Adhyaya 74
Purva BhagaThird QuarterAdhyaya 74203 Verses

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

अस्मिन्नध्याये सनत्कुमारः सनकादि-परम्परायां नारदं प्रति हनूमन्मन्त्राणां क्रमिकं संहितां तेषां च विधिव्यवस्थां कथयति—बीजसंयोजनानि, हृदयान्तं द्वादशाक्षरं मन्त्रराजं, ततः अष्टाक्षर-दशाक्षर-द्वादशाक्षर-अष्टादशाक्षरभेदान् ऋषि-छन्दो-देवता-निर्देशैः बीज-शक्ति-न्यासैश्च सह। षडङ्गाङ्गन्यासाः शिरो-नेत्र-कण्ठ-बाहु-हृदय-नाभि-पादेषु विन्यस्यन्ते; सूर्यप्रभं जगदुद्वेजकं चाञ्जनेयध्यानं विधीयते। वैष्णवपीठे पूजनं, पत्रसूत्रेष्वङ्गपूजा, वानर-लोकपालादिभ्य उपहाराः च निर्दिश्यन्ते। भयशमनं, राजशत्रुनिवारणं, ज्वर-विष-अपस्मारसदृशरोगप्रशमनं, भस्मोदक-रक्षाकर्म, यात्रास्वप्नरक्षा, रणविजयश्च प्रयोगाः कथ्यन्ते। वलयत्रयादि-भूपुरत्रिशूल-वज्रचिह्नयुक्त-षट्कोण-पद्म-ध्वजयान्त्राणि, लेखनद्रव्य-रञ्जक-प्राणप्रतिष्ठा-धारणनियमाः, अष्टमी-चतुर्दशी-मङ्गलवार-रविवारादिकालाश्च निर्दिष्टाः। अन्ते जप-होम-भक्त्या रामदूतहनूमत्सेवया सिद्धिं श्रीसमृद्धिं च क्रमशो मोक्षं च प्रतिजानाति।

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथोच्यंते हनुमतो मंत्राः सर्वेष्टदायकाः । यान्समाराध्य विप्रेंद्र तत्तुल्याचरणा नराः ॥ १ ॥

सनत्कुमार उवाच—अथ हनुमतो मन्त्राः सर्वेष्टदायकाः उच्यन्ते। विप्रेन्द्र, यान् समाराध्य नराः तत्तुल्याचरणा भवन्ति॥ १ ॥

Verse 2

मनुः स्वरेंदुसंयुक्तं गगनं च भगान्विताः । हसफाग्निनिशाधीशाःद्वितीयं बीजमीरितम् ॥ २ ॥

मनुः स्वरेंदुसंयुक्तं गगनं च भगान्वितम्। हसफाग्निनिशाधीशाः—द्वितीयं बीजमीरितम्॥ २ ॥

Verse 3

स्वफाग्नयो भगेंद्वाढ्यास्तृतीयं बीजमीरितम् । वियद्भृग्वग्निमन्विंदुयुक्तं स्याञ्च चतुर्थकम् ॥ ३ ॥

‘स्व’ ‘फा’ ‘अग्नि’ इति, ‘भग’ तथा ‘इन्दु’युक्तं—एतत् तृतीयं बीजमुदीरितम्। चतुर्थं तु ‘वियत्’ अनन्तरं ‘भृगु’ ‘अग्नि’ च, बिन्दुयुक्तं स्यादिति॥

Verse 4

पंचमं भगचंद्राढ्यावियद्भृगुस्वकाग्नयः । मन्विंद्वाढ्यौ हसौ षष्टं ङेंतः स्याद्धनुमांस्ततः ॥ ४ ॥

पञ्चमं—‘भग’ ‘चन्द्र’युक्तं, ‘वियत्’ ‘भृगु’ ‘स्व’ ‘अग्नि’ इति क्रमः। षष्ठं तु ‘मन्विन्’ ‘द्वाढ्य’ ‘हसु’ इति। ततः ‘ङेम्’अन्तं हनुमानिति निर्दिश्यते॥

Verse 5

हृदयांतो महामंत्रराजोऽयं द्वादशाक्षरः । रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगतीछंद ईरितम् ॥ ५ ॥

हृदयशब्दान्तोऽयं महामन्त्रराजः द्वादशाक्षरः। अस्य ऋषिः रामचन्द्रः, छन्दश्च जगतीति कीर्तितम्॥

Verse 6

देवता हनुमान्बीजं षष्टं शक्तिर्द्वतीयकम् । षड्बीजैश्च षडंगानि शिरोभाले दृशोर्मुखे ॥ ६ ॥

देवता हनुमान्; षष्ठं बीजं, द्वितीयका शक्तिरिति। षड्बीजैः षडङ्गानि शिरसि भाले च, दृशोर्द्वयोर्मुखे च विन्यसेत्॥

Verse 7

गलबाहुद्वये चैव हृदि कुक्षौ च नाभितः । ध्वजे जानुद्वये पादद्वये वर्णान्क्रमान्न्यसेत् ॥ ७ ॥

गले बाहुद्वये चैव, हृदि कुक्षौ च नाभितः। ध्वजे जानुद्वये पादद्वये च, वर्णान् क्रमान्न्यसेत्॥

Verse 8

षड्बीजानि पदद्वंद्वं मूर्ध्नि भाले मुखे हृदि । नाभावूर्वोर्जंघयोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् ॥ ८ ॥

षड्बीजानि युग्मयुग्मेन क्रमशः शिरोमूर्ध्नि भाले मुखे हृदि च विन्यसेत्। ततः नाभौ ऊर्वोः जङ्घयोः पादयोश्च यथाक्रमं न्यसेत्॥

Verse 9

अंजनीगर्भसंभूतं ततो ध्यायेत्कपीश्वरम् । उद्यत्कोट्यर्कसंकाशं जगत्प्रक्षोभकारकम् ॥ ९ ॥

ततः अञ्जनीगर्भसम्भूतं कपीश्वरं ध्यायेत्। उद्यत्कोट्यर्कसङ्काशं जगत्प्रक्षोभकारकम्॥

Verse 10

श्रीरामांघ्रिध्याननिष्टं सुग्रीवप्रमुखार्चितम् । वित्रासयंतं नादेन राक्षसान्मारुतिं भजेत् ॥ १० ॥

श्रीरामाङ्घ्रिध्याननिष्ठं सुग्रीवप्रमुखार्चितम्। नादेन राक्षसान् वित्रासयन्तं मारुतिं भजेत्॥

Verse 11

ध्यात्वैवं प्रजपेद्भानुसहस्रं विजितैंद्रियः । दशांशं जुहुयाद्बीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान् ॥ ११ ॥

एवं ध्यात्वा विजितेन्द्रियः भानुसहस्रं प्रजपेत्। ततः जपदशांशं पयोदध्याज्यमिश्रितान् तण्डुलान् जुहुयात्॥

Verse 12

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्त्तिं संकल्प्य मूलतः । आवाह्य तत्र संपूज्य पाद्यादिभिरुपायनैः ॥ १२ ॥

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूलतः मूर्तिं संकल्प्य। तत्र आवाह्य संपूज्य पाद्यादिभिरुपायनैः॥

Verse 13

केशरेष्वंगपूजा स्यात्पत्रेषु च ततोऽर्चयेत् । रामभक्तो महातेजाः कपिराजो महाबलः ॥ १३ ॥

केशरेष्वङ्गपूजां कृत्वा ततः पत्रेष्वपि समर्चयेत्। स रामभक्तो महातेजाः कपिराजो महाबलः॥

Verse 14

द्रोणाद्रिहारको मेरुपीठकार्चनकारकः । दक्षिणाशाभास्करश्च सर्वविघ्नविनाशकः ॥ १४ ॥

द्रोणाद्रिहरको मेरुपीठे काञ्चनार्चनकारकः। दक्षिणाशाभास्करः स सर्वविघ्नविनाशकः॥

Verse 15

इत्थं सम्पूज्य नामानि दलाग्रेषु ततोऽर्चयेत् । सुग्रीवमंगद नीलं जांबवंतं नलं तथा ॥ १५ ॥

एवं सम्पूज्य नामानि दलाग्रेषु ततोऽर्चयेत्। सुग्रीवमङ्गदं नीलं जाम्बवन्तं नलं तथा॥

Verse 16

सुषेणं द्विविदं मैंदं लोकपालस्ततोऽर्चयेत् । वज्राद्यानपि संपूज्य सिद्धश्चैवं मनुर्भवेत् ॥ १६ ॥

ततः सुषेणं द्विविदं मैन्दं लोकपालांश्च समर्चयेत्। वज्राद्यानपि संपूज्य सिद्धो भूत्वा मनुर्भवेत्॥

Verse 17

मंत्रं नवशतं रात्रौ जपेद्दशदिनावधि । यो नरस्तस्य नश्यंति राजशत्रूत्थभीतयः ॥ १७ ॥

मन्त्रं नवशतं रात्रौ जपेद्दशदिनावधि। यो नरस्तस्य नश्यन्ति राजशत्रूत्थभीतयः॥

Verse 18

मातुलिंगाम्रकदलीफलैर्हुत्वा सहस्रकम् । द्वाविंशतिब्रह्मचारि विप्रान्संभोजयेच्छुचीन् ॥ १८ ॥

मातुलिङ्गाम्रकदलीफलैः सहस्रं हुत्वा, ततः शुचीन् द्वाविंशतिं ब्रह्मचारिणो विप्रान् सम्भोजयेत्।

Verse 19

एवंकृते भूतविषग्रहरोगाद्युपद्रवाः । नश्यंति तत्क्षणादेव विद्वेषिग्रहदानवाः ॥ १९ ॥

एवं कृते भूतविषग्रहरोगाद्युपद्रवाः तत्क्षणादेव नश्यन्ति; विद्वेषिणो ग्रहदानवाश्च विनश्यन्ति।

Verse 20

अष्टोत्तरशतेनांबु मंत्रितं विषनाशनम् । भूतापस्मारकृत्योत्थज्वरे तन्मंत्रमंत्रितैः ॥ २० ॥

अष्टोत्तरशतेन मन्त्रितं अम्बु विषनाशनं भवति; भूतापस्मारकृत्योत्थज्वरेऽपि तदेव मन्त्रितं औषधं भवति।

Verse 21

भस्मभिः सलिलैर्वापि ताडयेज्ज्वरिणं क्रुधा । त्रिदिनाज्ज्वरमुक्तोऽसौ सुखं च लभते नरः ॥ २१ ॥

भस्मभिः सलिलैर्वा क्रुधा ज्वरिणं ताडयेत्; त्रिदिनात् स ज्वरमुक्तः सन् सुखं लभते नरः।

