरु प्रभो । सत्यलोके सदा स्थित्वा गच्छ, मां स्मर सर्वदा ॥

Verse 26

एवमुक्तस्तु हरिणा प्रणम्य जगदीश्वरम् । जगाम भार्यया साकं स तु सृष्टिं करोति वै ॥ २६ ॥

एवमुक्तस्तु हरिणा प्रणम्य जगदीश्वरम् । भार्यया सह निर्गत्य स सृष्टिं करोति वै ॥

Verse 27

पितास्माकं मुनिश्रेष्ठ मानसीं कल्पदैहिकीम् । ततः पश्चात्पंचवक्त्रं कृष्णं प्राह महामते ॥ २७ ॥

पितास्माकं मुनिश्रेष्ठ मानसीं कल्पदैहिकीम् । सृष्टिं पूर्वं ससर्जाथ ततः पञ्चवक्त्रं कृष्णं प्राह महामते ॥

Verse 28

दुर्गां गृहाण विश्वेश शिवलोके तपश्वर । यावत्सृष्टिस्तदंते तु लोकान्संहर सर्वतः ॥ २८ ॥

दुर्गां गृहाण विश्वेश शिवलोके तपश्वर । यावत्सृष्टिस्तदन्ते तु लोकान् संहर सर्वतः ॥

Verse 29

सोऽपि कृष्णं नमस्तृत्य शिवलोकं जगाम ह । ततः कालांतरे ब्रह्मन्कृष्णस्य परमात्मनः ॥ २९ ॥

सोऽपि कृष्णं नमस्कृत्य शिवलोकं जगाम ह । ततः कालान्तरे ब्रह्मन् कृष्णस्य परमात्मनः कथां प्रवक्ष्यामि ॥

Verse 30

वक्त्रात्सरस्वती जाता वीणापुस्तकधारिणी । तामादिदेश भगवान् वैकुंठं गच्छ मानदे ॥ ३० ॥

वक्त्रात् सरस्वती जाता वीणापुस्तकधारिणी । तामादिदेश भगवान्—वैकुण्ठं गच्छ मानदे ॥

Verse 31

लक्ष्मीसमीपे तिष्ठ त्वं चतुर्भुजसमाश्रया । सापि कृष्णं नमस्कृत्य गता नारायणांतिकम् ॥ ३१ ॥

लक्ष्मीसमीपे तिष्ठ त्वं चतुर्भुजसमाश्रया । सापि कृष्णं नमस्कृत्य गता नारायणान्तिकम् ॥

Verse 32

एवं पञ्चविधा जाता सा राधा सृष्टिकारणम् । आसां पूर्णस्वरूपाणां मंत्रध्यानार्चनादिकम् ॥ ३२ ॥

एवं पञ्चविधा जाता सा राधा सृष्टिकारणम् । आसां पूर्णस्वरूपाणां मन्त्रध्यानार्चनादिकं विधेयम् ॥

Verse 33

वदामि श्रृणु विप्रेद्रं लोकानां सिद्धिदायकम् । तारः क्रियायुक् प्रतिष्ठा प्रीत्याढ्या च ततः परम् ॥ ३३ ॥

वदामि शृणु विप्रेन्द्र लोकानां सिद्धिदायकम् । तारः क्रियायुत् प्रतिष्ठा प्रीत्याढ्या च ततः परम् ॥

Verse 34

ज्ञानामृता क्षुधायुक्ता वह्निजायांतकतो मनुः । सुतपास्तु ऋषिश्छन्दो गायत्री देवता मनोः ॥ ३४ ॥

“ज्ञानामृता…” इत्यादिमन्त्रस्य मनुः वह्निजायान्तकृतः; ऋषिः सुतपाः; छन्दो गायत्री; देवता मनः (मनसः) इति॥

Verse 35

राधिका प्रणवो बीजं स्वाहा शक्तिरुदाहृता । षडक्षरैः षडंगानि कुर्याद्विन्दुविभूषितैः ॥ ३५ ॥

राधिका इति मुख्यो मन्त्रः; प्रणवः (ॐ) बीजं प्रोक्तम्; “स्वाहा” शक्तिरुदाहृता। बिन्दुविभूषितैः षडक्षरैः षडङ्गन्यासं कुर्यात्॥

Verse 36

ततो ध्यायन्स्वहृदये राधिकां कृष्णभामिनीम् । श्वेतचंपकवर्णाभां कोटिचन्द्रसमप्रभाम् ॥ ३६ ॥

ततः स्वहृदये ध्यायन् राधिकां कृष्णभामिनीम्। श्वेतचम्पकवर्णाभां कोटिचन्द्रसमप्रभाम्॥

Verse 37

शरत्पार्वणचन्द्रास्यां नीलेंदीवरलोचनाम् । सुश्रोणीं सुनितंबां च पक्वबिंबाधरांबराम् ॥ ३७ ॥

शरत्पार्वणचन्द्रास्यां नीलेंदीवरलोचनाम्। सुश्रोणीं सुनितंबां च पक्वबिंबाधरांबराम्॥

Verse 38

मुक्ताकुंदाभदशनां वह्निशुद्धांशुकान्विताम् । रत्नकेयूरवलयहारकुण्डलशोभिताम् ॥ ३८ ॥

मुक्ताकुन्दाभदशनां वह्निशुद्धांशुकान्विताम्। रत्नकेयूरवलयहारकुण्डलशोभिताम्॥

Verse 39

गोपीभिः सुप्रियाभिश्च सेवितां श्वेतचामरैः । रासमंडलमध्यस्थां रत्नसिंहासनस्थिताम् ॥ ३९ ॥

गोपीभिः सुप्रियाभिश्च सेविता श्वेतचामरैः सम्यक् वीज्यमाना, रासमण्डलमध्यस्था रत्नसिंहासनस्थितेति ध्येयम्।

Verse 40

ध्यात्वा पुष्पांजलिं क्षिप्त्वा पूजयेदुपचारकैः । लक्षषट्कं जपेन्मंत्रं तद्दशांशं हुनेत्तिलैः ॥ ४० ॥

ध्यात्वा पुष्पाञ्जलिं क्षिप्त्वा, उपचारकैः पूजयेत्; मन्त्रं लक्षषट्कं जपेत्, तद्दशांशं तिलैः हुनेत्।

Verse 41

आज्याक्तैर्मातृकापीठे पूजा चावरणैः सह । षट्कोणेषु षडंगानि तद्बाह्येऽष्टदले यजेत् ॥ ४१ ॥

आज्याक्ते मातृकापीठे आवरणैः सह पूजा विधीयते। षट्कोणेषु षडङ्गानि संस्थाप्य यजेत्, तद्बाह्येऽष्टदलेऽपि पूजयेत्।

Verse 42

मालावतीं माधवीं च रत्नमालां सुशीलिकाम् । ततः शशिकलां पारिजातां पद्मावतीं तथा ॥ ४२ ॥

मालावतीं माधवीं च रत्नमालां सुशीलिकाम्; ततः शशिकलां पारिजातां पद्मावतीं तथा—इति नामानि।

Verse 43

सुंदरीं च क्रमात्प्राच्यां दिग्विदिक्षु ततो बहिः । इन्द्राद्यान्सायुधानिष्ट्वा विनियोगांस्तु साधयेत् ॥ ४३ ॥

