Adhyaya 73
Purva BhagaThird QuarterAdhyaya 73178 Verses

The Description of the Worship of Rāma and Others (Rāmādi-pūjā-vidhāna)

सनत्कुमारो वैष्णवमन्त्रपद्धतौ राममन्त्राणां परमश्रेष्ठतां पापहर्तृत्वं मोक्षप्रदत्वं च निरूपयति। ऋषिच्छन्दोदेवताबीजशक्तिविनियोगान्, षडङ्गन्यासं देहस्थाक्षरन्यासं च विधाय, सीतालक्ष्मणसमेतं रामं हृदयस्थं ध्येयमिति उपदिशति। पूजाविधानं—परिवारदेवताः, शार्ङ्गधनुः शराश्च, हनूमत्सुग्रीवभरतविभीषणादयः सहायाः, पद्ममण्डले पूजनं च—विस्तरेण कथ्यते। पुरश्चरणहॊमविधयः, ऐश्वर्यआरोग्यराज्यकवित्वरोगशमनाद्यर्थं हविर्द्रव्यविशेषाश्च निर्दिश्यन्ते, परलोकविस्मृत्या केवलोपयोगपरककर्मणि चेतावनी दत्ता। यन्त्रराजस्य षट्कोणपद्मसूर्यपत्ररचना, लेखनद्रव्याणि, धारणविधिः, शुभदिननक्षत्रानुसारकर्म च वर्ण्यते। षडष्टदशदशत्रयोदशाष्टादशनवदशाद्यनेकाक्षरमन्त्ररूपाणि समानविधानेन निर्दिष्टानि; अन्ते सीतालक्ष्मणोपपूजा तथा मोक्षादिराज्यप्रतिष्ठापर्यन्तं प्रयोगाः कथिताः।

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ रामस्य मनवो वक्ष्यंते सिद्धिदायकाः । येषामाराधनान्मर्त्यास्तरंति भवसागरम् ॥ १ ॥

सनत्कुमार उवाच । अथ रामस्य मनवो वक्ष्यन्ते सिद्धिदायकाः । येषामाराधनान्मर्त्याः तरन्ति भवसागरम् ॥

Verse 2

सर्वेषु मंत्रवर्येषु श्रेष्ठं वैष्णवमुच्यते । गाणपत्येषु सौरेषु शाक्तशैवेष्वभीष्टदम् ॥ २ ॥

सर्वेषु मन्त्रवर्येषु श्रेष्ठं वैष्णवमुच्यते । गाणपत्येषु सौरेषु शाक्तशैवेष्वभीष्टदम् ॥

Verse 3

वैष्णवेष्वपि मंत्रेषु राममंत्राः फलाधिकाः । गाणपत्यादिमंत्रेभ्यः कोटिकोटिगुणाधिकाः ॥ ३ ॥

वैष्णवेष्वपि मन्त्रेषु राममन्त्राः फलाधिकाः । गाणपत्यादिमन्त्रेभ्यः कोटिकोटिगुणाधिकाः ॥

Verse 4

विष्णुशय्यास्थितो वह्निरिंदुभूषितमस्तकः । रामाय हृदयांतोऽयं महाघौधविनाशनः ॥ ४ ॥

विष्णुशय्यास्थितो वह्निरिन्दुभूषितमस्तकः । रामाय हृदयान्तोऽयं महाघौधविनाशनः ॥

Verse 5

सर्वेषु राममंत्रषु ह्यतिश्रेष्टः षडक्षरः । ब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञाताज्ञातकृतानि च ॥ ५ ॥

सर्वेषु राममन्त्रेषु ह्यतिश्रेष्ठः षडक्षरः । ब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञाताज्ञातकृतानि च ॥

Verse 6

स्वर्णस्तेय सुरापानगुरुतल्पायुतानि च । कोटिकोटिसहस्राणि ह्युपपापानि यानि वै ॥ ६ ॥

स्वर्णस्तेय-सुरापान-गुरुतल्पगमनादयः महापातकसहिताः, कोटिकोटिसहस्रशोऽसंख्येया उपपापाः सन्ति वै ॥

Verse 7

मंत्रस्योञ्चारणात्सद्यो लयं यांति न संशयः । ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छंदो रामश्च देवता ॥ ७ ॥

अस्य मन्त्रस्योच्चारणमात्रेणैव सद्यः सर्वविघ्ना लयं यान्ति, न संशयः। ब्रह्मा ऋषिः, गायत्री छन्दः, रामो देवता ॥

Verse 8

आद्यं बीजं च हृच्छक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । षड्दीर्घभाजा बीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ ८ ॥

आद्याक्षरं बीजं, हृच्छक्तिः; विनियोगोऽखिलसिद्ध्याप्तये। षड्दीर्घयुक्तेन तेन बीजेन षडङ्गकर्म सम्यगाचरेत् ॥

Verse 9

ब्रह्मरंध्रे भ्रुवोर्मध्ये हृन्नाभ्योर्गुह्यपादयोः । मंत्रवर्णान्क्रमान्न्यस्य केशवादीन्प्रविन्यसेत् ॥ ९ ॥

ब्रह्मरन्ध्रे, भ्रुवोर्मध्ये, हृदि, नाभौ, गुह्ये, पादयोश्च क्रमात् मन्त्रवर्णान् न्यस्य; ततः केशवादीनि नामानि सावधानं प्रविन्यसेत् ॥

Verse 10

पीठन्यासादिकं कृत्वा ध्यायेद्धृदि रघूत्तमम् । कालांभोधरकांतं च वीरासनसमास्थितम् ॥ १० ॥

पीठन्यासादिकं कृत्वा, हृदि रघूत्तमं ध्यायेत्—कालाम्भोधरकान्तं, वीरासनसमासीनं च ॥

Verse 11

ज्ञानमुद्रां दक्षहस्ते दधतं जानुनीतरम् । सरोरुहकरां सीतां विद्युदाभां च पार्श्वगाम् ॥ ११ ॥

दक्षहस्ते ज्ञानमुद्रां धारयन्तं, अपरहस्तं जानुनि न्यस्तम्; पार्श्वे च विद्युदाभां सरोरुहकरां सीतां स्थिताम्॥