Verse 22

औषधं वा जलं वापि भुक्त्वा तन्मंत्रमंत्रितम् । सर्वान्रोगान्पराभूय सुखी भवति तत्क्षणात् ॥ २२ ॥

औषधं वा जलं वा तन्मन्त्र-मन्त्रितं भुक्त्वा, सर्वान् रोगान् पराभूय तत्क्षणात् सुखी भवति।

Verse 23

तज्जप्तभस्मलिप्तांगो भुक्त्वा तन्मंत्रितं पयः । योद्धुं गच्छेच्च यो मंत्री शस्त्रसंघैंर्न बाध्यते ॥ २३ ॥

तज्जपाभिमन्त्रितभस्मना लिप्ताङ्गो यः, तेनैव मन्त्रेण संस्कृतं पयः पीत्वा योद्धुं गच्छेत् स मन्त्री शस्त्रसंघैर्न बाध्यते।

Verse 24

शस्क्षतं व्रणस्फोटो लूतास्फोटोऽपि भस्मना । त्रिर्जप्तेन च संस्पृष्टाः शुष्यंत्येव न संशयः ॥ २४ ॥

क्षतं व्रणस्फोटो लूतास्फोटोऽपि त्रिर्जप्तभस्मना संस्पृष्टाः शुष्यन्त्येव, न संशयः।

Verse 25

जपेदर्कास्तमारभ्य यावदर्कोदयो भवेत् । मन्त्रं सप्तदिनं यावञ्चादाय भस्मकीलकौ ॥ २५ ॥

अर्कास्तमयमारभ्य यावदर्कोदयो भवेत् मन्त्रं जपेत्; सप्तदिनं यावत् भस्मकीलकौ चादाय धारयेत्।

Verse 26

निखनेदभिमन्त्र्याशुशत्रूणां द्वार्यलक्षितः । विद्वेषं मिथ आपन्नाः पलायंतेऽरयोऽचिरात् ॥ २६ ॥

अभिमन्त्र्याशु शत्रूणां द्वारि अलक्षितो निखनेत्; ततः परस्परविद्वेषमापन्ना अरयोऽचिरात् पलायन्ते।

Verse 27

भस्मांबु चंदनं मंत्री मंत्रेणानेन मंत्रितम् । भक्ष्यादियोजितं यस्मै ददाति स तु दासवत् ॥ २७ ॥

अनेन मन्त्रेण भस्माम्बुचन्दनं मन्त्रितं कृत्वा, भक्ष्यादियोजितं यस्मै ददाति स मन्त्री दासवत् एव, न मन्त्रविद्।

Verse 28

क्रूराश्च जंतवोऽप्येवं भवंति वशवर्तिनः । गृहीत्वेशनदिस्कंस्थं करंजतरुमूलकम् ॥ २८ ॥

एवमेव क्रूरा अपि जन्तवो वशवर्तिनो भवन्ति, यदा ईशन-चक्र-न्यासे स्थापितं करञ्जतरुमूलकं गृहीत्वा धार्यते॥

Verse 29

कृत्वा तेनांगुष्टमात्रां प्रतिमां च हनूमतः । कृत्वा प्राणप्रतिष्टां च सिंदूराद्यैः प्रपूज्य च ॥ २९ ॥

तेन द्रव्येण हनूमतः अङ्गुष्ठमात्रां प्रतिमां कृत्वा, प्राणप्रतिष्ठां विधाय, सिन्दूरादिभिः सम्यक् प्रपूजयेत्॥

Verse 30

गृहस्याभिमुखी द्वारे निखनेन्मंत्रमुञ्चरन् । ग्रहाभिचाररोगाग्निविषचौरनृपोद्भवाः ॥ ३० ॥

गृहद्वाराभिमुखो भूत्वा मन्त्रं जपन् तां प्रतिमां निखनेत्। ततो ग्रहपीडा-अभिचार-रोग-अग्नि-विष-चौर-नृपोद्भवदुःखादिभ्यः रक्षणं भवति॥

Verse 31

न जायंते गृहे तस्मिन् कदाचिदप्युपद्रवाः । तद्गृहं धनपुत्राद्यैरेधते प्रत्यहं चिरम् ॥ ३१ ॥

तस्मिन् गृहे कदाचिदपि उपद्रवा न जायन्ते। तद्गृहं धन-पुत्रादि-समृद्ध्या प्रत्यहं चिरं वर्धते॥

Verse 32

निशि यत्र वने भस्म मृत्स्नया वापि यत्नतः । शत्रोः प्रतिकृतिं कृत्वा हृदि नाम समालिखेत् ॥ ३२ ॥

निशि वने भस्मना मृत्स्नया वा यत्नतः शत्रोः प्रतिकृतिं कृत्वा, तस्य नाम हृदि समालिखेत्॥

Verse 33

कृत्वा प्राणप्रतिष्टांतं भिंद्याच्छस्त्रैर्मनुं जपन् । मंत्रांते प्रोञ्चरेच्छत्रोर्नाम छिंधि च भिंधि च ॥ ३३ ॥

कृत्वा प्राणप्रतिष्टांतं भिंद्याच्छस्त्रैर्मनुं जपन् । मंत्रांते प्रोञ्चरेच्छत्रोर्नाम छिंधि च भिंधि च ॥

Verse 34

मारयेति च तस्यांते दंतैरोष्टं निपूड्य च । पाण्योस्तले प्रपीड्याथ त्यक्त्वा तं स्वगृहं व्रजेत् ॥ ३४ ॥

मारयेति च तस्यांते दंतैरोष्टं निपूड्य च । पाण्योस्तले प्रपीड्याथ त्यक्त्वा तं स्वगृहं व्रजेत् ॥

Verse 35

कुर्वन्सप्तदिनं चैवं हन्याच्छत्रुं न संशयः । राजिकालवणैर्मुक्तचिकुरः पितृकानने ॥ ३५ ॥

कुर्वन्सप्तदिनं चैवं हन्याच्छत्रुं न संशयः । राजिकालवणैर्मुक्तचिकुरः पितृकानने ॥

Verse 36

धत्तूरफलपुष्पैश्च नखरोमविषैरपि । द्विक कौशिकगृध्राणां पक्षैः श्लेष्मांतकाक्षजैः ॥ ३६ ॥

धत्तूरफलपुष्पैश्च नखरोमविषैरपि । द्विक कौशिकगृध्राणां पक्षैः श्लेष्मांतकाक्षजैः ॥

Verse 37

समिद्धिस्त्रिशतं यामयदिङ्मुखो जुहुयान्निशि । एवं सप्तदिनं कुर्वन्मारयेदुद्धतं रिपुन् ॥ ३७ ॥

समिद्धिस्त्रिशतं यामयदिङ्मुखो जुहुयान्निशि । एवं सप्तदिनं कुर्वन्मारयेदुद्धतं रिपुन् ॥

Verse 38

वित्रासस्त्रिदिनं रात्रौ श्मशाने षट्शतं जपेत् । ततो वेताल उत्थाय वदेद्भावि शुभाशुभम् ॥ ३८ ॥

श्मशाने रात्रौ वित्रासमन्त्रं त्रिरात्रं षट्शतवारं जपेत्। ततः वेतालः समुत्थाय भावि शुभाशुभं वदेत्॥

Verse 39

किंकरीभूय वर्त्तेत कुरुते साधकोदितम् । भास्मांबुमंत्रितं रात्रौ सहस्रावृत्तिकं पुनः ॥ ३९ ॥

किंकरीभूय वर्तेत साधकोदितं चाचरेत्। रात्रौ पुनर्भस्माम्बु मन्त्रितं सहस्रावृत्त्या कुर्यात्॥

Verse 40

दिनत्रयं च तत्पश्चात्प्रक्षिपेत्प्रतिमासु च । यासु कासु च स्थूलासु लघुष्वपि विशेषतः ॥ ४० ॥

ततः पश्चात् दिनत्रयानन्तरं प्रतिमासु च प्रक्षिपेत्। यासु कासु च स्थूलासु लघुष्वपि विशेषतः॥

Verse 41

मंत्रप्रभावाञ्चलनं भवत्येव न संशयः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां कुजे वा रविवासरे ॥ ४१ ॥

मन्त्रप्रभावस्याञ्चलनं भवत्येव न संशयः। अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां कुजे वा रविवासरे॥

Verse 42

हनुमत्प्रतिमां पट्टे माषैः स्नेहपरिप्लुतैः । कुर्याद्रम्यां विशुद्धात्मा सर्वलक्षणलक्षिताम् ॥ ४२ ॥

पट्टे हनुमत्प्रतिमां माषैः स्नेहपरिप्लुतैः कुर्यात्। विशुद्धात्मा रम्यां सर्वलक्षणलक्षितां च॥

Verse 43

तैलदीपं वामभागे घृतदीपं तु दक्षिणे । संस्थाप्यावाहयेत्पश्चान्मूलमंत्रेण मंत्रवित् ॥ ४३ ॥

वामभागे तैलदीपं दक्षिणे घृतदीपं च संस्थाप्य, ततः मंत्रवित् मूलमन्त्रेण पश्चाद् आवाहनं कुर्यात् ॥

Verse 44

प्राणप्रतिष्टां कृत्वा च पाद्यादीनि समर्पयेत् । रक्तचंदनपुष्पैश्च सिंदूराद्यैः समर्चयेत् ॥ ४४ ॥

प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा पाद्यादीनि समर्पयेत्; रक्तचन्दनपुष्पैः सिन्दूराद्यैश्च समर्चयेत् ॥

Verse 45

धूपं दीपं प्रदायाथ नैवेद्यं च समर्पयेत् । अपूपमोदनं शाकमोदकान्वटकादिकम् ॥ ४५ ॥

धूपं दीपं प्रदायाथ नैवेद्यं समर्पयेत्—अपूपमोदनं शाकं मोदकान् वटकादिकम् ॥

Verse 46

साज्यं च तत्समर्प्याथ मूलमंत्रेण मंत्रवित् । अखंडितान्यहिलतादलानि सप्तविंशतिम् ॥ ४६ ॥

तत् साज्यं समर्प्याथ मंत्रवित् मूलमन्त्रेण; अखण्डितान्यहिलतादलानि सप्तविंशतिम् अपि दद्यात् ॥

Verse 47

त्रिधा कृत्वा सपूगानि मूलेनैव समर्पयेत् । एवं संपूज्य मंत्रज्ञो जपेद्दशशंत मनुम् ॥ ४७ ॥

सपूगानि त्रिधा कृत्वा मूलेनैव समर्पयेत्; एवं संपूज्य मंत्रज्ञो मनुं दशशतं जपेत् ॥