सुन्दरीं च क्रमात् प्राच्यां, दिग्विदिक्षु ततो बहिः; इन्द्रादीन् सायुधान् इष्ट्वा, विनियोगान् तु साधयेत्।

Verse 44

राधा कृष्णप्रिया रासेश्वरी गोपीगणाधिपा । निर्गुणा कृष्णपूज्या च मूलप्रकृतिरीश्वरी ॥ ४४ ॥

राधा कृष्णप्रिया रासेश्वरी गोपीगणाधिपा । निर्गुणा कृष्णपूज्या च मूलप्रकृतिरीश्वरी ॥

Verse 45

सर्वेश्वरी सर्वपूज्या वैराजजननी तथा । पूर्वाद्याशासु रक्षंतु पांतु मां सर्वतः सदा ॥ ४५ ॥

सर्वेश्वरी सर्वपूज्या वैराजजननी तथा । पूर्वाद्याशासु रक्षंतु पांतु मां सर्वतः सदा ॥

Verse 46

त्वं देवि जगतां माता विष्णुमाया सनातनी । कृष्णमायादिदेवी च कृष्णप्राणाधिके शुभे ॥ ४६ ॥

त्वं देवि जगतां माता विष्णुमाया सनातनी । कृष्णमायादिदेवी च कृष्णप्राणाधिके शुभे ॥

Verse 47

कष्णभक्तिप्रदे राधे नमस्ते मंगलप्रदे । इति सम्प्रार्थ्य सर्वेशीं स्तुत्वा हृदि विसर्जयेत् ॥ ४७ ॥

कृष्णभक्तिप्रदे राधे नमस्ते मंगलप्रदे । इति सम्प्रार्थ्य सर्वेशीं स्तुत्वा हृदि विसर्जयेत् ॥

Verse 48

एवं यो भजते राधां सर्वाद्यां सर्वमंगलाम् । भुक्त्वेह भोगानखिलान्सोऽन्ते गोलोकमाप्नुयात् ॥ ४८ ॥

एवं यो भजते राधां सर्वाद्यां सर्वमंगलाम् । भुक्त्वेह भोगानखिलान्सोऽन्ते गोलोकमाप्नुयात् ॥

Verse 49

अथ तुभ्यं महालक्ष्म्या विधानं वच्मि नारद । यदाराधनतो भूयात्साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥ ४९ ॥

अथ तुभ्यं महालक्ष्म्याः पूजाविधानं वक्ष्यामि, नारद। यस्याः आराधनेन साधको भुक्तिं च मुक्तिं च प्राप्नोति॥

Verse 50

लक्ष्मीमायाकामवाणीपूर्वा कमलवासिनी । ङेंता वह्निप्रियांतोऽयं मंत्रकल्पद्रुमः परः ॥ ५० ॥

लक्ष्मी–माया–काम–वाणीबीजैः पूर्वं, कमलवासिनीपदसमन्वितं; ‘ङेंता’ ‘वह्निप्रिया’ इत्यन्तं परं मन्त्रकल्पद्रुमं प्रोच्यते॥

Verse 51

ऋषिर्नारायणश्चास्य छन्दो हि जगती तथा । देवता तु महालक्ष्मीर्द्विद्विवर्णैः षडंगकम् ॥ ५१ ॥

अस्य मन्त्रस्य ऋषिर्नारायणः, छन्दो जगती, देवता महालक्ष्मी। द्विद्विवर्णैः षडङ्गन्यासः कर्तव्यः॥

Verse 52

श्वेतचंपकवर्णाभां रत्नभूषणभूषिताम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां भक्तानुग्रहकातराम् ॥ ५२ ॥

श्वेतचम्पकवर्णाभां रत्नभूषणविभूषिताम्। ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां भक्तानुग्रहकातराम्॥

Verse 53

बिभ्रतीं रत्नमालां च कोटिचंद्रसमप्रभाम् । ध्यात्वा जपेदर्कलक्षं पायसेन दशांशतः ॥ ५३ ॥

रत्नमालां बिभ्रतीं कोटिचन्द्रसमप्रभाम्। तां ध्यात्वा अर्कमन्त्रस्य लक्षजपं कुर्यात्, ततः पायसेन दशांशहोमं समाचरेत्॥

Verse 54

जुहुयादेधिते वह्नौ श्रीदृकाष्टैः समर्चयेत् । नवशक्तियुते पीठे ह्यंगैरावरणैः सह ॥ ५४ ॥

दीप्ते पावके जुहुयात्, ततः श्रीदृकाष्टकैः सम्यक् समर्चयेत्। नवशक्तियुते पीठेऽङ्गैः सहावरणैश्च पूजां समाचरेत्॥

Verse 55

विभूतिरुन्नतिः कांतिः सृष्टिः कीर्तिश्च सन्नतिः । व्याष्टिरुत्कृष्टिर्ऋद्धिश्च संप्रोक्ता नव शक्तयः ॥ ५५ ॥

विभूतिरुन्नतिः कान्तिः सृष्टिः कीर्तिश्च सन्नतिः। व्याष्टिरुत्कृष्टिरृद्धिश्च—नव शक्तय इति प्रकीर्तिताः॥

Verse 56

अत्रावाह्य च मूलेन मूर्तिं संकल्प्य साधकः । षट् कोणेषु षडंगानि दक्षिणे तु गजाननम् ॥ ५६ ॥

अत्र मूलेनावाह्य, मूर्तिं संकल्प्य साधकः। षट्कोणेषु षडङ्गानि न्यसेत्, दक्षिणे तु गजाननम्॥

Verse 57

वामे कुसुमधन्वानं वसुपत्रे ततो यजेत् । उमां श्रीं भारतीं दुर्गां धरणीं वेदमातरम् ॥ ५७ ॥

वामे कुसुमधन्वानं वसुपत्रे निवेश्य यजेत्। तत उमां श्रियं भारतीं दुर्गां धरणीं वेदमातरं च पूजयेत्॥

Verse 58

देवीमुषां च पूर्वादौ दिग्विदिक्षु क्रमेण हि । जह्नुसूर्यसुते पूज्ये पादप्रक्षालनोद्यते ॥ ५८ ॥

देवीमुषां च पूर्वादौ दिग्विदिक्षु क्रमेण हि। जह्नुसूर्यसुते पूज्ये पादप्रक्षालनं समाचरेत्॥

Verse 59

शंखपद्मनिधी पूज्यौ पार्श्वयोर्घृतचामरौ । धृतातपत्रं वरुणं पूजयेत्पश्चिमे ततः ॥ ५९ ॥

शङ्खपद्मनिधी पूज्यौ पार्श्वयोः सघृतचामरौ धारयन्तौ; ततः पश्चिमे वरुणं धृतातपत्रं राजच्छत्रधारिणं पूजयेत्।

Verse 60

संपूज्य राशीन्परितो यथास्थानं नवग्रहान् । चतुर्दन्तैरावतादीन् दिग्विदिक्षु ततोऽर्चयेत् ॥ ६० ॥

परितो राशीन् यथास्थानं नवग्रहांश्च सम्यक् संपूज्य, ततः दिग्विदिक्षु चतुर्दन्तैरावतादीन् गजान् अर्चयेत्।

Verse 61

तद्बहिर्लोकपालांश्च तदस्त्राणि च तद्बहिः । दूर्वाभिराज्यसिक्ताभिर्जुहुयादायुषे नरः ॥ ६१ ॥