Verse 12

पश्यंतीं रामवक्राब्जं विविधाकल्पभूषिताम् । ध्यात्वैवं प्रजपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः ॥ १२ ॥

रामवक्राब्जं पश्यन्तीं, विविधाकल्पभूषिताम्; एवं ध्यात्वा मन्त्रजापी वर्णलक्षं जपेत्, दशांशं च विधितः॥

Verse 13

कमलैर्जुहुयाद्वह्नौ ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । पूजयेद्वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते ॥ १३ ॥

कमलैर्वह्नौ जुहुयात्, ततः ब्राह्मणान् भोजयेत्; अनन्तरं वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते पूजनं कुर्यात्॥

Verse 14

मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तस्यामावाह्य साधकः । सीतां वामे समासीनां तन्मन्त्रेण प्रपूजयेत् ॥ १४ ॥

मूलेन मन्त्रेण मूर्तिं संकल्प्य, तस्यामावाह्य साधकः; वामे समासीनां सीतां तेनैव मन्त्रेण सम्यक् प्रपूजयेत्॥

Verse 15

रमासीतापदं ङेंतं द्विठांतो जानकीमनुः । अग्रेः शार्ङ्गं च सम्पूज्य शरान्पार्श्वद्वयेऽर्चयेत् ॥ १५ ॥

रमासीतापदानि न्यस्य, द्विठान्त-जानकीमनुना; अग्रे शार्ङ्गं सम्पूज्य, पार्श्वद्वये शरानर्चयेत्॥

Verse 16

केशरेषु षडंगानि पत्रेष्वेतान्समर्चयेत् । हनुमंतं च सुग्रीवं भरतं सबिभीषणम् ॥ १६ ॥

केशरेषु षडङ्गानि सम्यगर्चयेत्; पत्रेषु च हनूमन्तं सुग्रीवं भरतं सबिभीषणं च यथाविधि पूजयेत् ॥

Verse 17

लक्ष्मणांगदशत्रुघ्नान् जांबवंतं क्रमात्पुनः । वाचयंतं हनूमंतग्रतो धृतपुस्तकम् ॥ १७ ॥

ततः क्रमात् पुनर्लक्ष्मणाङ्गदशत्रुघ्नान् जाम्बवन्तं च पश्येत्; हनूमत्पुरतः स्थितं श्रोतारं प्रति धृतपुस्तकः पाठयन्तं च ॥

Verse 18

यजेद्भरतशत्रुघ्नौ पार्श्वयोर्धृतचामरौ । धृतातपत्रं हस्ताभ्यां लक्ष्मणं पृष्टतोऽर्चयेत् ॥ १८ ॥

भरतशत्रुघ्नौ पार्श्वयोर्धृतचामरौ यजेत्; पृष्ठतो लक्ष्मणं हस्ताभ्यां धृतातपत्रं समर्चयेत् ॥

Verse 19

ततोऽष्टपत्रे सृष्टिं च जपंतं विजयं तथा । सुराष्ट्रं राष्ट्रपालं च अकोपं धर्मपालकम् ॥ १९ ॥

ततोऽष्टपत्रे सृष्टिविजयसुराष्ट्रराष्ट्रपालाकोपधर्मपालकान् नामानि जपेत् ॥

Verse 20

सुमंतं चेति सम्पूज्य लोके शानायुधैर्युतान् । एवं रामं समाराध्य जीवन्मुक्तः प्रजायते ॥ २० ॥

सुमन्तादीन् लोकशानायुधैर्युतान् सम्यक् सम्पूज्य; एवं रामं समाराध्य जीवन्मुक्तः प्रजायते ॥

Verse 21

चंदनाक्तैः प्रजुहुयाज्जातीपुष्पैः समाहितः । राजवश्याय कमलैर्धनधान्यादिसिद्धये ॥ २१ ॥

समाहितचित्तः चन्दनलिप्तैर्जातीपुष्पैः सम्यक् अग्नौ प्रजुहुयात्। कमलैर्होमं कृत्वा राजवश्यं तथा धनधान्यादिसिद्धिं लभते॥

Verse 22

लक्ष्मीकामः प्रजुहुयात्प्रसूनैर्विल्वसंभवैः । आज्याक्तैर्नीलकमलैर्वशयेदखिलं जगत् ॥ २२ ॥

लक्ष्मीकामः विल्वसंभवैः प्रसूनैः सम्यक् प्रजुहुयात्। आज्यलिप्तैर्नीलकमलैर्होमं कृत्वा अखिलं जगदपि वशयेत्॥

Verse 23

घृताक्तशतवर्वीभिर्दीर्घायुश्च निरामयः । रक्तोत्पलानां होमेन धनं प्राप्नोति वांछितम् ॥ २३ ॥

घृताक्तशतावरीभिर्होमं कृत्वा दीर्घायुर्निरामयश्च भवति। रक्तोत्पलानां होमेन वाञ्छितं धनं प्राप्नोति॥

Verse 24

पालाशकुसुमैर्हुत्वा मेधावी जायते नरः । तज्जप्तांभः पिबेत्प्रातर्वत्सरात्कविराड् भवेत् ॥ २४ ॥

पालाशकुसुमैर्हुत्वा नरः मेधावी जायते। तज्जप्ताम्भः प्रातः पिबेत् चेत् वत्सरात् कविराड् भवेत्॥

Verse 25

तन्मंत्रितान्नं भुंजीतमहारोगप्रशांतये । रोगोक्तौषधहोमेन तद्रोगान्मुच्यते क्षणाम् ॥ २५ ॥

महारोगप्रशान्तये तन्मन्त्रितान्नं भुञ्जीत। रोगोक्तौषधहोमेन तद्रोगान्मुच्यते क्षणात्॥

Verse 26

नदीतीरे च गोष्ठे वा जपेल्लक्षं पयोब्रतः । पायसेनाज्ययुक्तेन हुत्वा विद्यानिधिर्भवेत् ॥ २६ ॥

नदीतीरे गोष्ठे वा पयोव्रतं समास्थाय मन्त्रं लक्षं जपेत्। पायसेनाज्ययुक्तेन हुत्वा स विद्यानिधिर्भवेत्॥