Verse 48

कर्पूरारार्तिकं कृत्वा स्तुत्वा च बहुधा सुधीः । निजेप्सितं निवेद्याथ विधिवद्विसृजेत्ततः ॥ ४८ ॥

कर्पूरारार्तिकं कृत्वा बहुधा स्तुतिभिः प्रभुम् । सुधीर्निजेप्सितं निवेद्य पश्चाद्विधिवद्विसृजेत् ॥

Verse 49

नैवेद्यान्नेन संभोज्य ब्राह्मणान्सप्तसंख्यया । निवेदितानि पर्णानि तेभ्यो दद्याद्विभज्य च ॥ ४९ ॥

नैवेद्यान्नेन संभोज्य ब्राह्मणान् सप्तसंख्यया । पर्णानि च निवेदितानि तेभ्यो दद्याद्विभज्य च ॥

Verse 50

दक्षिणां च यथा शक्ति दत्त्वा तान् विसृजेत्सुधीः । तत इष्टगणैः सार्द्धं स्वयं भुंजीत वाग्यतः ॥ ५० ॥

दक्षिणां च यथाशक्ति दत्त्वा तान् विसृजेत्सुधीः । तत इष्टगणैः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥

Verse 51

तद्दिने भूमिशय्यां च ब्रह्मचर्य्यं समाचरेत् । एवं यः कुरुते मर्त्यः सोऽचिरादेव निश्चितम् ॥ ५१ ॥

तद्दिने भूमिशय्यां च ब्रह्मचर्यं समाचरेत् । एवं यः कुरुते मर्त्यः सोऽचिरादेव सिद्ध्यति ॥

Verse 52

प्राप्नुयात्सकलान्कामान्कपीशस्य प्रसादतः । हनुमत्प्रतिमां भूमौ विलिखेत्तत्पुरो मनुम् ॥ ५२ ॥

कपीशस्य प्रसादेन प्राप्नुयात्सकलान्कमान् । हनुमत्प्रतिमां भूमौ विलिखेत् तत्पुरो मनुम् ॥

Verse 53

साध्यनाम द्वितीयांतं विमोचय विमोचय । तत्पूर्वं मार्जयेद्वामपाणिनाथ पुनर्लिखेत् । एवमष्टोत्तरशतं लिखित्वा मार्जयेत्पुनः ॥ ५३ ॥

साध्यनाम द्वितीयान्तं लिखित्वा “विमोचय विमोचय” इति तदनन्तरम् । वामपाणिना तद् मार्जयित्वा पुनर्लिखेत् । एवम् अष्टोत्तरशतवारं लिखित्वा पुनर्मार्जयेत् ॥

Verse 54

एवं कृते महाकारागृहाच्छीघ्रं विमुच्यते । एवमन्यानि कर्माणि कुर्य्यांत्पल्लवमुल्लिखन् ॥ ५४ ॥

एवं कृते महाकारागृहात् शीघ्रं विमुच्यते । एवमेवान्यानि कर्माणि पल्लवमुल्लिखन् कुर्यात् ॥

Verse 55

सर्षपैर्वश्यकृद्धोमो विद्वेषे हयमारजैः । कुंकुमैरिध्मकाष्ठैर्वा मरीचैर्जीरकैरपि ॥ ५५ ॥

सर्षपैर्होमः वश्यकृद्भवति; विद्वेषे हयमारजैः । कुंकुमैः समिधाकाष्ठैर्वा, मरीचैर्जीरेकैरपि ॥

Verse 56

ज्वरे दूर्वागुडूचीभिर्दध्ना क्षीरेण वा घृतैः । शूले करंजवातारिसमिद्भिस्तैललोलितैः ॥ ५६ ॥

ज्वरे दूर्वागुडूचीभिः दध्ना क्षीरेण वा घृतैः (औषधं) प्रयोजयेत् । शूले करञ्जवातारिसमिद्भिः तैललोलितैः (कर्म) कुर्यात् ॥

Verse 57

तैलाक्ताभिश्च निर्गुंडीसमिद्भिर्वा प्रयत्नतः । सौभाग्ये चंदनैश्चेंद्रलोचनैर्वा लवंगकैः ॥ ५७ ॥

तैलाक्ताभिः निर्गुण्डीसमिद्भिर्वा प्रयत्नतः (कर्म) कुर्यात् । सौभाग्ये चन्दनैः, इन्द्रलोचनैर्वा, लवङ्गकैर्वा (कुर्यात्) ॥

Verse 58

सुगंधपुष्पैर्वस्त्राप्त्यै तत्तद्धान्यैस्तदाप्तये । रिपुपादरजोभिश्च राजीलवणमिश्रितैः ॥ ५८ ॥

सुगन्धपुष्पैर्वस्त्रलाभः स्यात्; तत्तद्धान्यैस्तत्तत्फलप्राप्तिः। रिपुपादरजो राजी-लवणमिश्रितं प्रयुज्य तस्मिन् रिपौ इष्टं कर्म साध्यते॥

Verse 59

होमयेत्सप्तरात्रं च रिपुर्याति यमालयम् । धान्यैः संप्राप्यते धान्यमन्नैरन्नसमुच्छ्रयः ॥ ५९ ॥

सप्तरात्रं होमं कृत्वा रिपुर्यमालयं याति। धान्यैर्धान्यं प्राप्यते, अन्नैश्चान्नसमृद्धिर्भवति॥

Verse 60

तिलाज्यक्षीरमधुभिर्महिषीगोसमृद्धये । किं बहूक्तैर्विषे व्याधौ शांतौ मोहे च मारणे ॥ ६० ॥

तिलाज्यक्षीरमधुभिर्महिषीगोसमृद्धिर्भवति। किं बहूक्तैः—विषे व्याधौ शान्तौ मोहे च मारणेऽपि एते प्रयोगाः॥

Verse 61

विवादे स्तंभने द्यूते भूतभीतौ च संकटे । वश्ये युद्धे क्षते दिव्ये बंधमोक्षे महावने ॥ ६१ ॥

विवादे स्तम्भने द्यूते भूतभीतौ च संकटे। वश्ये युद्धे क्षते दिव्ये बन्धमोक्षे महावने—अत्रायं प्रयोगो योज्यः॥

Verse 62

साधितोऽयं नृणां दद्यान्मंत्रः श्रेयः सुनिश्चितम् । वक्ष्येऽथ हनुमद्यंत्रं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ ६२ ॥

साधितोऽयं मन्त्रः नृणां दद्यात्; श्रेयः सुनिश्चितं ददाति। अथ हनुमद्यन्त्रं वक्ष्ये सर्वसिद्धिप्रदायकम्॥

Verse 63

लांगूलाकारसंयुक्तं वलयत्रितयं लिखेत् । साध्यनाम लिखेन्मध्ये पाशिबीज प्रवेष्टितम् ॥ ६३ ॥

लाङ्गूलाकारसंयुक्तं वलयत्रितयं लिखेत्। मध्ये साध्यनाम लिखेत्, पाशिबीजेन परिवेष्टितम्॥

Verse 64

उपर्यष्टच्छदं कृत्वा पत्रेषु कवचं लिखेत् । तद्बहिर्दंहमालिख्य तद्बहिश्चतुरस्रकम् ॥ ६४ ॥

उपर्यष्टच्छदं कृत्वा पत्रेषु कवचं लिखेत्। तद्बहिर्दंहमालिख्य तद्बहिश्चतुरस्रकम्॥

Verse 65

चतुरसस्रस्य रेखाग्रे त्रिशूलानि समालिखेत् । सौं बीजं भूपुरस्याष्टवज्रेषु विलिखेत्ततः ॥ ६५ ॥

चतुरस्रस्य रेखाग्रे त्रिशूलानि समालिखेत्। सौं बीजं भूपुरस्याष्टवज्रेषु विलिखेत्ततः॥

Verse 66

कोणेष्वकुंशमालिख्य मालामंत्रेण वेष्टयेत् । तत्सर्वं वेष्टयेद्यंत्रवलयत्रितयेन च ॥ ६६ ॥

कोणेष्वकुंशमालिख्य मालामन्त्रेण वेष्टयेत्। तत्सर्वं वेष्टयेद्यन्त्रवलयत्रितयेन च॥

Verse 67

शिलायां फलके वस्त्रे ताम्रपत्रेऽथ कुड्यके । ताडपत्रेऽथ भूर्जे वा रोचनानाभिकुंकुभैः ॥ ६७ ॥

शिलायां फलके वस्त्रे ताम्रपत्रेऽथ कुड्यके। ताडपत्रेऽथ भूर्जे वा रोचनानाभिकुङ्कुभैः॥

Verse 68

यंत्रमेतत्समालिख्य निराहारो जितेंद्रियः । कपेः प्राणान्प्रतिष्टाप्य पूजयेत्तद्यथाविधि ॥ ६८ ॥

एतद् यन्त्रं सम्यक् समालिख्य, निराहारो जितेन्द्रियश्च, कपेः प्राणान् प्रतिष्ठाप्य तद् यथाविधि पूजयेत्॥

Verse 69

अशेषदुःखशान्त्यर्थः यंत्रं संधारयेद् बुधः । मारीज्वराभिचारादिसर्वोपद्रवनाशनम् ॥ ६९ ॥

अशेषदुःखशान्त्यर्थं यन्त्रं बुधः संधारयेत्; मारीज्वराभिचारादि-सर्वोपद्रवनाशनम्॥

Verse 70

योषितामपि बालानां धृतं जनमनोहरम् । भूतकृत्यापिशाचानां दर्शनादेव नाशनम् ॥ ७० ॥

योषितां बालानां चापि धृतं जनमनोहरम्; भूतकृत्यापिशाचानां दर्शनादेव नाशनम्॥

Verse 71

मालामंत्रमथो वक्ष्ये तारो वाग्विष्णुगेहिनी । दीर्घत्रयान्विता माया प्रागुक्तं कूटपञ्चकम् ॥ ७१ ॥

अथ मालामन्त्रं वक्ष्ये—तारो वाग् विष्णुगेहिनी; दीर्घत्रयान्विता माया, प्रागुक्तं कूटपञ्चकम्॥

Verse 72

ध्रुवो हृद्धनुमान्ङेंतोऽथ प्रकटपराक्रमः । आक्रांतदिग्मंडलांते यशोवितानसंवदेत् ॥ ७२ ॥

ततो ध्रुवो हृद्दृढो धनुमान् ङेन्तोऽथ प्रकटपराक्रमः; आक्रान्तदिग्मण्डलान्ते यशोवितानं सर्वत्र संवदेत्॥