तद्बहिः लोकपालान्, तद्बहिः पुनस्तदस्त्राणि च आवाह्य, दूर्वाभिः आज्यसिक्ताभिः नरः आयुषे जुहुयात्।

Verse 62

गुडूचीमाज्यसंसिक्तां जुहुयात्सप्तवासरम् । अषअटोत्तरसहस्रं यः स जीवेच्छरदां शतम् ॥ ६२ ॥

गुडूचीं आज्यसंसिक्तां सप्तवासरं जुहुयात्; अष्टोत्तर-सहस्रं यः करोति, स शरदां शतं जीवेत् इति कीर्त्यते।

Verse 63

हुत्वा तिलान्घृताभ्यक्तान्दीर्घमायुष्यमाप्नुयात् । आरभ्यार्कदिनं मंत्री दशाहं घृतसंप्लुतः ॥ ६३ ॥

घृताभ्यक्तान् तिलान् हुत्वा दीर्घमायुष्यमाप्नुयात्; अर्कदिनमारभ्य मन्त्री दशाहं घृतसंप्लुतः स्यात्।

Verse 64

जुहुयादर्कसमिधः शरीरारोग्यसिद्धये । शालिभिर्जुह्वतो नित्यमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ६४ ॥

शरीरारोग्यसिद्धये अर्कसमिधोऽग्नौ जुहुयात्। शालिभिर्होमं कुर्वन् नित्यं अष्टोत्तरसहस्रसंख्यया जुहुयात्॥

Verse 65

अचिरादेव महती लक्ष्मी संजायते ध्रुवम् । उषाजा जीनालिकेररजोभिर्गृतमिश्रितैः ॥ ६५ ॥

अचिरादेव महती लक्ष्मीः ध्रुवं संजायते। उषाकाले जीनालिकेररजोभिर्घृतमिश्रितैः (लेपनं) कुर्यात्॥

Verse 66

हुनेदष्टोत्तरशतं पायसाशी तु नित्यशः । मण्डलाज्जायते सोऽपि कुबेर इव मानवः ॥ ६६ ॥

अष्टोत्तरशतं नित्यं हुनेत्, पायसाशी च भवेत्। मण्डलात् स मानवोऽपि कुबेर इव समृद्धो जायते॥

Verse 67

हविषा गुडमिश्रेण होमतो ह्यन्नवान्भवेत् । जपापुष्पाणि जुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ६७ ॥

गुडमिश्रेण हविषा होमात् अन्नवान् भवेत्। जपापुष्पाण्यपि अष्टोत्तरसहस्रसंख्यया जुहुयात्॥

Verse 68

तांबूलरससंमिश्रं तद्भस्मतिलकं चरेत् । चतुर्णामपि वर्णानां मोहनाय द्विजोत्तमः ॥ ६८ ॥

तांबूलरससंमिश्रं तद्भस्म तिलकं चरेत्। द्विजोत्तमः चतुर्णामपि वर्णानां मोहनाय (एतत्) कुर्यात्॥

Verse 69

एवं यो भजते लक्ष्मीं साधकेंद्रो मुनीश्वर । सम्पदस्तस्य जायंते महालक्ष्मीः प्रसीदति ॥ ६९ ॥

एवं यः साधकेन्द्रः मुनीश्वर, लक्ष्मीं एवं विधिना भजते, तस्य सम्पदः सम्यग् जायन्ते; महालक्ष्मी तस्मै प्रसीदति॥

Verse 70

देहांते वैष्णवं धाम लभते नात्र संशयः । या तु दुर्गा द्विजश्रेष्ठ शिवलोकं गता सती ॥ ७० ॥

देहान्ते वैष्णवं धाम लभते, नात्र संशयः। या तु दुर्गा इति पूजिता, हे द्विजश्रेष्ठ, सा सती शिवलोकं गता॥

Verse 71

सा शिवाज्ञामनुप्राप्य दिव्यलोकं विनिर्ममे । देवीलोकेति विख्यातं सर्वलोकविलक्षणम् ॥ ७१ ॥

सा शिवाज्ञामनुप्राप्य दिव्यलोकं विनिर्ममे। ‘देवीलोक’ इति विख्यातं सर्वलोकविलक्षणम्॥

Verse 72

तत्र स्थिता जगन्माता तपोनियममास्थिता । विविधान् स्वावतारान्हि त्रिकाले कुरुतेऽनिशम् ॥ ७२ ॥

तत्र स्थिता जगन्माता तपोनियममास्थिता। त्रिकालेऽनिशं विविधान् स्वावतारान् कुरुते हि॥

Verse 73

मायाधिका ह्लादिनीयुक् चन्द्राढ्या सर्गिणी पुनः । प्रतिष्ठा स्मृतिसंयुक्ता क्षुधया सहिता पुनः ॥ ७३ ॥

सा मायाधिका ह्लादिनीयुक्ता चन्द्राढ्या सर्गिणी पुनः। प्रतिष्ठा स्मृतिसंयुक्ता क्षुधया सहिता पुनः॥

Verse 74

ज्ञानामृता वह्निजायांतस्ताराद्यो मनुर्मतः । ऋषिः स्याद्वामदेवोऽस्य छंदो गायत्रमीरितम् ॥ ७४ ॥

अस्य मन्त्रस्य ज्ञानामृता वह्निजायान्त इति मन्त्रनाम्नी, तारा-द्यः मनुरिति च मन्यते। अस्य ऋषिर्वामदेवः, छन्दो गायत्रीति प्रकीर्तितम्॥

Verse 75

देवता जगतामादिर्दुर्गा दुर्गतिनाशिनी । ताराद्येकैकवर्णेन हृदयादित्रयं मतम् ॥ ७५ ॥

देवता जगदादिर्दुर्गा दुर्गतिनाशिनी। तारा-द्यैकैकवर्णेन हृदयादित्रयं मतम्॥

Verse 76

त्रिभिर्वर्मेक्षण द्वाभ्यां सर्वैरस्त्रमुदीरितम् । महामरकतप्रख्यां सहस्रभुजमंडिताम् ॥ ७६ ॥

त्रिभिर्मन्त्रैर्वर्मोच्चारः, द्वाभ्यां शस्त्रमुदीर्यते। सर्वैरेवास्त्रमाख्यातं महामरकतप्रभम्, सहस्रभुजभूषितम्॥

Verse 77

नानाशस्त्राणि दधतीं त्रिनेत्रां शशिशेखराम् । कंकणांगदहाराढ्यां क्वणन्नूपुरकान्विताम् ॥ ७७ ॥

नानाशस्त्रधरा सा त्रिनेत्रा शशिशेखरा। कंकणाङ्गदहाराढ्या क्वणन्नूपुरसंयुता॥

Verse 78

किरीटकुंडलधरां दुर्गां देवीं विचिंतयेत् ॥ ७८ ॥

किरीटकुण्डलधारां दुर्गां देवीं विचिन्तयेत्॥

Verse 79

वसुलक्षं जपेन्मंत्रं तिलैः समधुरैर्हुनेत । पयोंऽधसा वा सहस्रं नवपद्मात्मके यजेत् ॥ ७९ ॥

वसुलक्षं मन्त्रं जपेत्, मधुरसमन्वितैस्तिलैर्होमं कुर्यात्। अथवा पयः-दधिसहितैः सहस्राहुतिभिः नवपद्मात्मके विधौ यजेत्॥