Verse 27

परिक्षीणाधिपत्यो यः शाकाहारो जलांतरे । जपेल्लक्षं च जुहुयाद्विल्वपुष्पैर्दशांशतः ॥ २७ ॥

परिक्षीणाधिपत्यः शाकाहारः सन् जलमध्ये स्थित्वा लक्षं जपेत्। ततः दशांशतः बिल्वपुष्पैर्जुहुयात्॥

Verse 28

तदैव पुनराप्नोति स्वाधिपत्यं न संशयः । उपोष्य गङ्गातीरांते स्थित्वा लक्षं जपेन्नरः ॥ २८ ॥

ततः स शीघ्रमेव स्वाधिपत्यं पुनराप्नोति न संशयः। उपोष्य गङ्गातीरान्ते स्थित्वा लक्षं जपेन्नरः॥

Verse 29

दशांशं कमलैर्हुत्वा विल्वोत्थैर्वा प्रसूनकैः । मधुरत्रयसंयुक्तैरादज्यश्रियमवाप्नुयात् ॥ २९ ॥

दशांशं कमलैर्हुत्वा बिल्वोत्थैर्वा प्रसूनकैः। मधुरत्रयसंयुक्तैरादज्यश्रियमवाप्नुयात्॥

Verse 30

मार्गमासे जले स्थित्वा कन्दमूलफलाशनः । लक्षं जप्त्वा दशांशेन पायसैर्जुहुयाद्वसौ ॥ ३० ॥

मार्गमासे जले स्थित्वा कन्दमूलफलाशनः। लक्षं जप्त्वा दशांशेन पायसैर्जुहुयाद्वसौ॥

Verse 31

श्रीरामचन्द्रसदृशः पुत्रः पौत्रोऽपि जायते । अन्येऽपि बहवः संति प्रयोगामन्त्रराजके ॥ ३१ ॥

मन्त्रराजकस्य सम्यक्प्रयोगेण श्रीरामचन्द्रसदृशः पुत्रः, पौत्रोऽपि च जायते; अन्येऽपि बहवः फलविशेषाः सिध्यन्ति।

Verse 32

किंतु प्रयोगकर्तॄणां परलोको न विद्यते । षट्कोणं वसुपत्रं च तद्बाह्यार्कदलं लिखेत् ॥ ३२ ॥

किन्तु केवलतन्त्रप्रयोगकर्तॄणां परलोको न विद्यते। षट्कोणं वसुपत्रं च तद्बाह्येऽर्कदलमण्डलं लिखेत्।

Verse 33

षट्कोणेषु षडर्णानि मन्त्रस्य विलिखेद् बुधः । अष्टपत्रे तथाष्टार्णांल्लिखेत्प्रणवगर्भितान् ॥ ३३ ॥

षट्कोणेषु मन्त्रस्य षडर्णानि बुधो विलिखेत्। अष्टपत्रे च प्रणवगर्भितान् मन्त्रस्याष्टार्णान् लिखेत्।

Verse 34

कामबीजं रविदले मध्ये मन्त्रावृताभिधाम् । सुदर्शनावृतं बाह्ये दिक्षु युग्मावृतं तथा ॥ ३४ ॥

रविदलमध्यं कामबीजं मन्त्रनामावृतं न्यसेत्। बाह्ये सुदर्शनावृतं, दिक्षु च युग्मावृतं तथा विन्यसेत्।

Verse 35

वज्रोल्लसद्भूमिगेहं कन्दर्पांकुशपाशकैः । भूम्या च विलसत्कोणं यन्त्रराजमिदं स्मृतम् ॥ ३५ ॥

वज्रप्रभाभूमिगेहं कन्दर्पाङ्कुशपाशचिह्नैः समलङ्कृतम्। भूमेः कोणाः स्फुटं विलसन्ति यस्मिन्, तदिदं यन्त्रराजमिति स्मृतम्।

Verse 36

भूर्जेऽष्टगन्धैः संलिख्य पूजयेदुक्तवर्त्मना । षट्कोणेषु दलार्काब्जान्यावेष्टवृत्तयुग्मतः ॥ ३६ ॥

भूर्जपत्रेऽष्टगन्धैः संलिख्य, पूर्वोक्तविधिना तस्य पूजनं कुर्यात्। षट्कोणेषु च दलयुक्तानि अर्काब्जानि लिखेत्, द्विवृत्तयुग्मेन परिवेष्टितानि॥

Verse 37

केशरेष्वष्टपत्रस्य स्वरद्वंद्वं लिखेद् बुधः । बहिस्तु मातृकां चैव मन्त्रं प्राणनिधयनम् ॥ ३७ ॥

अष्टपत्रपद्मस्य केशरेषु स्वरद्वन्द्वानि बुधो लिखेत्। बहिर्मातृकां च प्राणनिधयनमन्त्रं च सम्यक् विन्यसेत्॥

Verse 38

यन्त्रमेतच्छुभे घस्रे कण्ठे वा दक्षिणे भुजे । मूर्ध्नि वा धारयेन्मंत्री सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३८ ॥

यन्त्रमेतत् शुभे दिने घस्रे कण्ठे वा दक्षिणे भुजे। मूर्ध्नि वा धारयेन्मन्त्री, सर्वपापैः प्रमुच्यते॥

Verse 39

सुदिने शुभनक्षत्रे सुदेशे शल्यवर्जिते । वश्याकर्षणविद्वेषद्रावणोच्चाटनादिकम् ॥ ३९ ॥

सुदिने शुभनक्षत्रे सुदेशे शल्यवर्जिते। वश्याकर्षणविद्वेषद्रावणोच्चाटनादिकं कुर्यात्॥

Verse 40

पुष्यद्वयं तथादित्यार्द्रामघासु यथाक्रमम् । दूर्वोत्था लेखनी वश्ये तथाकृष्टौ करंजजा ॥ ४० ॥

पुष्यद्वये तथादित्ये आर्द्रामघासु यथाक्रमम्। दूर्वोत्था लेखनी वश्ये, तथाकृष्टौ करंजजा॥

Verse 41

नरास्थिजा मारणे तु स्तंभने राजवृक्षजा । शांतिपुष्टष्ट्यायुषां सिद्धयै सर्वापच्छमनाय च ॥ ४१ ॥