Verse 73

धवलीकृतवर्णांते जगत्त्रितयवज्र च । देहज्वलदग्निसूर्य कोट्यंते च समप्रभ ॥ ७३ ॥

यत्र वर्णान्ते सर्वं धवलं भवति, यत्र जगत्त्रितयं वज्राहतं इव विदीर्णं दृश्यते, तत्र सा प्रभा देहान्तर्ज्वलदग्निवत्, सूर्यवत्, कोटिसूर्यसमप्रभा समं विराजते ॥

Verse 74

तनूरुहपदांते तु रुद्रावतार संवदेत् । लंकापुरी ततः पश्चाद्दहनोदधिलंघन ॥ ७४ ॥

तनूरुहपदान्ते तु रुद्रावतारविषयां कथां संवदेत्। ततः परं लङ्कापुरीं, पश्चाद् दहनं, ततोऽपि उदधिलङ्घनं वदेत् ॥

Verse 75

दशग्रीवशिरः पश्चात्कृतांतकपदं वदेत् । सीतांते श्वसनपदं वाय्वंते सुतमीरयेत् ॥ ७५ ॥

दशग्रीवशिरः इत्युक्त्वा पश्चात् कृतान्तकपदं वदेत्। सीतान्ते श्वसनपदं, वाय्वन्ते सुतशब्दं च उच्चारयेत् ॥

Verse 76

अंजनागर्भसंभूतः श्रीरामलक्ष्मणान्वितः । नंदंति कर वर्णांते सैन्यप्राकार ईरयेत् ॥ ७६ ॥

अञ्जनागर्भसम्भूतः श्रीरामलक्ष्मणान्वितः। नन्दन्ति करवर्णान्ते सैन्यप्राकार इति ईरयेत् ॥

Verse 77

सुग्रीवसख्यकादूर्णाद्रणवालिनिवर्हण । कारणद्रोणशब्दांते पर्वतोत्पाटनेति च ॥ ७७ ॥

सुग्रीवसख्यकारणात्, सूत्रवत् विस्तारणात्, रणेषु वालिनिवर्हणात्, कारणत्वात्, ‘द्रोण’शब्दसम्बन्धात्, पर्वतोत्पाटनात्—एवं तस्य नामभेदकारणानि स्मृतानि ॥

Verse 78

अशोकवनवीथ्यंते दारुणाक्षकुमारक । छेदनांते वनरक्षाकरांते तु समूह च ॥ ७८ ॥

हे दारुणाक्षकुमारक, अशोकवनवीथ्यन्ते छेदनान्ते च वनरक्षकरान्तेऽपि समूहस्थानं विद्यते ॥

Verse 79

विभञ्जनांते ब्रह्मास्त्रब्रह्मशक्ति ग्रसेति च । लक्ष्मणांते शक्तिभेदनिवारणपदं वदेत् ॥ ७९ ॥

विभञ्जनान्ते ‘ब्रह्मास्त्रं ब्रह्मशक्तिश्च ग्रस्यताम्’ इति वदेत्; लक्ष्मणान्ते च शक्तिभेदनिवारणपदं उच्चरेत् ॥

Verse 80

विशल्योषधिशब्दांते समानयन संपठेत् । बालोदित ततो भानुमंडलग्रसनेति च ॥ ८० ॥

‘विशल्या’ ‘ओषधि’ शब्दान्ते ‘समानयन’ इत्यादि मन्त्रं जपेत्; ततः सूर्योदयकाले ‘भानुमण्डलग्रसन’ नाम मन्त्रं च जपेत् ॥

Verse 81

मेघनादहोमपदाद्विध्वंसनपदं वदेत् । इंद्रजिदूधकारांते णसीतासक्षकेति च ॥ ८१ ॥

मेघनादहोमपदात् ‘विध्वंसन’ पदं वदेत्; इन्द्रजिदूधकारान्ते च ‘णसीतासक्षके’ इति जपेत् ॥

Verse 82

राक्षसीसंघशब्दांते विदारणपदं वदेत् । कुंभकर्णादिसंकीर्त्यवधांते च परायण ॥ ८२ ॥

‘राक्षसीसंघ’ शब्दान्ते ‘विदारण’ पदं वदेत्; कुम्भकर्णादीन् संकीर्त्य वधान्ते परायणं जपेत् ॥

Verse 83

श्रीरामभक्तिवर्णांते तत्परेति समुद्र च । व्योमद्रुमलंघनेति महासामर्थ्य संवदेत् ॥ ८३ ॥

श्रीरामभक्तिवर्णनान्ते तं परं रामनिष्ठमिति समुद्रतरणं व्योमद्रुमलङ्घनं च कथयेत्; एवं तस्य महदतिशयितं सामर्थ्यं संवदेत्॥

Verse 84

महातेजःपुंजशब्दाद्विराजमानवोञ्चरेत् । स्वामिवचनसंपादितार्जुनांते च संयुग ॥ ८४ ॥

महातेजःपुञ्जनिनादेन विराजमानः उञ्छवृत्तिं चरेत्; स्वामिवचनं संपाद्य अर्जुनवत् अन्तपर्यन्तं संयुगे प्रवर्तेत्॥

Verse 85

सहायांते कुमारेति ब्रह्मचारिन्पदंवदेत् । गंभीरशब्दोदयांते दक्षिणापथ संवदेत् । मार्त्ताण्डमेरु शब्दांते वदेत्पर्वतपीटिका ॥ ८५ ॥

सहायान्ते “कुमार” इति वदेत्; ब्रह्मचारिणान्ते “पद” इति च। “गम्भीर”शब्दोदयान्ते “दक्षिणापथ” इति संवदेत्; “मार्त्ताण्ड” “मेरु”शब्दान्ते च “पर्वतपीठिका” इति वदेत्॥

Verse 86

अर्चनांते तु सकलमंत्रांते मपदं वदेत् । आचार्यमम शब्दांते सर्वग्रहविनाशन ॥ ८६ ॥

अर्चनान्ते तु सकलमन्त्रान्ते च “म” इति पदं वदेत्। “आचार्य”शब्दान्ते “मम” इति योजयेत्—एतत् सर्वग्रहविनाशनं कथ्यते॥

Verse 87

सर्वज्वरोञ्चाटनांते सर्वविषविनाशन । सर्वापत्तिनिवारण सर्वदुष्टनिबर्हण ॥ ८७ ॥

सर्वज्वरॊञ्छाटनान्ते त्वं सर्वविषविनाशनः। सर्वापत्तिनिवारणः सर्वदुष्टनिबर्हणः॥

Verse 88

सर्वव्याध्यादि सम्प्रोच्य भयांते च निवारण ॥ ८८ ॥

सर्वव्याध्यादीन् सम्यक् सम्प्रोच्य, भयान्ते च निवारणं भेषजं स उपदिशति ॥

Verse 89

सर्वशत्रुच्छेदनेति ततो मम परस्य च ॥ ८९ ॥

ततः सर्वशत्रुच्छेदनेति नाम, मम परस्य च समं फलप्रदम् ॥

Verse 90

ततस्त्रिभुवनांते तु पुंस्त्रीनपुंसकात्मकम् । सर्वजीवपदांते तु जातं वशययुग्मकम् ॥ ९० ॥

ततः त्रिभुवनान्ते पुंस्त्रीनपुंसकात्मकं भवति; सर्वजीवपदान्ते च ‘वशय’युग्मकं जायते ॥

Verse 91

ममाज्ञाकारकं पश्चात्संपादय युगं पुनः । ततो नानानामधेयान्सर्वान् राज्ञः स संपठेत् ॥ ९१ ॥

पश्चात् ममाज्ञाकारकं युगं पुनः संपादयेत्; ततः स राज्ञां नानानामधेयान् सर्वान् सम्यक् संपठेत् ॥

Verse 92

परिवारान्ममेत्यंते सेवकान् कुरु युग्मकम् । सर्वशस्त्रवीत्यंते षाणि विध्वंसय द्वयम् ॥ ९२ ॥

परिवारान् ‘मम’ इत्यन्ते सेवकयुग्मकं कुर्यात्; सर्वशस्त्रवीत्यन्ते ‘षाणि’ विध्वंसय द्वयं—एवं षट् सम्यक् निरूपिताः ॥

Verse 93

लज्जादीर्घत्रयोपेता होत्रयं चैहि युग्मकम् । विलोमं पंचकूटानि सर्वशत्रून्हनद्वयम् ॥ ९३ ॥

लज्जाद्याक्षराणि त्रिभिर्दीर्घस्वरैः संयोज्य, ततः ‘होत्रयं’ त्रयम् ‘चैहि’ युग्मं च गृह्णीयात्। अनन्तरं विलोमक्रमेण पञ्चकूटानि रचयित्वा, सर्वशत्रून् हन्ति इति प्रसिद्धं ‘हन’ द्वयं योजयेत्॥९३॥

Verse 94

परबलानि परांते सैन्यानि क्षोभयद्वयम् ॥ ९४ ॥

परबलानि परान्ते स्थितानि सैन्यानि, क्षोभयद्वयेन क्षोभयित्वा, व्याकुलतां निनाय॥९४॥

Verse 95

मम सर्वं कार्यजातं साधयेति द्वयं ततः ॥ ९५ ॥

ततः ‘मम सर्वं कार्यजातं साधय’ इति द्वयं प्रयुञ्जीत॥९५॥

Verse 96

सर्वदुष्टदुर्जनांते मुखानि कीलयद्वयम् । धेत्रयं वर्मत्रितयं फट्त्रयं हांत्रयं ततः ॥ ९६ ॥

सर्वदुष्टदुर्जनान्ते, मुखानि कीलयद्वयेन कीलयेत्। ततः ‘धे’ त्रयं, ‘वर्म’ त्रितयं, ‘फट्’ त्रयं, अनन्तरं ‘हां’ त्रयं योजयेत्॥९६॥

Verse 97

वह्निप्रियांतो मंत्रोऽयं मालासंज्ञोऽखिलेष्टदः ॥ ९७ ॥

वह्निप्रियान्तोऽयं मन्त्रः ‘माला’ इति संज्ञितः, अखिलेष्टप्रदः॥९७॥

Verse 98

वस्वष्टबाणवर्णोऽयं मंत्रः सर्वेष्टसाधकः ॥ ९८ ॥

अयं वस्वष्टबाणवर्णो मन्त्रः सर्वेष्टसाधकः, सर्वकामान् साधयति।

Verse 99

महाभये महोत्पाते स्मृतोऽयं दुःखनाशनः । द्वादशार्णस्य षट्कूटं त्यक्त्वा बीजं तथादिमम् ॥ ९९ ॥

महाभये महोत्पाते च स्मृतोऽयं मन्त्रः दुःखनाशनः। द्वादशार्णस्य षट्कूटं त्यक्त्वा आदिबीजं तथैव त्यजेत्।