Verse 80

प्रभा माया जया सूक्ष्मा विशुद्धानं दिनी पुनः । सुप्रभा विजया सर्वसिद्धिदा पीठशक्तयः ॥ ८० ॥

प्रभा माया जया सूक्ष्मा विशुद्धानन्दिनी पुनः। सुप्रभा विजया सर्वसिद्धिदा—एताः पीठशक्तयः॥

Verse 81

अद्भिर्ह्रस्वत्रयक्लीबरहितैः पूजयेदिमाः । प्रणवो वज्रनखदंष्ट्रायुधाय महापदात् ॥ ८१ ॥

अद्भिर्ह्रस्वत्रयवर्जितैः क्लीबरहितैश्च इमाः पूजयेत्। प्रणवः ‘ॐ’ वज्र-नख-दंष्ट्रायुधाय देवाय महापदात् विनियोज्यः॥

Verse 82

सिंहाय वर्मास्त्रं हृञ्च प्रोक्तः सिंहमनुर्मुने । दद्यादासनमेतेन मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् ॥ ८२ ॥

सिंहाय वर्मास्त्रं ‘हृँ’ इति प्रोक्तं सिंहमनुर्मुने। एतेन आसनं दद्यात्, मूलेन मूर्तिं विधिवत् कल्पयेत्॥

Verse 83

अङ्गावृर्त्तिं पुराभ्यार्च्य शक्तीः पत्रेषु पूजयेत् । जया च विजया कीर्तिः प्रीतिः पश्चात्प्रभा पुनः ॥ ८३ ॥

अङ्गावृत्तिं पुरा अभ्यार्च्य, शक्तीः पत्रेषु पूजयेत्। जया च विजया कीर्तिः प्रीतिः, पश्चात् प्रभा पुनः॥

Verse 84

श्रद्धा मेधा श्रुतिश्चैवस्वनामाद्यक्षरादिकाः । पत्राग्रेष्वर्चयेदष्टावायुधानि यथाक्रमात् ॥ ८४ ॥

श्रद्धया मेधया श्रुत्या च स्वनामाद्याक्षरादारभ्य पत्राग्रेषु यथाक्रमं दिव्यान्यष्टायुधानि समर्चयेत् ॥

Verse 85

शंखचक्रगदाखङ्गपाशांकुशशरान्धनुः । लोकेश्वरांस्ततो बाह्ये तेषामस्त्राण्यनंतरम् ॥ ८५ ॥

शंखचक्रगदाखङ्गपाशाङ्कुशशरान्धनूंश्च; ततः बाह्ये लोकेश्वरान् स्थापयेत्, तेषामस्त्राण्यनन्तरं विन्यसेत् ॥

Verse 86

इत्थं जपादिभिर्मंत्री मंत्रे सिद्धे विधानवित् । कुर्यात्प्रयोगानमुना यथा स्वस्वमनीषितान् ॥ ८६ ॥

एवं जपादिभिः मन्त्रे सिद्धे, विधानवित् मन्त्रिणः स्वस्वमनीषितान् प्रयोगान् अनेन मन्त्रेण कुर्यात् ॥

Verse 87

प्रतिष्ठाप्य विधानेन कलशान्नवशोभनान् । रत्नहेमादिसंयुक्तान्घटेषु नवसु स्थितान् ॥ ८७ ॥

विधानेन प्रतिष्ठाप्य नवशोभनान् कलशान्, रत्नहेमादिसंयुक्तान्, नवसु घटेषु स्थितान् ॥

Verse 88

मध्यस्थे पूजयेद्देवीमितरेषु जयादिकाः । संपूज्य गन्धपुष्पाद्यैरभिषिंचेन्नराधिपम् ॥ ८८ ॥

मध्यस्थे देवीं पूजयेत्, इतरेषु जयादिकाः; गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् संपूज्य, ततः नराधिपम् अभिषिञ्चेत् ॥

Verse 89

राजा विजयते शत्रून्योऽधिको विजयश्रियम् । प्राप्नोत्रोगो दीर्घायुः सर्वव्याधिविवर्जितः ॥ ८९ ॥

स राजा शत्रून् जयति, विजयश्रियं चात्यधिकाम् अवाप्नोति; निरामयो दीर्घायुः सर्वव्याधिविवर्जितो भवति॥

Verse 90

वन्ध्याभिषिक्ता विधिनालभते तनयं वरम् । मन्त्रेणानेन संजप्तमाज्यं क्षुद्रग्रहापहम् ॥ ९० ॥

वन्ध्या स्त्री विधिना अभिषिक्ता सती उत्तमं तनयं लभते; अनेन मन्त्रेण सम्यक् संजप्तम् आज्यं क्षुद्रग्रहजनितपीडाम् अपहन्ति॥

Verse 91

गर्भिणीनां विशेषेण जप्तं भस्मादिकं तथा । जृंभश्वासे तु कृष्णस्य प्रविष्टेराधिकामुखम् ॥ ९१ ॥

गर्भिणीनां विशेषेण मन्त्रजप्तं भस्मादिकं प्रयोज्यम्; जृम्भश्वासकाले तु मुखविवरे प्रवर्तयेत्, तदा कृष्णप्रवेशोऽधिक इति मन्यते॥

Verse 92

या तु देवी समुद्भूता वीणापुस्तकधारिणी । तस्या विधानं विप्रेंद्र श्रृणु लोकोपकारकम् ॥ ९२ ॥

या तु देवी समुद्भूता वीणापुस्तकधारिणी, तस्या विधानं हे विप्रेन्द्र शृणु, यल्लोकोपकारकम्॥

Verse 93

प्रणवो वाग्भवं माया श्रीः कामः शक्तिरीरिता । सरस्वती चतुर्थ्यंता स्वाहांतो द्वादशाक्षरः ॥ ९३ ॥

प्रणवो वाग्भवं माया श्रीः कामः शक्तिरिति च; ‘सरस्वत्यै’ इति चतुर्थ्यन्तं, स्वाहान्तं—एष द्वादशाक्षरो मन्त्रः॥

Verse 94

मनुर्नारायण ऋषिर्विराट् छन्दः समीरितम् । महासरस्वती चास्य देवता परिकीर्तिता ॥ ९४ ॥

अस्य मन्त्रस्य मनुर्नारायण ऋषिः, विराड् छन्दः समीरितम्; महासरस्वती चास्य देवता परिकीर्तिता।

Verse 95

वाग्भवेन षडंगानि कृत्वा वर्णान्न्यसेद् बुधः । ब्रह्मरंध्रे न्यसेत्तारं लज्जां भ्रूमध्यगां न्यसेत् ॥ ९५ ॥

वाग्भवबीजेन षडङ्गन्यासं कृत्वा बुधो वर्णान् देहे न्यसेत्। ब्रह्मरन्ध्रे तारां न्यसेत्, भ्रूमध्यगां लज्जां न्यसेत्।

Verse 96

मुखनासादिकर्णेषु गुदेषु श्रीमुखार्णकान् । ततो वाग्देवतां ध्यायेद्वीणापुस्तकधारिणीम् ॥ ९६ ॥

मुखे नासायां कर्णयोश्च गुदेषु च श्रीमुखार्णकान् न्यसेत्। ततः वीणापुस्तकधारिणीं वाग्देवतां ध्यायेत्।