नरास्थिजा तु मारणे कर्मणि प्रयुज्यते; राजवृक्षजं स्तम्भने। शान्ति-पुष्टि-आयुःसिद्ध्यर्थं सर्वापदां शमनाय च॥

Verse 42

विभ्रमोत्पादने चैव शिलायां विलिखेद् बुधः । खरचर्मणि विद्वेषे ध्वजे तूञ्चाटनाय च ॥ ४२ ॥

विभ्रमोत्पादने बुद्धः शिलायां विलिखेत्। खरचर्मणि विद्वेषे, ध्वजे तु उञ्चाटनाय च॥

Verse 43

शत्रूणां ज्वरसन्तापशोकमारणकर्मणि । पीतवस्रं लिखित्वा तु साधयेत्साधकोत्तमः ॥ ४३ ॥

शत्रूणां ज्वरसन्ताप-शोक-मारणकर्मणि। पीतवस्त्रे लिखित्वा तु साधयेत् साधकोत्तमः॥

Verse 44

वश्याकृष्टौ चाष्टगन्धैः सम्पूज्य च यथाविधि । चितांगारादिना चैव ताडनोच्चाटनादिकम् ॥ ४४ ॥

वश्याकृष्ट्योः अष्टगन्धैः सम्पूज्य यथाविधि। ततः चिताङ्गारादिना ताडनोच्चाटनादिकं कुर्यात्॥

Verse 45

विषार्कक्षीरयोगेन मारणं भवति ध्रुवम् । लिखित्वैवं यंत्रराजं गन्धपुष्पादिभिर्यजेत् ॥ ४५ ॥

विषार्कक्षीरयोगेन मारणं ध्रुवं भवति। एवं यन्त्रराजं लिखित्वा गन्धपुष्पादिभिर्यजेत्॥

Verse 46

त्रिलोहवेष्टितं कृत्वा धारयेत्साधकोत्तमः । बीजं रामाय ठद्वंद्वं मन्त्रोऽयं रसवर्णकः ॥ ४६ ॥

त्रिधातुभिः संवेष्ट्य साधकोत्तमो धारयेत्। बीजं ‘रामाय’ इति, ‘ठ’द्वन्द्वं च विधीयते; अयं मन्त्रो रसवर्णकः॥

Verse 47

महासुदर्शनमनुः कथ्यते सिद्धिदायकः । सुदर्शनमहाशब्दाच्चक्रराजेश्वरेति च ॥ ४७ ॥

‘महासुदर्शन’ इति मन्त्रोऽयं सिद्धिदायकः प्रकीर्तितः। ‘सुदर्शन’महाशब्दात् ‘चक्रराजेश्वर’ इति चाभिधीयते॥

Verse 48

दुष्टांतकदुष्टभयानकदुष्टभयंकरम् । छिंधिद्वयं भिंधियुग्मं विदारययुगं ततः ॥ ४८ ॥

दुष्टान्तक! दुष्टभयानक! दुष्टभयंकर! ततः ‘छिन्धि छिन्धि’, ‘भिन्धि भिन्धि’, ‘विदारय विदारय’ इति जपेत्॥

Verse 49

परमन्त्रान् ग्रसद्वंद्वं भक्षयद्वितयं ततः । त्रासयद्वितयं वर्मास्त्राग्निजायांतिमो मनुः ॥ ४९ ॥

परमन्त्रान् ग्रस ग्रस इति द्वन्द्वं, ततः भक्षय भक्षय इति द्वितयम्। वर्मास्त्राग्निजोऽन्तिमो मनुः त्रासय त्रासय इति द्वितयेन त्रासयति॥

Verse 50

अष्टषष्ट्यक्षरः प्रोक्तो यंत्रसंवेष्टने त्वयम् । तारो हृद्भगवान् ङेंतो ङेंतो हि रघुनन्दनः ॥ ५० ॥

अष्टषष्ट्यक्षरो मन्त्रो यन्त्रसंवेष्टने प्रोक्तः। तारः हृदि भगवान्; ‘ङेंतो ङेंतो’ इति हि रघुनन्दनः॥

Verse 51

रक्षोघ्नविशदायांते मधुरादिप्रसन्न च । वरदानायामितांते नुतेजसेपदमीरयेत् ॥ ५१ ॥

“रक्षोघ्न” इत्यादि-खण्डस्य “विशदायान्ते” इति पर्यन्ते, तथा “मधुरादि” इति प्रसन्न-खण्डस्य अन्ते, एवं “वरदानाय” इत्यादेः “अमितान्ते” इति पर्यन्ते—तत्र “तेजसे” इति पदं उच्चारयेत् ॥

Verse 52

बालायांते तु रामाय विष्णवे हृदयांतिमः । सप्तचत्वारिंशदर्णो मालामन्त्रोऽयमीरितः ॥ ५२ ॥

अन्ते “बाला” बीजं न्यस्य, “रामाय विष्णवे” इति हृदयान्तिमेन समाप्यते; एषः सप्तचत्वारिंशदर्णः मालामन्त्र इति घोषितः ॥

Verse 53

विश्वामित्रो मुनिश्चास्य गायत्री छंद ईरितम् । श्रीरामो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिश्च ठद्वयम् ॥ ५३ ॥

अस्य मन्त्रस्य ऋषिः विश्वामित्रो मुनिः प्रोक्तः, छन्दो गायत्री इति स्मृतम्। देवता श्रीरामः; बीजं “बीज” इति, शक्तिर्ध्रुवः; तथा “ठ”द्वयं लक्षणं निर्दिष्टम् ॥

Verse 54

षड्दीर्घस्वरयुग्मायाबीजेनांगानि कल्पयेत् । ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत् ॥ ५४ ॥

“षड्दीर्घस्वरयुग्मा” इति बीजेन अङ्गन्यासं कल्पयेत्; अस्य ध्यानपूजादिकं सर्वं पूर्ववद् एव समाचरेत् ॥

Verse 55

अयमाराधितो मन्त्रः सर्वान्कामान्प्रयच्छति । स्वकामसत्यवाग्लक्ष्मीताराढ्यः पञ्चवर्णकः ॥ ५५ ॥

अयम् आराधितो मन्त्रः सर्वान् कामान् प्रयच्छति। स्वकाम-सत्यवाक्-लक्ष्मी-ताराढ्यः पञ्चवर्णकः सिद्धिदः ॥