Verse 100

पंचकूटात्मको मंत्रः सर्वकामप्रदायकः । रामचंद्रो मुनिश्चास्य गायत्री छंद ईरितम् ॥ १०० ॥

पञ्चकूटात्मको मन्त्रः सर्वकामप्रदायकः। अस्य ऋषिः रामचन्द्रः, गायत्री छन्द इति कीर्तितम्।

Verse 101

हनुमान्देवता प्रोक्तो विनियोगोऽखिलाप्तये । पंचबीजैः समस्तेन षडंगानि समाचरेत् ॥ १०१ ॥

हनुमान् देवता प्रोक्तः, विनियोगोऽखिलाप्तये। पञ्चबीजैः समस्तेन षडङ्गानि समाचरेत्।

Verse 102

रामदूतो लक्ष्मणांते प्राणदाताञ्जनीसुतः । सीताशोकविनाशोऽयं लंकाप्रासादभंजनः ॥ १०२ ॥

रामदूतो लक्ष्मणान्ते प्राणदाता अञ्जनीसुतः। सीताशोकविनाशोऽयं लङ्काप्रासादभञ्जनः।

Verse 103

हनुमदाद्याः पंचैते बीजाद्या ङेयुताः पुनः । षडंगमनवो ह्येते ध्यानपूजादि पूर्ववत् ॥ १०३ ॥

हनुमदाद्याः पञ्च मन्त्राः पुनर्बीजाद्यैः संयुक्ता ज्ञेयाः। एते हि षडङ्गमन्त्राः; ध्यानपूजादिकं पूर्ववदेव कर्तव्यम्॥

Verse 104

प्रणवो वाग्भवं पद्मा माया दीर्घत्रयान्विता । पंचकूटानि मंत्रोऽयं रुद्रार्णः सर्वसिद्धिदः ॥ १०४ ॥

प्रणवो वाग्भवं पद्मा माया च—दीर्घत्रयान्विताः—एतानि पञ्चकूटानि। रुद्रार्णसमुद्भूतोऽयं मन्त्रः सर्वसिद्धिदः॥

Verse 105

ध्यानपूजादिकं सर्वमस्यापि पूर्ववन्मतम् । अयमाराधितो मंत्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १०५ ॥

अस्यापि ध्यानपूजादिकं सर्वं पूर्ववन्मतं। सम्यगाराधितोऽयं मन्त्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः॥

Verse 106

नमो भगवते पश्चादनंतश्चंद्रशेखरां । जनेयाय महांते तु बलायांतेऽग्निवल्लभा ॥ १०६ ॥

नमो भगवते—पश्चादनन्ताय चन्द्रशेखराय। जनेयाय महान्ते, बलायान्ते, अग्निवल्लभाय॥

Verse 107

अष्टादशार्णो मंत्रोऽयं सुनिरीश्वरसंज्ञकः । छंदोऽनुष्टुप्देवता तु हनुमान्पवनात्मजः ॥ १०७ ॥

अष्टादशार्णोऽयं मन्त्रः ‘सुनिरीश्वर’ इति संज्ञितः। छन्दोऽनुष्टुप्; देवता तु हनुमान् पवनात्मजः॥

Verse 108

हं बीजं वह्निवनिता शक्तिः प्रोक्ता मनीषिभिः । आंजनेयाय हृदयं शिरश्च रुद्रमूर्तये ॥ १०८ ॥

‘हं’ इति बीजं प्राज्ञैः प्रोक्तं, ‘वह्निवनिता’ इति तस्य शक्तिरुदाहृता। न्यासे—आञ्जनेयाय हृदयं विन्यसेत्, शिरश्च रुद्रमूर्तये॥

Verse 109

शिखायां वायुपुत्रायाग्निगर्भाय वर्मणि । रामदूताय नेत्रं स्याद्बह्यास्त्रायास्त्रमीरितम् ॥ १०९ ॥

शिखायां वायुपुत्रस्य शक्तिं विन्यसेत्; वर्मणि चाग्निगर्भस्य। नेत्रयोः रामदूतस्य—इति बाह्यास्त्रं, तदस्त्रं च निरूपितम्॥

Verse 110

तप्तचामीकरनिभं भीघ्नसंविहिताञ्जलिम् । चलत्कुंडलदीप्तास्यं पद्मक्षं मारुतिं स्मरेत् ॥ ११० ॥

तप्तचामीकराभासं विघ्नघ्नं संविहिताञ्जलिम्। चलत्कुण्डलदीप्तास्यं पद्माक्षं मारुतिं स्मरेत्॥

Verse 111

ध्यात्वैवमयुतं जप्त्वा दशांशं जुहुयात्तिलैः । वैष्णवे पूजयेत्पीठे प्रागुद्दिष्टेन वर्त्मना ॥ १११ ॥

एवं ध्यात्वा अयुतं जप्त्वा दशांशं तिलैर्जुहुयात्। वैष्णवे पीठे पूजयेत् प्रागुद्दिष्टेन वर्त्मना॥

Verse 112

अष्टोत्तरशतं नित्यं नक्तभोजी जितेंद्रियः । जपित्वा क्षुद्ररोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ ११२ ॥

अष्टोत्तरशतं नित्यं नक्तभोजी जितेन्द्रियः। जपित्वा क्षुद्ररोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः॥

Verse 113

महारोगनिवृत्त्यै तु सहस्रं प्रत्यहं जपेत् । राक्षसौघं विनिघ्नंतं कपिं ध्यात्वाधनाशनम् ॥ ११३ ॥

महारोगनिवृत्त्यर्थं प्रत्यहं सहस्रवारं जपेत्। राक्षसौघविनाशकं धननाशहरं कपिं ध्यात्वा जपं कुर्यात्॥

Verse 114

अयुतं प्रजपेन्नित्यमचिराज्ज यति द्विषम् । सुग्रीवेण समं रामं संदधानं कपिं स्मरन् ॥ ११४ ॥

नित्यं अयुतवारं प्रजपन् अचिरात् द्विषं जयेत्। सुग्रीवेण समं रामं संधाय यः कपिः तं स्मरेत्॥

Verse 115

प्रजपेदयुतं यस्तु संधिं कुर्याद्द्विपद्वयोः । ध्यात्वा लंकां दहंतं तमयुतं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११५ ॥

यस्तु द्विपादयोः संधिं कुर्यात् स अयुतं प्रजपेत्। लङ्कां दहन्तं तं ध्यात्वा पुनरपि अयुतं मनुं जपेत्॥

Verse 116

अचिरादेव शत्रूणां ग्रामान्संप्रदहेत्सुधीः । ध्यात्वा प्रयाणसमये हनुमन्तं जपेन्मनुम् ॥ ११६ ॥

अचिरादेव शत्रूणां ग्रामान् सम्प्रदहेत् सुधीः। प्रयाणसमये हनुमन्तं ध्यात्वा मनुं जपेत्॥

Verse 117

यो याति सोऽचिरात्स्वेष्टं साधयित्वा गृहे व्रजेत् । हनुमंतं सदा गेहे योऽर्चयेज्जपतत्परः ॥ ११७ ॥

यो याति सोऽचिरात् स्वेष्टं साधयित्वा गृहे व्रजेत्। यो गेहे हनुमन्तं सदा अर्चयेत् जपतत्परः स एव फलभाग्॥

Verse 118

आरोग्यं च श्रियं कांतिं लभते निरुपद्रवम् । कानने व्याघ्रचौरेभ्यो रक्षेन्मनुरयं स्मृतः ॥ ११८ ॥

अनेन मन्त्रेण आरोग्यं श्रियं कान्तिं च निरुपद्रवं लभते। कानने व्याघ्रचौरेभ्यो रक्षति—एष मन्त्रः स्मृतौ प्रसिद्धः॥

Verse 119

प्रस्वापकाले शय्यायां स्मरेन्मंत्रमनन्यधीः । तस्य दुःस्वप्नचौरादिभयं नैव भवेत्क्वचित् ॥ ११९ ॥

प्रस्वापकाले शय्यायां मन्त्रं अनन्यधीः स्मरेत्। तस्य दुःस्वप्नचौरादिभयं कदाचिदपि न जायते॥

Verse 120

वियत्सेंदुर्हनुमते ततो रुद्रात्मकाय च । वर्मास्त्रांतो महामंत्रो द्वादशार्णोऽष्टसिद्धिकृत् ॥ १२० ॥

ततः वियत्सिन्दूरसदृशतेजसे हनुमते, अनन्तरं रुद्रात्मकाय च, वर्मास्त्रान्तो द्वादशार्णो महामन्त्रः प्रोक्तः—अष्टसिद्धिकरः॥

Verse 121

रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगती छन्द ईरितम् । हनुमान्देवतां बीजमाद्यं शक्तिर्हुमीरिता ॥ १२१ ॥

अस्य मन्त्रस्य ऋषिः रामचन्द्रः, छन्दो जगती, देवता हनुमान्। बीजमाद्यं निर्दिष्टं, शक्तिश्च ‘हुम्’ इति कीर्तिता॥

Verse 122

षड्दीर्घभाजा बीजेन षडंगानि समाचरेत् । महाशैलं समुत्पाट्य धावंतं रावणं प्रति ॥ १२२ ॥

षड्दीर्घयुक्तेन बीजेन षडङ्गानि समाचरेत्। महाशैलं समुत्पाट्य रावणं प्रति धावन् सः॥

Verse 123

लाक्षारक्तारुणं रौद्रं कालांतकयमोपमम् । ज्वलदग्निसमं जैत्रं सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥ १२३ ॥

लाक्षारक्तारुणं रौद्रं कालान्तकयमोपमम् । ज्वलदग्निसमं जैत्रं सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥

Verse 124

अंगदाद्यैर्महावीरैर्वेष्टितं रुद्ररूपिणम् । तिष्ठ तिष्ठ रणे दुष्ट सृजंतं घोरनिः स्वनम् ॥ १२४ ॥

अंगदाद्यैर्महावीरैर्वेष्टितं रुद्ररूपिणम् । तिष्ठ तिष्ठ रणे दुष्ट सृजंतं घोरनिःस्वनम् ॥

Verse 125

शैवरूपिणमभ्यर्च्य ध्यात्वा लक्ष जपेन्मनुम् । दशांशं जुहुयाद्वीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान् ॥ १२५ ॥

शैवरूपिणमभ्यर्च्य ध्यात्वा लक्षं जपेन्मनुम् । दशांशं जुहुयाद्वीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान् ॥

Verse 126

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते । मूर्तिं संकल्प्य मूलेन पूजा कार्या हनूमतः ॥ १२६ ॥