Verse 97

कर्पूरकुंदधवलां पूर्णचंद्रोज्ज्वलाननाम् । हंसाधिरूढां भालेंदुदिव्यालंकारशोभिताम् ॥ ९७ ॥

कर्पूरकुन्दधवलां पूर्णचन्द्रोज्ज्वलाननाम्। हंसाधिरूढां भालेंदुदिव्यालंकारशोभिताम् ध्यायेत्।

Verse 98

जपेद्द्वादशलक्षाणि तत्सहस्रं सितांबुजैः । नागचंपकपुष्पैर्वा जुहुयात्साधकोत्तमः ॥ ९८ ॥

द्वादशलक्षाणि जपेत्, ततः सहस्रं सिताम्बुजैः। नागचम्पकपुष्पैर्वा साधकोत्तमो जुहुयात्।

Verse 99

मातृकोक्ते यजेत्पीठे वक्ष्यमाणक्रमेण ताम् । वर्णाब्जेनासनं दद्यान्मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् ॥ ९९ ॥

मातृकोक्ते पीठे वक्ष्यमाणक्रमेण तां देवीम् यजेत्। वर्णाब्जेनासनं दद्यात्, मूलेन मन्त्रेण मूर्तिं कल्पयेत्॥

Verse 100

देव्या दक्षिणतः पूज्या संस्कृता वाङ्मयी शुभा । प्राकृता वामतः पूज्या वाङ्मयीसर्वसिद्धिदा ॥ १०० ॥

देव्याः दक्षिणतः संस्कृता वाङ्मयी शुभा पूज्या; वामतः प्राकृता वाङ्मयी पूज्या—या सर्वसिद्धिदा॥

Verse 101

पूर्वमंगानि षट्कोणे प्रज्ञाद्याः प्रयजेद्बहिः । प्रज्ञा मेधा श्रुतिः शक्तिः स्मृतिर्वागीश्वरी मतिः ॥ १०१ ॥

षट्कोणे पूर्वं अङ्गानि प्रयजेत्; बहिः प्रज्ञाद्याः पूजयेत्—प्रज्ञा मेधा श्रुतिः शक्तिः स्मृतिः वागीश्वरी मतिश्च॥

Verse 102

स्वस्तिश्चेति समाख्याता ब्रह्माद्यास्तदनंतरम् । लोकेशानर्चयेद्भूयस्तदस्त्राणि च तद्बहिः ॥ १०२ ॥

एतत् ‘स्वस्ति’ इति समाख्यातम्; तदनन्तरं ब्रह्मादीन् पूजयेत्। पुनः लोकेशान् अर्चयेत्, तद्बहिः तदस्त्राणि च॥

Verse 103

एवं संपूज्य वाग्देवीं साक्षाद्वाग्वल्लभो भवेत् । ब्रह्मचर्यरतः शुद्धः शुद्धदंतनखा दिकः ॥ १०३ ॥

एवं संपूज्य वाग्देवीं साक्षाद् वाग्वल्लभो भवेत्। ब्रह्मचर्यरतः शुद्धः, शुद्धदन्तनखादिकः॥

Verse 104

संस्मरन् सर्ववनिताः सततं देवताधिया । कवित्वं लभते धीमान् मासैर्द्वादशभिर्ध्रुवम् ॥ १०४ ॥

सर्ववनिताः शक्तीः सततं देवताधिया संस्मरन् धीमान् ध्रुवं द्वादशमासैः कवित्वं लभते ॥

Verse 105

पीत्वा तन्मंत्रितं तोयं सहस्रं प्रत्यहं मुने । महाकविर्भवेन्मंत्री वत्सरेण न संशयः ॥ १०५ ॥

मुने, तन्मन्त्रितं तोयं प्रत्यहं सहस्रं पीत्वा वत्सरेण न संशयः महाकविर्भवेत् मन्त्री च ॥

Verse 106

उरोमात्रोदके स्थित्वा ध्यायन्मार्तंडमंडले । स्थितां देवीं प्रतिदिनं त्रिसहस्रं जपेन्मनुम् ॥ १०६ ॥

उरोमात्रोदके स्थित्वा मार्तण्डमण्डले ध्यायन् तत्र स्थितां देवीं प्रतिदिनं त्रिसहस्रं मनुं जपेत् ॥

Verse 107

लभते मंडलात्सिद्धिं वाचामप्रतिमां भुवि । पालाशबिल्वकुसुमैर्जुहुयान्मधुरोक्षितैः ॥ १०७ ॥

मण्डलात् सिद्धिं लभते वाचामप्रतिमां भुवि; पालाशबिल्वकुसुमैर्मधुरोक्षितैर्जुहुयात् ॥

Verse 108

समिद्भिर्वा तदुत्थाभिर्यशः प्राप्नोति वाक्पतेः । राजवृक्षसमुद्भूतैः प्रसूनैर्मधुराप्लुतैः ॥ १०८ ॥

तदुत्थसमिद्भिर्वा यशः प्राप्नोति वाक्पतेः; राजवृक्षसमुद्भूतैः प्रसूनैर्मधुराप्लुतैः ॥

Verse 109

सत्समिद्भिश्च जुहुयात्कवित्वमतुलं लभेत् । अथ प्रवक्ष्ये विप्रेंद्र सावित्रीं ब्रह्मणः प्रियाम् ॥ १०९ ॥

सत्समिद्भिः सम्यगाहुतिं जुहुयात्, ततोऽतुलं कवित्वं लभेत्। अथ हे विप्रेन्द्र, ब्रह्मणः प्रियां सावित्रीं प्रवक्ष्यामि॥

Verse 110

यां समाराध्य ससृजे ब्रह्मा लोकांश्चराचरान् । लक्ष्मी माया कामपूर्वा सावित्री ङेसमन्विता ॥ ११० ॥

यां समाराध्य ब्रह्मा चराचरान् लोकान् ससर्ज। सा लक्ष्मीर्माया कामपूर्वा सावित्री च मन्त्रबीजसमन्विता॥

Verse 111

स्वाहांतो मनुराख्यातः सावित्र्या वसुवर्णवान् । ऋषिर्ब्रह्मास्य गायत्री छंदः प्रोक्तं च देवता ॥ १११ ॥

स्वाहान्तो मनुः प्रोक्तः सावित्र्याः वसुवर्णवान्। ऋषिर्ब्रह्मा, गायत्री छन्दः, देवता च सावित्री स्मृता॥

Verse 112

सावित्री सर्वदेवानां सावित्री परिकीर्तिता । हृदंतिकैर्ब्रह्म विष्णुरुद्रेश्वरसदाशिवैः ॥ ११२ ॥

सावित्री सर्वदेवानां सारभूता परिकीर्तिता। हृदन्तिकैर्ब्रह्मविष्णुरुद्रेश्वरसदाशिवैः स्तूयते॥

Verse 113

सर्वात्मना च ङेयुक्तैरंगानां कल्पनं मतम् । तप्तकांचनवर्णाभां ज्वलंतीं ब्रह्मतेजसा ॥ ११३ ॥

सर्वात्मना ज्ञेययुक्तैः सम्यगधीतैः अंगानां कल्पनं मतम्। तप्तकाञ्चनवर्णाभां ज्वलन्तीं ब्रह्मतेजसा॥

Verse 114

ग्रीष्ममध्याह्नमार्तंडसहस्रसमविग्रहाम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम् ॥ ११४ ॥

ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डसहस्रसमप्रभां, ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम्॥