Verse 56

षडक्षरः षड्विधः स्याञ्चतुर्वर्गफलप्रदः । ब्रह्मा संमोहनः शक्तिर्दक्षिणामूर्तिसंज्ञकः ॥ ५६ ॥

षडक्षरो मन्त्रः षड्विधः प्रोक्तश्चतुर्वर्गफलप्रदः। तस्य रूपाणि ब्रह्मा संमोहनः शक्तिर्दक्षिणामूर्तिसंज्ञकश्च॥

Verse 57

अगस्त्यः श्रीशिवः प्रोक्तास्ते तेषां मुनयः क्रमात् । अथवा कामबीजादेर्विश्वामित्रो मुनिः स्मृतः ॥ ५७ ॥

अगस्त्यः श्रीशिवश्च प्रोक्तौ तेषां क्रमतो मुनयः। अथवा कामबीजादेर्विश्वामित्रो मुनिः स्मृतः॥

Verse 58

छन्दः प्रोक्तं च गायत्री श्रीरामो देवता पुनः । बीजशक्तिराधमांत्यं मन्त्रार्णैः स्यात्षडंगकम् ॥ ५८ ॥

छन्दो गायत्री प्रोक्तं देवता श्रीराम एव च। बीजशक्ती आद्यान्ताक्षरौ मन्त्रार्णैः षडङ्गकं भवेत्॥

Verse 59

बीजैः षड्दीर्घयुक्तैर्वा मंत्रार्णान्पूर्ववन्न्यसेत् । ध्यायेत्कल्पतरोर्मूले सुवर्णमयमण्डपे ॥ ५९ ॥

बीजैः षड्दीर्घयुक्तैर्वा मन्त्रार्णान् पूर्ववन्न्यसेत्। ध्यायेत्कल्पतरोर्मूले सुवर्णमयमण्डपे॥

Verse 60

पुष्पकाख्यविमानांतः सिंहासनपरिच्छदे । पद्मे वसुदलेदेवमिंद्रनीलसमप्रभम् ॥ ६० ॥

पुष्पकाख्यविमानान्तः सिंहासनपरिच्छदे। अष्टदले पद्मे देवं इन्द्रनीलसमप्रभं ध्यायेत्॥

Verse 61

वीरासनसमासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् । वामोरुन्यस्ततद्धस्तसीतालक्ष्मणसेवितम् ॥ ६१ ॥

वीरासनसमासीनं ज्ञानमुद्राविभूषितम् । वामोरुन्यस्तहस्तं तं सीतालक्ष्मणसेवितम् ॥

Verse 62

रत्नाकल्पं विभुंध्यात्वा वर्णलक्षं जपेन्मनुम् । यद्वा स्मारादिमन्त्राणां जयाभं च हरिं स्मरेत् ॥ ६२ ॥

रत्नाकल्पं विभुं ध्यात्वा वर्णलक्षं जपेन्मनुम् । अथवा स्मारमन्त्राद्यैर्जयाभं हरिं स्मरेत् ॥

Verse 63

येजनं काम्यकर्माणि सर्वं कुर्यात्षडर्णवत् । रामश्च चन्द्रभ द्रांतो ङेनमोंतो ध्रुवादिकः ॥ ६३ ॥

यजनं काम्यकर्माणि सर्वं कुर्यात् षडर्णवत् । ‘राम’ इत्यादिरूपाणि चन्द्रभान्त-ङेनमोन्त-ध्रुवादिकानि योजयेत् ॥

Verse 64

मन्त्रावष्टाक्षरौ ह्येतौ तारांत्यौ चेन्नवाक्षरौ । एतेषां यजनं सर्वं कुर्यान्मंत्री षडर्णवत् ॥ ६४ ॥

मन्त्रावष्टाक्षरौ ह्येतौ तारान्तौ चेन्नवाक्षरौ । एतेषां यजनं सर्वं कुर्यान्मन्त्री षडर्णवत् ॥

Verse 65

जानकीवल्लभो ङेंतो द्विठांतः कवचादिकः । दशार्णोऽयं महामन्त्रो विशिष्टोऽस्य मुनिः स्वराट् ॥ ६५ ॥

‘जानकीवल्लभ’ इत्यादिर्ङेन्तो द्विठान्तः कवचादिके । दशार्णोऽयं महामन्त्रो मुनिरस्य विशिष्टः स्वराट् ॥

Verse 66

छन्दश्च देवता सीता पतिर्बीजं तथादिमम् । स्वाहा शक्तिश्च कामेन कुर्यादंगानि षट् क्रमात् ॥ ६६ ॥

छन्दः सीता देवता; सीतापति रामो बीजं तथादिमं मन्त्रोक्तम्। “स्वाहा” शक्तिरुच्यते; फलाभिलाषी क्रमशः षडङ्गन्यासं कुर्यात्॥

Verse 67

शिरोललाटभ्रूमध्यतालुकण्ठेषु हृद्यपि । नाभ्यंघ्रिजानुपादेषु दशार्णान्विन्यसेन्मनोः ॥ ६७ ॥

शिरसि ललाटे भ्रूमध्ये तालौ कण्ठे हृदि च। नाभौ पादयोर्जान्वोः जङ्घयोश्च मनसा दशार्णान् विन्यसेत्॥

Verse 68

अयोध्यानगरे रत्नचित्रसौवर्णमण्डपे । मंदारपुष्पैराबद्धविताने तोरणान्विते ॥ ६८ ॥

अयोध्यानगरे रत्नचित्रसौवर्णमण्डपे। मन्दारपुष्पैराबद्धविताने तोरणान्विते॥

Verse 69

सिंहासनसमासीन पुष्पकोपरि राघवम् । रक्षोभिर्हरिभिर्देवैः सुविमानगतैः शुभैः ॥ ६९ ॥

पुष्पकोपरि सिंहासनसमासीनं राघवम्। रक्षोभिर्हरिभिर्देवैः सुविमानगतैः शुभैः परिवृतम्॥

Verse 70

संस्तूयमानं मुनिभिः प्रह्वैश्च परिसेवितम् । सीतालंकृतवामांगं लक्ष्मणेनोपशोभितम् ॥ ७० ॥