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते । मूर्तिं संकल्प्य मूलेन पूजा कार्या हनूमतः ॥

Verse 127

ध्यानैकमात्रोऽपि नृणां सिद्धिरेव न संशयः । अथास्य साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया ॥ १२७ ॥

ध्यानैकमात्रोऽपि नृणां सिद्धिरेव न संशयः । अथास्य साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया ॥

Verse 128

हनुमत्साधनं पुण्यं महापातकनाशनम् । एतद्गुह्यतमं लोके शीघ्रसिद्धिकरं परम् ॥ १२८ ॥

हनुमत्साधनं पुण्यं महापातकनाशनं; लोकेऽतिगुह्यतमं परं शीघ्रसिद्धिप्रदं स्मृतम्॥

Verse 129

मंत्री यस्य प्रसादेन त्रैलोक्यविजयी भवेत् । प्रातः स्नात्वा नदीतीरे उपविश्य कुशासने ॥ १२९ ॥

यस्य प्रसादेन मन्त्री त्रैलोक्यविजयी भवेत्; प्रातः स्नात्वा नदीतीरे कुशासने समुपविशेत्॥

Verse 130

प्राणायामषडंगे च मूलेन सकलं चरेत् । पुष्पांजल्यष्टकं दत्वा ध्यात्वा रामं ससीतकम् ॥ १३० ॥

प्राणायामषडङ्गेन मूलेन सकलं चरेत्; पुष्पाञ्जल्यष्टकं दत्त्वा रामं सीतासमन्वितं ध्यायेत्॥

Verse 131

ताम्रपात्रे ततः पद्ममष्टपत्रं सकेशरम् । कुचंदनेन घृष्टेन संलिखेत्तच्छलाकया ॥ १३१ ॥

ततः ताम्रपात्रेऽष्टपत्रं सकेशरं पद्मं कुचन्दनघृष्टेन तच्छलाकया सम्यक् संलिखेत्॥

Verse 132

कर्मिकायां लिखेन्मंत्रं तत्रावाह्य कपीश्वरम् । मूर्तिं मूलेन संकल्प्य ध्यात्वा पाद्यादिकं चरेत् ॥ १३२ ॥

कर्मिकायां मन्त्रं लिखित्वा तत्र कपीश्वरमावाह्य; मूलेन मूर्तिं संकल्प्य ध्यात्वा पाद्यादिकं समाचरेत्॥

Verse 133

गंधपुष्पादिकं सर्वं निवेद्य मूलमंत्रतः । केसरेषु षडंगानि दलेषु च ततोऽर्चयेत् ॥ १३३ ॥

गन्धपुष्पादिकं सर्वं मूलमन्त्रेण समर्प्य, ततः केसरभागेषु षडङ्गन्यासं कृत्वा, अनन्तरं दलेषु च यथाविधि अर्चयेत् ॥

Verse 134

सुग्रीवं लक्ष्मणं चैव ह्यंगदं नलनीलकौ । जांबवंतं च कुमुदं केसरीशं दलेऽर्चयेत् ॥ १३४ ॥

सुग्रीवं लक्ष्मणं चैव ह्यङ्गदं नलनीलकौ । जाम्बवन्तं च कुमुदं केसरीशं दलेऽर्चयेत् ॥

Verse 135

दिक्पालांश्चापि वज्रादीन्पूजयेत्तदनंतरम् । एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेत्स्वेष्टमात्मनि ॥ १३५ ॥

तदनन्तरं दिक्पालांश्च वज्रादिदिव्यायुधचिह्नैः सह पूजयेत् । एवं सिद्धे मनौ मन्त्री स्वात्मनि स्वेष्टं साधयेत् ॥

Verse 136

नदीतीरे कानने वा पर्वते विजनेऽथवा । साधयेत्साधक श्रेष्टो भूमिग्रहणपूर्वकम् ॥ १३६ ॥

नदीतीरे कानने वा पर्वते विजनेऽथवा । भूमिग्रहणपूर्वकं साधयेत् साधकश्रेष्ठः ॥

Verse 137

जिताहारो जितश्वासो जितवाक्च जितेंद्रियः । दिग्बन्ध नादिकं कृत्वा न्यासध्यानादिपूर्वकम् ॥ १३७ ॥

जिताहारो जितश्वासो जितवाक्च जितेन्द्रियः । दिग्बन्धनाडिकां कृत्वा न्यासध्यानादिपूर्वकम् ॥

Verse 138

लक्षं जपेन्मंत्रराजं पूजयित्वा तु पूर्ववत् । लक्षांति दिवसं प्राप्य कुर्य्याञ्च पूजनं महत् ॥ १३८ ॥

पूर्ववत् पूजनं कृत्वा मन्त्रराजं लक्षवारं जपेत् । लक्षपूर्तिदिने प्राप्ते महत् विशेषपूजनं कुर्यात् ॥

Verse 139

एकाग्रमनसा सम्यग्ध्यात्वा पवननंदनम् । दिवारात्रौ जपं कुर्याद्यावत्संदर्शनं भवेत् ॥ १३९ ॥

एकाग्रमनसा सम्यग् ध्यात्वा पवननन्दनम् । दिवारात्रौ जपं कुर्याद् यावत् साक्षात् दर्शनं भवेत् ॥

Verse 140

सुदृढं साधकं मत्वा निशीथे पवनात्मजः । सुप्रसन्नस्ततो भूत्वा प्रयाति साधकाग्रतः ॥ १४० ॥

सुदृढं साधकं मत्वा निशीथे पवनात्मजः । सुप्रसन्नो भूत्वा ततो साधकाग्रतः प्रयाति ॥

Verse 141

यथेप्सितं वरं दत्वा साधकाय कपीश्वरः । वरं लब्ध्वा साधकंद्रो विहरेदात्मनः सुखैः ॥ १४१ ॥

यथेप्सितं वरं दत्त्वा साधकाय कपीश्वरः । वरं लब्ध्वा साधकश्रेष्ठः स्वात्मसुखेषु विहरेत् ॥

Verse 142

एतद्धि साधनं पुण्यं लोकानां हितकाम्यया । प्रकाशितं रहस्यं वै देवानामपि दुर्लभम् ॥ १४२ ॥

एतत् साधनं पुण्यं लोकहितकाम्यया प्रकाशितम् । रहस्यं वै देवानामपि दुर्लभं परिकीर्तितम् ॥

Verse 143

अन्यानपिप्रयोगांश्च साधयेदात्मनो हितान् । वियदिंदुयुतं पश्चान्ङेंतं पवननंदनम् ॥ १४३ ॥

अन्यानपि प्रयोगांश्च स्वहितार्थं समाचरेत्। ततः खगस्थचन्द्रयुतं पवननन्दनं हनूमन्तं समर्चयेत्॥

Verse 144

वह्निप्रियांतो मंत्रोऽयं दशार्णः सर्वकामदः । मुन्यादिकं च पूर्वोक्तं षडंगान्यपि पूर्ववत् ॥ १४४ ॥

वह्निप्रियान्तोऽयं मन्त्रः दशार्णः सर्वकामदः। ऋष्यादिकं पूर्वोक्तं षडङ्गान्यपि पूर्ववत्॥

Verse 145

ध्यायेद्रणे हनूमंतं सूर्यकोटिसमप्रभम् । धावंतं रावणं जेतुं दृष्ट्वा सत्वरमुत्थितम् ॥ १४५ ॥

रणे ध्यायेद् हनूमन्तं सूर्यकोटिसमप्रभम्। दृष्ट्वा शत्रुं सत्वरमुत्थाय रावणजये धावन्तम्॥

Verse 146

लक्ष्मणं च महावीरं पतितं रणभूतले । गुरुं च क्रोधमुत्पाद्य ग्रहोतुं गुरुपर्वतम् ॥ १४६ ॥

लक्ष्मणं च महावीरं रणभूमौ पतितं तथा। क्रोधं गुरुमुत्पाद्य गृहीतुं गुरुपर्वतं प्रस्थितः॥

Verse 147

हाहाकारैः सदर्पैश्च कंपयंतं जगत्त्रयम् । आब्रह्मांडं समाख्याप्य कृत्वा भीमं कलेवरम् ॥ १४७ ॥

हाहाकारैः सदर्पैश्च कम्पयन् जगत्त्रयम्। आब्रह्माण्डं समाख्याप्य भीमं कलेवरं कृतवान्॥

Verse 148

लक्षं जपेद्दशांशेन जुहुयात्पूर्ववत्सुधीः । पूर्ववत्पूजनं प्रोक्तं मंत्र स्यास्य विधानतः ॥ १४८ ॥

लक्षं जपेद् दशांशेन जुहुयात् पूर्ववत् सुधीः । पूर्ववत् पूजनं प्रोक्तं मन्त्रस्यास्य विधानतः ॥

Verse 149

एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेदात्मनो हितम् । अस्यापि मंत्रवर्यस्य रहस्यं साधनं तु वै ॥ १४९ ॥

एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदात्मनो हितम् । अस्यापि मन्त्रवर्यस्य रहस्यं साधनं तु वै ॥

Verse 150

सुगोप्यं सर्वतंत्रेषु न देयं यस्य कस्यचित् । ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय कृतनित्यक्रियः शुचिः ॥ १५० ॥

सुगोप्यं सर्वतन्त्रेषु न देयं यस्य कस्यचित् । ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय कृतनित्यक्रियः शुचिः ॥

Verse 151

गत्वा नदीं तः स्नात्वा तीर्थमावाह्य चाष्टधा । मूलमंत्रं ततो जप्त्वा सिंचेदादित्यसंख्यया ॥ १५१ ॥

गत्वा नदीं ततः स्नात्वा तीर्थमावाह्य चाष्टधा । मूलमन्त्रं ततो जप्त्वा सिञ्चेदादित्यसंख्यया ॥

Verse 152

एवं स्नानादिकं कृत्वा गंगातीरेऽथवा पुनः । पर्वते वा वने वापि भूमिग्रहणपूर्वकम् ॥ १५२ ॥

एवं स्नानादिकं कृत्वा गङ्गातीरेऽथवा पुनः । पर्वते वा वने वापि भूमिग्रहणपूर्वकम् ॥

Verse 153

आद्यवर्णैः पूरकं स्यात्पञ्चवर्गैश्च कुम्भकम् । रेचकं च पुनर्याद्यैरेवं प्राणान्नियन्य च ॥ १५३ ॥

आद्यवर्णैः पूरकं कुर्यात्, पञ्चवर्गैः कुम्भकं तथा। पुनराद्यैः रेचकं कृत्वा, एवं प्राणान् नियच्छति॥