Verse 115

बह्निशुद्धांशुकाधानां भक्तानुग्रहकातराम् । सुखदां मुक्तिदां चैव सर्वसंपत्प्रदां शिवाम् ॥ ११५ ॥

बह्नিশुद्धांशुकाधानां भक्तानुग्रहकातराम्। सुखदां मुक्तिदां चैव सर्वसंपत्प्रदां शिवाम्॥

Verse 116

वेदबीजस्वरूपां च ध्यायेद्वेदप्रसूं सतीम् । ध्यात्वैवं मण्डले विद्वान् त्रिकोणोज्ज्वलकर्णिके ॥ ११६ ॥

वेदबीजस्वरूपां च ध्यायेद्वेदप्रसूं सतीम्। ध्यात्वैवं मण्डले विद्वान् त्रिकोणोज्ज्वलकर्णिके॥

Verse 117

सौरे पीठे यजेद्देवीं दीप्तादिनवशक्तिभिः । मूलमंत्रेण क्लृप्तायां मूर्तौ देवीं प्रपूजयेत् ॥ ११७ ॥

सौरे पीठे यजेद्देवीं दीप्तादिनवशक्तिभिः। मूलमंत्रेण क्लृप्तायां मूर्तौ देवीं प्रपूजयेत्॥

Verse 118

कोणेषु त्रिषु संपूज्या ब्राहृयाद्याः शक्तयो बहिः । आदित्याद्यास्ततः पूज्या उषादिसहिताः क्रमात् ॥ ११८ ॥

कोणेषु त्रिषु संपूज्या ब्राह्म्याद्याः शक्तयो बहिः। आदित्याद्यास्ततः पूज्या उषादिसहिताः क्रमात्॥

Verse 119

ततः षडंगान्यभ्यर्च्य केसरेषु यथाविधि । प्रह्लादिनीं प्रभां पश्चान्नित्यां विश्वंभरां पुनः ॥ ११९ ॥

ततः कमलकेसरस्थेषु यथाविधि षडङ्गानि समभ्यर्च्य, अनन्तरं प्रह्लादिनीं प्रभां च, ततः पुनर्नित्यां विश्वंभरां च सम्यगर्चयेत्॥

Verse 120

विलासिनीप्रभावत्यौ जयां शांतां यजेत्पुनः । कांतिं दुर्गासरस्वत्यौ विद्यारूपां ततः परम् ॥ १२० ॥

पुनर्विलासिनीं प्रभावतीं च, तथा जयां शान्तां च यजेत्। ततः कान्तिं दुर्गां सरस्वतीं च, ततोऽपि परं विद्यारूपां देवीं समर्चयेत्॥

Verse 121

विशालसंज्ञितामीशां व्यापिनीं विमलां यजेत् । तमोपहारिणीं सूक्ष्मां विश्वयोनिं जयावहाम् ॥ १२१ ॥

विशालासंज्ञितामीशां व्यापिनीं विमलां च यजेत्। तमोपहारिणीं सूक्ष्मां विश्वयोनिं जयावहां च समर्चयेत्॥

Verse 122

पद्नालयां परां शोभां ब्रह्मरूपां ततोऽर्चयेत् । ब्राह्ययाद्याः शारणा बाह्ये पूजयेत्प्रोक्तलक्षणाः ॥ १२२ ॥

ततो पद्मालयां परां शोभां ब्रह्मरूपां समर्चयेत्। बाह्ये च ब्राह्ययाद्याः शारणा देव्यः प्रोक्तलक्षणाः यथाविधि पूजयेत्॥

Verse 123

ततोऽभ्यर्च्येद् ग्रहान्बाह्ये शक्राद्यानयुधैः सह । इत्थमावरणैर्देवीः दशभिः परिपूजयेत् ॥ १२३ ॥

ततो बाह्ये ग्रहान् शक्रादीन् आयुधैः सह समभ्यर्च्य, एवम् आवरणैर्दशभिः देवीं परिपूजयेत्॥

Verse 124

अष्टलक्षं जपेन्मंत्रं तत्सहस्रं हुनेत्तिलैः । सर्वपापुविनिर्मुक्तो दीर्घमायुः स विंदति ॥ १२४ ॥

अष्टलक्षं मन्त्रं जपेत्, ततः तिलैः सहस्रं होमं कुर्यात्। सर्वपापविनिर्मुक्तो दीर्घमायुः स लभते॥

Verse 125

अरुणाब्जैस्त्रिमध्वक्तैर्जुहुयादयुतं ततः । महालक्ष्मीर्भवेत्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः ॥ १२५ ॥

ततः अरुणाब्जैः त्रिमध्वक्तैः अयुतं जुहुयात्। षण्मासान् अन्तरे तस्य महालक्ष्मीः प्रादुर्भवति, नात्र संशयः॥

Verse 126

ब्रह्मवृक्षप्रसूनैस्तु जुहुयाद्बाह्यतेजसे । बहुना किमिहोक्तेन यथावत्साधिता सती ॥ १२६ ॥

ब्रह्मवृक्षप्रसूनैस्तु बाह्यतेजसि जुहुयात्। बहुना किमिहोक्तेन—एवं यथावत् साधिता सती॥

Verse 127

साधकानामियं विद्या भवेत्कामदुधा मुने । अथ ते संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् ॥ १२७ ॥

साधकानामियं विद्या कामदुघा भवेत्, मुने। अथ ते संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम्॥

Verse 128

सावित्रीपंजरं नाम सर्वरक्षाकरं नृणाम् । व्योमकेशार्लकासक्तां सुकिरीटविराजिताम् ॥ १२८ ॥

सावित्रीपंजरं नाम सर्वरक्षाकरं नृणाम्। व्योमकेशार्लकासक्तां सुकिरीटविराजिताम्॥

Verse 129

मेघभ्रुकुटिलाक्रांतां विधिविष्णुशिवाननाम् । गुरुभार्गवकर्णांतां सोमसूर्याग्निलोचनाम् ॥ १२९ ॥

मेघभ्रूकुटिलरेखाभिरावृतललाटां, विधिविष्णुशिवतुल्यवदनां, गुरुभार्गवाभ्यां कर्णाभरणां, सोमसूर्याग्निरूपलोचनां तां दिव्यां मूर्तिं ध्यायामि।

Verse 130

इडापिंगलिकासूक्ष्मावायुनासापुटान्विताम् । संध्याद्विजोष्ठपुटितां लसद्वागुपजिह्विकाम् ॥ १३० ॥

इडापिङ्गलिकासूक्ष्मवायुसंचारयुक्तां नासापुटद्वयान्वितां; संध्यास्थानेषु व्यक्तां, द्विजोष्ठदन्तपुटितां, जिह्वया सह लसद्वाग्शक्तिसमन्वितां वाणीं ध्यायामि।

Verse 131

संध्यासूर्यमणिग्रीवां मरुद्बाहुसमन्वितान् । पर्जन्यदृदयासक्तां वस्वाख्यप्रतिमंडलाम् ॥ १३१ ॥

संध्यासूर्यमणिग्रीवां मरुद्बाहुसमन्वितां, पर्जन्ये हृदयासक्तां, वसुविख्यातप्रतिमण्डलपरिवृतां तां देवीम् अहं ध्यायामि।

Verse 132

आकाशोदरविभ्रांतां नाभ्यवांतरवीथिकाम् । प्रजापत्याख्यजघनां कटींद्राणीसमाश्रिताम् ॥ १३२ ॥