मुनिभिः संस्तूयमानं प्रह्वैः परिसेवितम्। सीतालंकृतवामाङ्गं लक्ष्मणेनोपशोभितम्॥

Verse 71

श्यामं प्रसन्नवदनं सर्वाभरणभूषितम् । एवं ध्यात्वा जपेन्मंत्री वर्णलक्षं समाहितः ॥ ७१ ॥

श्यामं प्रसन्नवदनं सर्वाभरणविभूषितं प्रभुं एवं ध्यात्वा, समाहितचित्तो मन्त्रजापको वर्णलक्षं मन्त्रं जपेत्॥

Verse 72

दशांशः कमलैर्होमो यजनं च षडर्णवत् । रामो ङेंन्तो धनुष्पाणिर्ङैतोंऽते वह्निसुंदरी ॥ ७२ ॥

दशांशं दद्यात्; कमलैर्होमं कुर्यात्; षडर्णवद् यजनं च विधायेत्। ‘राम’ इति ङकाराद्यं, ‘धनुष्पाणि’ इति च; अन्ते ‘वह्निसुन्दरी’रूपं निर्दिशेत्॥

Verse 73

दशाक्षरोऽयं मंत्रोऽस्य मुनिर्ब्रह्मा विराट् पुनः । छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामो राक्षसमर्दनः ॥ ७३ ॥

अयं दशाक्षरो मन्त्रः। अस्य मुनिर्ब्रह्मा; छन्दो विराट्; देवता तु रामो राक्षसमर्दन इति प्रोक्ता॥

Verse 74

आद्यं बीजं द्विठः शक्तिबींजेनांगानि कल्पयेत् । वर्णन्यासं तथा ध्यानं पुरश्चर्यार्चनादिकमन् ॥ ७४ ॥

आद्यबीजेन द्विधा-विन्यासेन शक्तिबीजेनाङ्गानि कल्पयेत्। ततः वर्णन्यासं ध्यानं च, पुरश्चर्यार्चनादिकं च आचरेत्॥

Verse 75

दशाक्षरोक्तवत्कुर्याच्चापबाणधरं स्मरेत् । तारो नमो भगवते रामान्ते चंद्रभद्रकौ ॥ ७५ ॥

दशाक्षरोक्तविधिना कुर्यात्; चापबाणधरं भगवन्तं स्मरेत्। मन्त्रः—ॐ, नमो भगवते; रामान्ते चन्द्रभद्रकौ योजयेत्॥

Verse 76

ङेंतावर्काक्षरौ मंत्रौ ऋषिध्यानादि पूर्ववत् । श्रीपूर्वं जयपूर्वं च तद्द्विधा रामनाम च ॥ ७६ ॥

‘ङेंता’ तथा ‘वर्क’ इति द्वौ मन्त्राक्षरौ; ऋषिध्यानादि पूर्ववत्। ‘श्री’पूर्वं ‘जय’पूर्वं च कर्तव्यौ; एवं द्विविधं ‘राम’नामापि प्रयोज्यम्॥

Verse 77

त्रयोदशाक्षरो मंत्रो मुनिर्ब्रह्मा विराट् स्मृतम् । छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामः पापौघनाशनः ॥ ७७ ॥

अयं त्रयोदशाक्षरो मन्त्रः; ऋषिर्ब्रह्मा, छन्दो विराट् स्मृतम्। देवता रामः प्रोक्तः, पापौघनाशनः॥

Verse 78

षडंगानि प्रकुर्वीत द्विरावृत्त्या पदत्रयैः । ध्यानार्चनादिकं सव ह्यस्य कुर्याद्दशार्णवत् ॥ ७८ ॥

पदत्रयस्य द्विरावृत्त्या षडङ्गानि प्रकुर्वीत। अस्य ध्यानार्चनादिकं सर्वं दशार्णवत् विधिना कुर्यात्॥

Verse 79

तारो नमो भगवते रामायांते महापदम् । पुरुषाय हृदंतोऽयं मनुरष्टादशाक्षरः ॥ ७९ ॥

तारः (ॐ) ततः ‘नमो भगवते’ इति, अन्ते ‘रामाय’ इति—एष महापदः। ‘पुरुषाय’ इति युक्तो हृदि संस्थाप्य, अयं मन्त्रोऽष्टादशाक्षरः॥

Verse 80

विश्वामित्रो मुनिश्छदो धृती रामोऽस्य देवता । तारो बीजं नमः शक्तिश्चंद्राक्ष्यब्ध्यग्निषड्भुजैः ॥ ८० ॥

अस्य मन्त्रस्य ऋषिर्विश्वामित्रः; छन्दो ‘मुनि’; धृतिः शक्तिः; देवता रामः। तारो बीजं, ‘नमः’ शक्तिः; चन्द्र–अक्षि–अब्दि–अग्नि–षड्भुज-सङ्ख्याभिर्न्यासः॥

Verse 81

वर्णैमंत्रोत्थितैः कुर्यात्षडंगानि समाहितः । निश्शाणभेरीपटहशंखतुर्यादिनिःस्वनैः ॥ ८१ ॥

समाहितचित्तः मन्त्रजन्यैर्वर्णैः षडङ्गानि कुर्यात्। निश्शाणभेरीपटहशङ्खतूर्यादीनां निनादैः सह॥

Verse 82

प्रवृत्तनृत्ये परितो जयमंगलभाषिते । चंदनागरुकस्तूरीकर्पूरादिसुवासिते ॥ ८२ ॥

परितः प्रवृत्तनृत्ये जयमङ्गलघोषे च। चन्दनागरुकस्तूरीकर्पूरादिसुवासिते॥

Verse 83

नानाकुसुमसौरभ्यवाहिगंधवहान्विते । देवगंधर्वनारीभिर्गायन्तीभिरलकृते ॥ ८३ ॥

नानाकुसुमसौरभ्यवाहिगन्धवहान्विते। देवगन्धर्वनारीभिर्गायन्तीभिरलङ्कृते॥

Verse 84

सिंहासने समासीनं पुष्पकोपरि राघवम् । सौमित्रिसीतासहितं जटामुकुटशोभितम् ॥ ८४ ॥

सिंहासने समासीनं पुष्पकोपरि राघवम्। सौमित्रिसीतासहितं जटामुकुटशोभितम्॥

Verse 85

चापबाणधरं श्यामं ससुग्रीवविभीषणम् । हत्वा रावणमायांतं कृतत्रैलोक्यरक्षणम् ॥ ८५ ॥

चापबाणधरं श्यामं ससुग्रीवविभीषणम्। हत्वा रावणमायान्तं कृतत्रैलोक्यरक्षणम्॥

Verse 86

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णं लक्षं मत्री दशांशतः । घृताक्तैः पायसैर्हुत्वा यजनं पूर्ववञ्चरेत् ॥ ८६ ॥