Verse 154

विधाय भूतशुद्ध्यादि पीठन्यासावधि पुनः । ध्यात्वा पूर्वोक्तविधिना संपूज्य च कपीश्वरम् ॥ १५४ ॥

भूतशुद्ध्यादि विधाय पुनः पीठन्यासावधि क्रमात्। पूर्वोक्तविधिना ध्यात्वा कपीश्वरं समर्चयेत्॥

Verse 155

तदग्रे प्रजपेन्नित्यं साधकोऽयुतमादरात् । सप्तमे दिवसे प्राप्ते कुर्याञ्च पूजनं महत् ॥ १५५ ॥

तदग्रे साधको नित्यं प्रजपेद् अयुतं मुदा। सप्तमे दिवसे प्राप्ते महत् पूजनमाचरेत्॥

Verse 156

एकाग्रमनसा मन्त्री दिवारात्रं जपेन्मनुम् । महाभयं प्रदत्वा त्रिभागशेषासु निश्चितम् ॥ १५६ ॥

एकाग्रमनसा मन्त्री दिवानिशं जपेन्मनुम्। महाभयं प्रदत्त्वा तु त्रिभागशेषं विनिश्चयेत्॥

Verse 157

यामिनीषु समायाति नियतं पवनात्मजः । यथेप्सितं वरं दद्यात्साधकाय कपीश्वरः ॥ १५७ ॥

यामिनीषु समायाति नियतं पवनात्मजः। यथेप्सितं वरं दद्यात् साधकाय कपीश्वरः॥

Verse 158

विद्यां वापि धनं वापि राज्यं वा शत्रुनिग्रहम् । तत्क्षणादेव चाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः ॥ १५८ ॥

तत्क्षणादेव विद्यां वा धनं वा राज्यं वा शत्रुनिग्रहं च प्राप्नोति। सत्यं सत्यं न संशयः॥

Verse 159

इह लोकेऽखिलान्कामान्भुक्त्वांते मुक्तिमाप्नुयात् । सद्याचितं वायुयुग्मं हनूमंतेति चोद्धरेत् ॥ १५९ ॥

इह लोकेऽखिलान् कामान् भुक्त्वा अन्ते मुक्तिमाप्नुयात्। सद्यःप्रभावि वायोः युग्मं नाम ‘हनूमन्’ इति चोद्धरेत्॥

Verse 160

फलांते फक्रियानेत्रयुक्ता च कामिका ततः । धग्गंते धगितेत्युक्त्वा आयुरास्व पदं ततः ॥ १६० ॥

‘फल’भागान्ते ‘फ-कृ-या-ने-त्र’ इति क्रमं कामिकाख्यभागयुक्तं प्रयोजयेत्। ततः ‘धग्ग’ान्ते ‘धगिते’ इत्युक्त्वा अनन्तरं ‘आयुरास्व’ पदं गच्छेत्॥

Verse 161

लोहितो गरुडो हेतिबाणनेत्राक्षरो मनुः । मुन्यादिकं तु पूर्वोक्तं प्लीहरोगहरो हरिः ॥ १६१ ॥

‘लोहितः’, ‘गरुडः’, ‘हेतिबाणनेत्राक्षर’ इति मन्त्रो, तथा ‘मनुः’—एते निर्दिष्टाः। मुन्यादिकं तु पूर्वोक्तमेव। प्लीहरोगहरो हरिः॥

Verse 162

देवता च समुद्दिष्टा प्लीहयुक्तोदरे पुनः । नागवल्लीदलं स्थाप्यमुपर्याच्छादयेत्ततः ॥ १६२ ॥

देवता च समुद्दिष्टा। प्लीहयुक्तोदरे पुनः नागवल्लीदलं स्थाप्यं तत उपर्याच्छादयेत्॥

Verse 163

वस्त्रं चैवाष्टगुणितं ततः साधकसत्तमः । शकलं वंशजं तस्योपरि मुंचेत्कपिं स्मरेत् ॥ १६३ ॥

ततः साधकसत्तमो वस्त्रमष्टगुणितं कृत्वा, तस्योपरि वंशशकलं निक्षिप्य, कपिं (हनूमन्तं) स्मरेत् ॥

Verse 164

आरण्यसाणकोत्पन्ने वह्नौ यष्टिं प्रतापयेत् । बदरीभूरुहोत्थां तां मंत्रेणानेन सप्तधा ॥ १६४ ॥

आरण्यसाणकोत्पन्ने वह्नौ बदरीभूरुहोत्थां यष्टिं प्रतापयेत्; अनेन मन्त्रेण तां सप्तधा जपन् ॥

Verse 165

तया संताडयेद्वंशशकलं जठरस्थितम् । सप्तकृत्वः प्लीहरोगो नाशमायाति निश्चितम् ॥ १६५ ॥

तया यष्ट्या जठरस्थितं वंशशकलं संताडयेत्; सप्तकृत्वः कृतं चेत् प्लीहरोगो नश्यति निश्चितम् ॥

Verse 166

तारो नमो भगवते आंजनेयाय चोञ्चरेत् । अमुकस्य श्रृंखलां त्रोटयद्वितयमीरयेत् ॥ १६६ ॥

तारं (ॐ) पूर्वमुच्चार्य, ‘नमो भगवते आञ्जनेयाय’ इति जपेत्; ततः ‘अमुकस्य श्रृंखलां त्रोटय’ इति द्वितयमीरयेत् ॥

Verse 167

बंधमोक्षं कुरुयुगं स्वाहांतोऽयं मनुर्मतः । ईश्वरोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुप्च देवता पुनः ॥ १६७ ॥

‘बंधमोक्षं कुरुयुगं’ इति मनुः स्वाहान्तो मतः; अस्य ऋषिर् ईश्वरः, छन्दोऽनुष्टुप्, देवता पुनरीश्वर एव ॥

Verse 168

श्रृंखलामोचरः श्रीमान्हनूमान्पवनात्मजः । हं बीजं ठद्वयं शक्तिर्बंधमोक्षे नियोगता ॥ १६८ ॥

श्रीमान् पवनात्मजो हनूमान् श्रृङ्खलामोचरः स्मृतः। तस्य बीजं ‘हं’ इति, शक्तिश्च ‘ठ’ द्वयम्; स बन्धमोक्षयोः नियोजितः॥

Verse 169

षड्दीर्घवह्रियुक्तेन बीजेनांगानि कल्पयेत् । वामे शैलं वैरिभिदं विशुद्धं टंकमन्यतः ॥ १६९ ॥

षड्दीर्घस्वरैर्वह्निवर्णेन च युक्तं बीजं समाश्रित्य अङ्गानि न्यसेत्। वामे ‘शैलं’ ‘वैरिभिदं’ च स्थापयेत्, अन्यतः विशुद्धं ‘टङ्कम्’॥

Verse 170

दधानं स्वर्णवर्णं च ध्यायेत्कुंडलिनं हरिम् । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षदशांशं चूतपल्लवैः ॥ १७० ॥

कुण्डलिनं हरिं स्वर्णवर्णं दधानं ध्यायेत्। एवं ध्यात्वा चूतपल्लवैर्लक्षस्य दशांशं जपेत्॥

Verse 171

जुहुयात्पूर्ववत्प्रोक्तं यजनं वास्य सूरिभिः । महाकारागृहे प्राप्तो ह्ययुतं प्रजपेन्नरः ॥ १७१ ॥

पूर्ववत् प्रोक्तविधिना सूरिभिः प्रतिपादितं यजनं जुहुयात्। महाकारागृहे प्राप्तो नरः मन्त्रं ह्ययुतं प्रजपेत्॥

Verse 172

शीघ्रं कारागृहान्मुक्तः सुखी भवति निश्चितम् । यंत्रं चास्य प्रवक्ष्यामि बन्धमोक्षकरं शुभम् ॥ १७२ ॥

शीघ्रं कारागृहान्मुक्तः स निश्चयेन सुखी भवति। अथास्य शुभं बन्धमोक्षकरं यन्त्रं प्रवक्ष्यामि॥

Verse 173

अष्टच्छदांतः षट्कोणं साध्यनामसमन्वितम् । षट्कोणेषु ध्रुवं ङेंतमांजनेयपदं लिखेत् ॥ १७३ ॥

अष्टदलपद्मावरणस्य मध्ये षट्कोणं विलिख्य, तत्र साध्यस्य नाम सम्यक् न्यसेत्। षट्कोणस्य षट्सु कोणेषु ध्रुवाक्षरं ‘ङें’ इति च, ‘आञ्जनेय’पदेन सह लिखेत्॥

Verse 174

अष्टच्छदेषु विलिखेत्प्रणवो वातुवात्विति । गोरोचनाकुंकुमेन लिखित्वा यंत्रमुत्तमम् ॥ १७४ ॥

अष्टदलेषु प्रणवं ‘वातु-वातु’ इति मन्त्रेण सह विलिखेत्। गोरोचनाकुङ्कुमाभ्यां लिखितं यन्त्रमेतदुत्तमं भवति॥

Verse 175

धृत्वा मूर्ध्नि जपेन्मंत्रमयुतं बन्धमुक्तये । यन्त्रमेतल्लिखित्वा तु मृत्तिकोपरि मार्जयेत् ॥ १७५ ॥

यन्त्रमेतन्मूर्ध्नि धृत्वा बन्धमुक्तये मन्त्रं अयुतं जपेत्। एतद्यन्त्रं लिखित्वा तु मृत्तिकोपरी मार्जयेत्॥

Verse 176

दक्षहस्तेन मन्त्रज्ञः प्रत्यहं मंडला वधि । एवं कृते महाकारागृहान्मंत्री विमुच्यते ॥ १७६ ॥

मन्त्रज्ञो दक्षहस्तेन प्रत्यहं मण्डलावधि कर्माचरेत्। एवं कृते महाकारागृहबद्धोऽपि मन्त्र्येव विमुच्यते॥

Verse 177

गगनं ज्वलनः साक्षी मर्कटेति द्वयं ततः । तोयं शशेषे मकरे परिमुंचति मुंचति ॥ १७७ ॥

‘गगनं’, ‘ज्वलनः’, ‘साक्षी’, ‘मर्कट’—इति पदद्वयं ततः। तथा ‘तोय’शब्दः शकारशेषे मकरसंयुक्ते च ‘परिमुञ्चति’ ‘मुञ्चति’ इति रूपेण दृश्यते॥

Verse 178

ततः श्रृंखलिकां चेति वेदनेत्राक्षरो मनुः । इमं मंत्रं दक्षकरे लिखित्वा वामहस्ततः ॥ १७८ ॥