आकाशोदरविभ्रान्तां नाभ्यन्तरवीथिकागामिनीम्; प्रजापत्याख्यजघनां, इन्द्राणीसंश्रितकटिं तां ध्यायामि।

Verse 133

ऊर्वोर्मलयमेरुभ्यां शोभमानां सरिद्वराम् । सुजानुजहुकुशिकां वैश्वदेवाख्यसंज्ञिकाम् ॥ १३३ ॥

ऊर्वोर्मलयमेरुमध्यवर्तिनीं शोभमानां सरिद्वरां, सुजानुजहुकुशिकेति प्रसिद्धां, वैश्वदेवाख्यसंज्ञिकां तां नदीं वर्णयामास।

Verse 134

पादांघ्रिनखलोमाख्यभूनागद्रुमलक्षिताम् । ग्रहराश्यर्क्षयोगादिमूर्तावयवसंज्ञिकाम् ॥ १३४ ॥

स तां विश्वरूपां वर्णयामास—यस्याः पादौ पृथिवी, गुल्फौ पर्वताः, नखाः भूनागाः, लोमानि द्रुमाः इति लक्षिताः; तथा ग्रह-राशि-नक्षत्र-योगादि-तन्त्रसंज्ञाभिः तस्याः मूर्तेरवयवाः संज्ञिताः ॥

Verse 135

तिथिमासर्तुपक्षाख्यैः संकेतनिमिषात्मिकाम् । मायाकल्पितवैचित्र्यसंध्याख्यच्छदनावृताम् ॥ १३५ ॥

सा तिथिमासऋतुपक्षादि-संकेतैः संज्ञिता, निमिषात्मिका च; मायाकल्पितवैचित्र्ययुक्तया ‘संध्या’ इति ख्याता-च्छदनावृतैव भवति ॥

Verse 136

ज्वलत्कालानलप्रख्यों तडित्कीटिसमप्रभाम् । कोटिसूर्यप्रतीकाशां शशिकोटिसुशीतलाम् ॥ १३६ ॥

सा ज्वलत्कालानलप्रख्या, तडित्कीटिसमप्रभा; कोटिसूर्यप्रतीकाशा, शशिकोटिसुशीतला इति कथ्यते ॥

Verse 137

सुधामंडलमध्यस्थां सांद्रानंदामृतात्मिकाम् । वागतीतां मनोऽगर्म्या वरदां वेदमातरम् ॥ १३७ ॥

सुधामण्डलमध्यस्थाṃ सान्द्रानन्दामृतात्मिकाम् । वागतीतां मनोऽगम्यां वरदां वेदमातरम् । नमामि ॥

Verse 138

चराचरमयीं नित्यां ब्रह्माक्षरसमन्विताम् । ध्यात्वा स्वात्माविभेदेन सावित्रीपंजरं न्यसेत् ॥ १३८ ॥

सावित्रीं चराचरमयीं नित्यां ब्रह्माक्षरसमन्विताम् । स्वात्माविभेदेन ध्यात्वा सावित्रीपंजरन्यासं कुर्यात् ॥

Verse 139

पञ्चरस्य ऋषिः सोऽहं छंन्दो विकृतिरुच्यते । देवता च परो हंसः परब्रह्मादिदेवता ॥ १३९ ॥

अस्य पञ्चरस्य मन्त्रस्य ऋषिरहमेव; छन्दो विकृतिरिति कथ्यते। देवता च परो हंसः—परब्रह्म, आदिदेवता॥

Verse 140

धर्मार्थकाममोक्षाप्त्यै विनियोग उदाहृतः । षडंगदेवतामन्त्रैरंगन्यासं समाचरेत् ॥ १४० ॥

धर्मार्थकाममोक्षप्राप्त्यर्थं विनियोगः प्रोक्तः। ततः षडङ्गदेवतामन्त्रैः अङ्गन्यासं समाचरेत्॥

Verse 141

त्रिधामूलेन मेधावी व्यापकं हि समाचरेत् । पूर्वोक्तां देवातां ध्यायेत्साकारां गुणसंयुताम् ॥ १४१ ॥

त्रिधामूलेन मेधावी व्यापकं कर्म समाचरेत्। पूर्वोक्तां देवतां ध्यायेत् साकारां गुणसंयुताम्॥

Verse 142

त्रिपदा हरिजा पूर्वमुखी ब्रह्मास्त्रसंज्ञिका । चतुर्विशतितत्त्वाढ्या पातु प्राचीं दिशं मम ॥ १४२ ॥

त्रिपदा हरिजा पूर्वमुखी ब्रह्मास्त्रसंज्ञिका। चतुर्विंशतितत्त्वाढ्या पातु प्राचीं दिशं मम॥

Verse 143

चतुष्पदा ब्रह्मदंडा ब्रह्माणी दक्षिणानना । षड्विंशतत्त्वसंयुक्ता पातु मे दक्षिणां दिशम् ॥ १४३ ॥

चतुष्पदा ब्रह्मदण्डा ब्रह्माणी दक्षिणानना। षड्विंशतत्त्वसंयुक्ता पातु मे दक्षिणां दिशम्॥

Verse 144

प्रत्यङ्मुखी पञ्चपदी पञ्चाशत्तत्त्वरूपिणी । पातु प्रतीचीमनिशं मम ब्रह्मशिरोंकिता ॥ १४४ ॥

प्रत्यङ्मुखी पञ्चपदी पञ्चाशत्तत्त्वरूपिणी । पातु प्रतीचीमनिशं मम ब्रह्मशिरोंकिता ॥

Verse 145

सौम्यास्या ब्रह्मतुर्याढ्या साथर्वांगिरसात्मिका । उदीचीं षट्पदा पातु षष्टितत्त्वकलात्मिका ॥ १४५ ॥

सौम्यास्या ब्रह्मतुर्याढ्या साथर्वांगिरसात्मिका । उदीचीं षट्पदा पातु षष्टितत्त्वकलात्मिका ॥

Verse 146

पञ्चाशद्वर्णरचिता नवपादा शताक्षरी । व्योमा संपातु मे वोर्द्ध्वशिरो वेदांतसंस्थिता ॥ १४६ ॥

पञ्चाशद्वर्णरचिता नवपादा शताक्षरी । व्योमा संपातु मे वोर्द्ध्वशिरो वेदांतसंस्थिता ॥

Verse 147

विद्युन्निभा ब्रह्मसन्ध्या मृगारूढा चतुर्भुजा । चापेषुचर्मासिधरा पातु मे पावकीं दिशम् ॥ १४७ ॥

विद्युन्निभा ब्रह्मसन्ध्या मृगारूढा चतुर्भुजा । चापेषुचर्मासिधरा पातु मे पावकीं दिशम् ॥

Verse 148

ब्रह्मी कुमारी गायत्री रक्तांगी हंसवाहिनी । बिभ्रत्कमंडलुं चाक्षं स्रुवस्रुवौ पातु नैर्ऋतिम् ॥ १४८ ॥

ब्रह्मी कुमारी गायत्री रक्तांगी हंसवाहिनी । बिभ्रत्कमंडलुं चाक्षं स्रुवस्रुवौ पातु नैर्ऋतिम् ॥

Verse 149

शुक्लवर्णा च सावित्री युवती वृषवाहना । कपालशूलकाक्षस्रग्धारिणी पातु वायवीम् ॥ १४९ ॥