एवं ध्यात्वा मन्त्रसाधकः वर्णं लक्षं जपेत्; तस्य दशांशतः घृताक्तपायसैः हुत्वा, पूर्वोक्तविधिना यजनं समाचरेत्॥

Verse 87

प्रणवो हृदयं सीतापतये तदनंतरम् । रामाय हनयुग्मांते वर्मास्त्राग्निप्रियांतिमः ॥ ८७ ॥

प्रणवो हृदये न्यस्यः; ततः सीतापतये समर्प्य, अनन्तरं रामाय; ह-नयुग्मान्ते अग्निप्रियाय वर्मास्त्रविन्यासः कार्यः॥

Verse 88

एकोनविंशद्वर्णोऽयं मंत्रः सर्वार्थसाधकः । विश्वामित्रो मुनिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम् ॥ ८८ ॥

एकोनविंशद्वर्णोऽयं मन्त्रः सर्वार्थसाधकः। अस्य ऋषिर्विश्वामित्रो मुनिः, छन्दोऽनुष्टुप् इति कीर्तितम्॥

Verse 89

देवता रामभद्रो जं बीजं शक्तिर्नम इति । मंत्रोत्थितैः क्रमाद्वर्णैस्ततो ध्यायेञ्च पूर्ववत् ॥ ८९ ॥

देवता रामभद्रः; जं बीजं; शक्तिर्नम इति कीर्तिता। मन्त्रोत्थितान् वर्णान् क्रमाद् विन्यस्य, ततः पूर्ववत् ध्यायेत्॥

Verse 90

पूजनं काम्यकर्मादि सर्वमस्य षडर्णवत् । तारः स्वबीजं कमला रामभद्रेति संपठेत् ॥ ९० ॥

अस्य पूजनं काम्यकर्मादि सर्वं षडर्णवत् कार्यम्। ‘तारः स्वबीजं कमला रामभद्रे’ इति संपठेत्॥

Verse 91

महेष्वासपदांते तु रघुवीर नृपोत्तम । दशास्यांतकशब्दांते मां रक्ष देहि संपठेत् ॥ ९१ ॥

महेष्वासपदस्यान्ते तथा दशास्यान्तकशब्दान्ते च— “रघुवीर नृपोत्तम, मां रक्ष; शरणं देहि” इति संपठेत्।

Verse 92

परमांते मे श्रियं स्यान्मंत्रो बाणगुणाक्षरः । बीजैर्वियुक्तो द्वात्रिंशदर्णोऽयं फलदायकः ॥ ९२ ॥

“परमां मे श्रियं स्यात्” इति मन्त्रः बाणगुणाक्षरसंख्यानुसारः; बीजैर्वियुक्तोऽयं द्वात्रिंशदर्णो मन्त्रः फलदायकः स्मृतः।

Verse 93

विश्वामित्रो मुनिश्चास्यानुष्टुप्छंद उदाहृतम् । देवता रामभद्रोऽत्र बीजं स्वं शक्तिरिंदिरा ॥ ९३ ॥

अस्य मन्त्रस्य ऋषिर्विश्वामित्रो मुनिः, छन्दोऽनुष्टुप् इति कीर्तितम्। देवता रामभद्रोऽत्र; बीजं स्वनामैव, शक्तिरिन्दिरा।

Verse 94

बीजत्रयाद्यैः कुर्वीत पदैः सर्वेण मंत्रवित् । पंचांगानि च विन्यस्य मंत्रवर्णान्क्रमान्न्यसेत् ॥ ९४ ॥

बीजत्रयादिपदैः सर्वेण विधिना मन्त्रवित् कर्म कुर्यात्। प्रथमं पञ्चाङ्गानि विन्यस्य, ततः मन्त्रवर्णान् क्रमान्न्यसेत्।

Verse 95

मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गंडयुग्मे सनासिके । आस्ये दोःसंधियुगले स्तनहृन्नाभिषु क्रमात् ॥ ९५ ॥

मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गण्डयुग्मे सनासिके। आस्ये दोःसन्धियुगले स्तनहृन्नाभिषु क्रमात् न्यसेत्।

Verse 96

कटौ मेढ्रे पायुपादसंधिष्वर्णान्न्यसेन्मनोः । ध्यानार्चनादिकं चास्य पूर्ववत्समुपाचरेत् ॥ ९६ ॥

कटौ मेढ्रे पायौ पादसन्धिषु च मन्त्रवर्णान् मनसा न्यसेत्। ततः पूर्वोक्तविधिना तस्मै ध्यानार्चनादिकं सम्यगुपाचरेत्॥

Verse 97

लक्षत्रयं पुरश्चर्यां पायसैर्हवनं मतम् । ध्यात्वा रामं पीतवर्णं जपेल्लक्षं समाहितः ॥ ९७ ॥

पुरश्चर्यायां लक्षत्रयं जपः प्रोक्तः, पायसैर्हवनं मतम्। पीतवर्णं रामं ध्यात्वा समाहितचित्तो लक्षं जपेत्॥

Verse 98

दशांशं कमलैर्हुत्वा धनैर्धनपतिर्भवेत् । तारो माया रमाद्वंद्वं दाशरथाय हृञ्च वै ॥ ९८ ॥

दशांशं कमलैर्हुत्वा तथा धनैश्च यथाविधि। धनपतिर्भवेत् साधुः; ‘तारो माया रमाद्वन्द्वं’ दाशरथाय ‘हृञ्च’ योजयेत्॥

Verse 99

एकादशाक्षरो मंत्रो मुन्याद्यर्चास्य पूर्ववत् । त्रैलोक्यांते तु नाथाय हृदंतो वसुवर्णवान् ॥ ९९ ॥