ततः ‘श्रृंखलिका’ इत्युक्त्या वेदनेत्राक्षराद्यं मनुमिमं दक्षकरे लिखित्वा वामहस्ततः क्रमशः प्रवर्तेत ॥

Verse 179

दूरिकृत्य जपेन्मंत्रमष्टोत्तरशतं बुधः । त्रिसप्ताहात्प्रबद्धोऽसौ मुच्यते नात्र संशयः ॥ १७९ ॥

दूरिकृत्य मनोविक्षेपान् बुधो मन्त्रं जपेदष्टोत्तरशतं; त्रिसप्ताहात् प्रबद्धोऽपि मुच्यते नात्र संशयः ॥

Verse 180

मुन्याद्यर्चादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत् । लक्षं जपो दशांशेन शुभैर्द्रव्यैश्च होमयेत् ॥ १८० ॥

मुन्याद्यर्चादिकं सर्वं पूर्ववदस्याचरेत्; लक्षं जपं समाप्य तस्य दशांशेन शुभद्रव्यैर्होमं कुर्यात् ॥

Verse 181

पुच्छाकारे सुवस्त्रे च लेखन्या क्षुरकोत्थया । गन्धाष्टकैर्लिखेद्वूपं कपिराजस्य सुन्दरम् ॥ १८१ ॥

पुच्छाकारे सुवस्त्रे क्षुरकोत्थलेखन्या गन्धाष्टकैः कपिराजस्य सुन्दरं रूपं लिखेत् ॥

Verse 182

तन्मध्येऽष्टदशार्णं तु शत्रुनामान्वितं लिखेत् । तेन मन्त्राभिजप्तेन शिरोबद्ध्वेन भूमिपः ॥ १८२ ॥

तन्मध्ये शत्रुनामयुतमष्टादशार्णं लिखेत्; तेन मन्त्राभिजप्तेन शिरोबद्धेन भूमिपो रक्षां जयञ्च लभते ॥

Verse 183

जयत्यरिगणं सर्वं दर्शनादेव निश्चितम् । चन्द्रसूर्यो परागादौ पूर्वोक्तं लेखयेद्ध्वजे ॥ १८३ ॥

तस्य दर्शनमात्रेणैव सर्वारिगणजयः निश्चितः। अतः पूर्वोक्तविधिना ध्वजस्याग्रे चन्द्रसूर्यौ लेखयेत्॥१८३॥

Verse 184

ध्वजमादाय मन्त्रज्ञः संस्पर्शान्मोक्षणावधि । मातृकां जापयेत्पश्चाद्दशांशेन च होमयेत् ॥ १८४ ॥

ध्वजमादाय मन्त्रज्ञः संस्पर्शसंस्कारात् मोक्षणावधि कर्माचरेत्। ततः मातृकां जपेत्, जपदशांशेन च होमं कुर्यात्॥१८४॥

Verse 185

तिलैः सर्षपसंमिश्रैः संस्कृते हव्यवाहने । गजे ध्वजं समारोप्य गच्छेद्युद्ध्वाय भूपतिः ॥ १८५ ॥

तिलैः सर्षपसंमिश्रैः संस्कृते हव्यवाहने हुत्वा, गजे ध्वजं समारोप्य भूपतिर्युद्धाय गच्छेत्॥१८५॥

Verse 186

गजस्थं तं ध्वजं दृष्ट्वा पलायन्तेऽरयो ध्रुवम् । महारक्षाकरं यन्त्रं वक्ष्ये सम्यग्धनूमतः ॥ १८६ ॥

गजस्थं तं ध्वजं दृष्ट्वा अरयो ध्रुवं पलायन्ते। इदानीं धनूमतप्रोक्तं महारक्षाकरं यन्त्रं सम्यग्वक्ष्ये॥१८६॥

Verse 187

लिखेद्वसुदलं पद्मं साध्याख्यायुतकर्णिकम् । दलेऽष्टकोणमालिख्य मालामन्त्रेण वेष्टयेत् ॥ १८७ ॥

वसुदलं पद्मं लिखेत्, कर्णिकायां साध्यनामाङ्किताम्। दलेऽष्टकोणं चालेख्य, मालामन्त्रेण तद्वेष्टयेत्॥१८७॥

Verse 188

तद्बहिर्माययावेष्ट्य प्राणस्थापनमाचरेत् । लिखितं स्वर्णलेखन्या भूर्जपत्रे सुशोभने ॥ १८८ ॥

ततो बहिर्मायया रक्षावरणेनावेष्ट्य प्राणप्रतिष्ठाविधिं समाचरेत्। सुशोभने भूर्जपत्रे स्वर्णलेखन्या लिखेत्॥

Verse 189

काश्मीररोचनाभ्यां तु त्रिलोहेन च वेष्टितम् । सम्पातसाधितं यंत्रं भुजे वा मूर्ध्नि धारयेत् ॥ १८९ ॥

काश्मीररोचनाभ्यां च त्रिलोहेन च वेष्टितम्। सम्पातसाधितं यन्त्रं भुजे वा मूर्ध्नि धारयेत्॥

Verse 190

रणे दुरोदरे वादे व्यवहारे जयं लभेत् । ग्रहैर्विघ्नैर्विषैः शस्त्रैश्चौरैर्नैवाभिभूयते ॥ १९० ॥

रणे दुरोदरे वादे व्यवहारे च जयं लभेत्। ग्रहैर्विघ्नैर्विषैः शस्त्रैश्चौरैर्नैवाभिभूयते॥

Verse 191

सर्वान्रो गानपाकृत्य चिरं जीवेच्छतं समाः । षड्दीर्घयुक्तं गगन वह्न्याख्यं तारसंपुटम् ॥ १९१ ॥

सर्वान् रोगान् अपाकृत्य मन्त्रविधिना चिरं जीवेत् शतं समाः। षड्दीर्घयुक्तं ‘तारसंपुटं’ प्रोक्तं ‘गगन’ ‘वह्नि’ इति नामभिः॥

Verse 192

अष्टार्णोऽयं महामंत्रो मालामंत्रोऽथ कथ्यते । प्रणवो वज्रकायेति वज्रतुंडेति संपठेत् ॥ १९२ ॥

अयमष्टार्णो महामन्त्रः मालामन्त्र इति च कथ्यते। प्रणवपूर्वकं ‘वज्रकाय’ ‘वज्रतुंड’ इति जपेत्॥

Verse 193

कपिलांते पिंगलेति उर्द्ध्वकेशमहापदम् । बलरक्तमुखांते तु तडिज्जिह्व महा ततः ॥ १९३ ॥

अन्ते कपिला नाम रूपं, ततः पिङ्गला; ततः ऊर्ध्वकेशमहापदं प्रसिद्धम्। पुनरन्ते बलरक्तमुखान्ता तडिज्जिह्वा नाम महती शक्तिः॥

Verse 194

रौद्रदंष्ट्रोत्कटं पश्चात्कहद्वंद्वं करालिति । महदृढप्रहारेण लंकेश्वरवधात्ततः ॥ १९४ ॥

ततः ‘रौद्रदंष्ट्रोत्कट’ इति, पश्चात् ‘कहद्वन्द्व’ इति, तथा ‘कराल’ इति जपेत्। महदृढप्रहारेण ततः लङ्केश्वरवधो भवति॥

Verse 195

वायुर्महासेतुपदं बंधांते च महा पुनः । शैलप्रवाह गगनेचर एह्येहि संवदेत् ॥ १९५ ॥

‘वायो महासेतुपदस्थ, बन्धान्ते महाबल; शैलप्रवाह, गगनेचर, एहि एहि’—इति देवं सम्बोध्य संवदेत्॥

Verse 196

भगवन्महाबलांते पराक्रमपदं वदेत् । भैरवाज्ञापयैह्येहि महारौद्रपदं ततः ॥ १९६ ॥

‘भगवन् महाबल’ इत्यस्य अन्ते पराक्रमपदं वदेत्। ततः ‘भैरवाज्ञापय, एहि एहि’ इति, अनन्तरं महा-रौद्रपदं जपेत्॥

Verse 197

दीर्घपुच्छेन वर्णांते वदेद्वेष्टय वैरिणम् । जंभयद्वयमाभाष्य वर्मास्त्रांतो मनुर्मतः ॥ १९७ ॥

दीर्घपुच्छवर्णं अन्ते निवेश्य ‘वेष्टय’ इति वदेत्, वैरिणं बन्धयितुम्। ‘जम्भय’ इति द्वयं उच्चार्य, परम्परया मन्त्रस्य अन्तो वर्मास्त्रेण मतः॥

Verse 198

मालाह्वयो द्विजश्रेष्ट शरनेत्रधराक्षरः । मालामंत्राष्टार्णयोश्च मुन्याद्यर्चा तु पूर्ववत् ॥ १९८ ॥

हे द्विजश्रेष्ठ, ‘माला’ इति नाम्ना मन्त्रोऽयं शरनेत्रधराक्षरैः संयोज्यते; अष्टार्णमालामन्त्रस्यापि मुन्याद्यर्चा पूर्वोक्तविधिनैव कार्या॥

Verse 199

जप्तो युद्धे जयं दद्याद्व्याधौ व्याधिविनाशनः । एवं यो भजते मंत्री वायुपुत्रं कपीश्वरम् ॥ १९९ ॥

जप्तो युद्धे जयं दद्याद् व्याधौ व्याधिविनाशनः। एवं यो भजते मन्त्री वायुपुत्रं कपीश्वरम्॥

Verse 200

सर्वान्स लभते कामान्दे वैरपि सुदुर्लभान् । धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यमतुलं यशः ॥ २०० ॥

स सर्वान् लभते कामान् देवैः अपि सुदुर्लभान्। धनं धान्यं सुतान् पौत्रान् सौभाग्यमतुलं यशः॥

Frequently Asked Questions

The chapter is delivered by Sanatkumāra as the principal teacher, within the broader Sanakādi-to-Nārada Purāṇic dialogue structure characteristic of the Nārada Purāṇa.

The text specifies, for key formulas, the mantra’s ṛṣi (seer), chandas (metre), devatā (presiding deity), and assigns bīja and śakti; it also instructs ṣaḍaṅga applications via nyāsa using the stated seed sets.

Nyāsa (aṅga placement), dhyāna, pīṭha-based pūjā with limb-worship, homa at one-tenth of japa, naivedya and brāhmaṇa-bhojana, and multiple yantra constructions with prāṇa-pratiṣṭhā and wearing/installation rules.

Yes, it lists aggressive abhicāra-style procedures alongside protective and healing rites. In scholarly and devotional study, these are typically contextualized as part of historical prayoga taxonomies, while practice is traditionally restricted by adhikāra (qualification), guru-upadeśa, and dhārmic constraints.