शुक्लवर्णा युवती वृषवाहना सावित्री, कपाल-शूल-रुद्राक्षस्रग्धारिणी, वायवीदिशि मां पातु॥

Verse 150

श्यामा सरस्वती वृद्धा वैष्णवी गरुडासना । शंखचक्राभयकरा पातु शैवीं दिशं मम ॥ १५० ॥

श्यामा सरस्वती वृद्धा वैष्णवी गरुडासना, शंखचक्राभयकरा, मम शैवीं दिशं पातु॥

Verse 151

चतुर्भुजा देवमाता गौरांगी सिंहवाहना । वराभयखङ्गचर्मभुजा पात्वधरां दिशम् ॥ १५१ ॥

चतुर्भुजा देवमाता गौराङ्गी सिंहवाहना, वराभय-खङ्ग-चर्मभुजा, अधरां दिशं पातु॥

Verse 152

तत्तत्पार्श्वे स्थिताः स्वस्ववाहनायुधभूषणाः । स्वस्वदिक्षुस्थिताः पातुं ग्रहशक्त्यंगसंयुताः ॥ १५२ ॥

तत्तत्पार्श्वे स्थिताः स्वस्ववाहनायुधभूषणाः, स्वस्वदिक्षु स्थिताः पातुं ग्रहशक्त्यङ्गसंयुताः॥

Verse 153

मंत्राधिदेवतारूपा मुद्राधिष्ठातृदेवताः । व्यापकत्वेन पांत्वस्मानापादतलमस्तकम् ॥ १५३ ॥

मन्त्राधिदेवतारूपा मुद्राधिष्ठातृदेवताः, व्यापकत्वेन अस्मान् पान्तु, आपादतलमस्तकम्॥

Verse 154

इदं ते कथितं सत्यं सावित्रीपंजरं मया । संध्ययोः प्रत्यहं भक्त्या जपकाले विशेषतः ॥ १५४ ॥

इदं ते मया सत्यं सावित्रीपञ्जरं कथितम्। संध्ययोः प्रत्यहं भक्त्या जपकाले विशेषतः पठनीयम्॥१५४॥

Verse 155

पठनीयं प्रयत्नेन भुक्तिं मुक्तिं समिच्छता । भूतिदा भुवना वाणी महावसुमती मही ॥ १५५ ॥

भुक्तिं मुक्तिं च समिच्छता प्रयत्नेन पठनीयम्। भूतिदा भुवनाधारा वाणी, महावसुमती मही॥१५५॥

Verse 156

हिरण्यजननी नन्दा सविसर्गा तपस्विनी । यशस्विनी सती सत्या वेदविच्चिन्मयी शुभा ॥ १५६ ॥

हिरण्यजननी नन्दा सविसर्गा तपस्विनी। यशस्विनी सती सत्या वेदवित् चिन्मयी शुभा॥१५६॥

Verse 157

विश्वा तुर्या वरेण्या च निसृणी यमुना भुवा । मोदा देवी वरिष्ठा च धीश्च शांतिर्मती मही ॥ १५७ ॥

विश्वा तुर्या वरेण्या च निसृणी यमुना भुवा। मोदा देवी वरिष्ठा च धीश्च शान्तिर्मती मही॥१५७॥

Verse 158

धिषणा योगिनी युक्ता नदी प्रज्ञाप्रचोदनी । दया च यामिनी पद्मा रोहिणी रमणी जया ॥ १५८ ॥

धिषणा योगिनी युक्ता नदी प्रज्ञाप्रचोदनी। दया च यामिनी पद्मा रोहिणी रमणी जया॥१५८॥

Verse 159

सेनामुखी साममयी बगला दोषवार्जिता । माया प्रज्ञा परा दोग्ध्री मानिनी पोषिणी क्रिया ॥ १५९ ॥

सा सेनामुखी साममयी बगलाख्या दोषवर्जिता । माया प्रज्ञा परा दोग्ध्री मानिनी पोषिणी क्रिया ॥

Verse 160

ज्योत्स्ना तीर्थमयी रम्या सौम्यामृतमया तथा । ब्राह्मी हैमी भुजंगी च वशिनी सुंदरी वनी ॥ १६० ॥

सा ज्योत्स्ना तीर्थमयी रम्या सौम्यामृतमयी तथा । ब्राह्मी हैमी भुजंगी च वशिनी सुन्दरी वनी ॥

Verse 161

ॐकारहसिनी सर्वा सुधा सा षड्गुणावती । माया स्वधा रमा तन्वी रिपुघ्नी रक्षणणी सती ॥ १६१ ॥

सा ॐकारहसिनी सर्वा सुधा षड्गुणावती । माया स्वधा रमा तन्वी रिपुघ्नी रक्षणणी सती ॥

Verse 162

हैमी तारा विधुगतिर्विषघ्नी च वरानना । अमरा तीर्थदा दीक्षा दुर्धर्षा रोगहारिणी ॥ १६२ ॥

हैमी तारा विधुगतिर्विषघ्नी च वरानना । अमरा तीर्थदा दीक्षा दुर्धर्षा रोगहारिणी ॥

Verse 163

नानापापनृशंसघ्नी षट्पदी वज्रिणी रणी । योगिनी वमला सत्या अबला बलदा जया ॥ १६३ ॥

सा नानापापनृशंसघ्नी षट्पदी वज्रिणी रणी । योगिनी विमला सत्या अबला बलदा जया ॥

Verse 164

गोमती जाह्नवी रजावी तपनी जातवेदसा । अचिरा वृष्टिदा ज्ञेया ऋततंत्रा ऋतात्मिका ॥ १६४ ॥

गोमती जाह्नवी रजावी तपनी जातवेदसा तथा अचिरा वृष्टिदा—एताः पुण्यसरितो ज्ञेयाः। ऋततन्त्राऽपि ऋतात्मिका च, ऋतेन नियताः स्वभावतो ऋतस्वरूपिण्यः॥

Verse 165

सर्वकामदुधा सौम्या भवाहंकारवर्जिता । द्विपदा या चतुष्पदा त्रिपदा या च षट्पदा ॥ १६५ ॥

सर्वकामदुधा सौम्या भवाहंकारवर्जिता। द्विपदा चतुष्पदा चैव त्रिपदा षट्पदा तथा॥

Verse 166

अष्टापदी नवपदी सहस्राक्षाक्षरात्मिका । अष्टोत्तरशतं नाम्नां सावित्र्या यः पठेन्नरः ॥ १६६ ॥

अष्टापदी नवपदी सहस्राक्षरात्मिका। सावित्र्याः नाम्नामष्टोत्तरशतं यः पठेन्नरः॥

Verse 167

स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् । एतत्ते कथितं विप्र पंचप्रकृतिलक्षणम् ॥ १६७ ॥

स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत्। एतत्ते कथितं विप्र पञ्चप्रकृतिलक्षणम्॥

Verse 168

मंत्राराधनपूर्वं च विश्वकामप्रपूरणम् ॥ १६८ ॥

मन्त्राराधनपूर्वं च विश्वकामप्रपूरणम्॥

Verse 169

इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे पञ्चप्रकृतिमन्त्रादिनिरूपणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः ॥ ८३ ॥

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणस्य पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे पञ्चप्रकृतिमन्त्रादिनिरूपणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः समाप्तः ॥ ८३ ॥