एकादशाक्षरो मन्त्रोऽयं; मुन्याद्यर्चा च पूर्ववत्। त्रैलोक्यान्तेऽपि नाथो हृदयान्तर्वर्ती वसुवर्णप्रभः स्थितः॥

Verse 100

अस्यापि पूर्ववत्सर्वं न्यासध्यानार्चनादिकम् । आंजनेयपदांते तु गुरवे हृदयांतिमः ॥ १०० ॥

अस्यापि पूर्ववत्सर्वं न्यासध्यानार्चनादिकम्। ‘आञ्जनेय’पदान्ते तु हृदयबीजान्तिमं योज्यं गुरवे समर्पयेत्॥

Verse 101

मंत्रो नवाक्षरोऽस्यापि यजनं पूर्ववन्मतम् । ङेतं रामपद पश्चाद्धृदयं पंचवणवत् ॥ १०१ ॥

अस्यापि मन्त्रः नवाक्षरः; यजनं पूर्ववद् एव मतम्। ‘राम’पदं स्थापयित्वा पश्चात् पञ्चवर्णवद् हृदयबीजं योजयेत्॥

Verse 102

मुनिध्यानार्चनं चास्य प्रोक्तं सर्वं षडर्णवत् । रामांते चंद्रभद्रौ च ङेंतौ पावकवल्लभा ॥ १०२ ॥

अस्य मुनिध्यानार्चनं सर्वं षडर्णवद् प्रोक्तम्। अन्ते ‘रामा’; तथा ‘चन्द्रभद्रा’ च ‘ङेंतौ’ च, ‘पावकवल्लभा’ च॥

Verse 103

मंत्रो द्वौ च समाख्यातौ मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् । वह्निः शेषान्वितश्चैव चंद्रभूषितमस्तकः ॥ १०३ ॥

एवं मन्त्रौ द्वौ समाख्यातौ; मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् कार्यम्। ध्येयः वह्निः शेषान्वितः, चन्द्रभूषितमस्तकः॥

Verse 104

एकाक्षरो रघुपतेर्मंत्रः कल्पद्रुमोऽपरः । ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छंदो रामोऽस्य देवता ॥ १०४ ॥

रघुपतेः एकाक्षरो मन्त्रः, अपरः कल्पद्रुम इव। अस्य मन्त्रस्य ब्रह्मा मुनिः, गायत्री छन्दः, रामो देवता॥

Verse 105

षड्दीर्घाढ्येन मंत्रेण षडंगानि समाचरेत् । सरयूतीरमंदारवेदिकापंकजासने ॥ १०५ ॥

षड्दीर्घाढ्येन मन्त्रेण षडङ्गानि समाचरेत्। सरयूतीरे मन्दारवेदिकायां पङ्कजासने॥

Verse 106

श्यामं वीरासनासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् । वामोरुन्यस्तं तद्धस्तं सीतालक्ष्मणसंयुतम् ॥ १०६ ॥

श्यामवर्णं वीरासनासीनं ज्ञानमुद्राविभूषितम् । वामोरुन्यस्तहस्तं तं सीतालक्ष्मणसंयुतम् ॥

Verse 107

अवेक्षणाणमात्मानं मन्मथामिततेजसम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं केवलं मोक्षकांक्षया ॥ १०७ ॥

अवेक्षणविषयातीतमात्मानं मन्मथातिततेजसम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं केवलं मोक्षकाङ्क्षया ॥

Verse 108

चिंतयेत्परमात्मानमृतुलक्षं जपेन्मनुम् । सर्व्वं षडर्णवञ्चास्य होमनित्यार्चनादिकम् ॥ १०८ ॥

चिन्तयेत्परमात्मानं ऋतुलक्षं जपेन्मनुम् । षडक्षरादिकं सर्वं होमनित्यार्चनादिकम् ॥

Verse 109

वह्निः शेषासनो भांतः केवलो द्व्यक्षरो मनुः । एकाक्षरोक्त वत्सर्वं मुनिध्यानार्चनादिकम् ॥ १०९ ॥

वह्निः शेषासनः भान्तः केवलो द्व्यक्षरो मनुः । एकाक्षरेण सर्वं तु मुनिध्यानार्चनादिकम् ॥

Verse 110

तारमानारमानंगचास्त्रबीजैर्द्विवर्णकः । त्र्यक्षरो मंत्रराजः स्यात्षड्विधः सकलेष्टदः ॥ ११० ॥

तारमानारमानङ्गचास्त्रबीजैर्द्विवर्णकः । त्र्यक्षरो मन्त्रराजः स्यात् षड्विधः सकलेष्टदः ॥

Verse 111

व्द्यक्षरश्चंद्रभद्रांतो द्विविधश्चतुरक्षरः । एकार्णोक्तवदेतेषां मुनिध्यानार्चनादिकम् ॥ १११ ॥

द्व्यक्षरं चन्द्रभद्रान्तं मन्त्रं प्रोक्तं, चतुरक्षरं च द्विविधम्। एतेषां मुनिध्यानार्चनादिकं एकार्णोक्तवद् एव विधेयम्॥

Verse 112

तारो रामश्चतुर्थ्यंतो वर्मास्त्रं वह्निवल्लभा । अष्टार्णोऽयं महामंत्रो मुन्याद्यर्चा षडर्णवत् ॥ ११२ ॥

तारः (ॐ) ततः ‘राम’ चतुर्थ्यन्तः, वर्मास्त्रं च ‘वह्निवल्लभा’ इति च। अयमष्टार्णो महामन्त्रः; मुन्याद्यर्चा षडर्णवत् विधेयाः॥

Verse 113

तारो मया हृदंते स्याद्रामाय प्रणवांतिमः । शिवोमाराममंत्रोऽयमष्टार्णः सर्वसिद्धिदः ॥ ११३ ॥

तारो मया हृदन्ते न्यस्येत; अन्तिमं पदं ‘रामाय’ इति प्रणवान्तिमम्। अयमष्टार्णः शिवोमाराममन्त्रः सर्वसिद्धिप्रदः॥

Verse 114

ऋषिः सदाशिवः प्रोक्तो गायत्री छंद ईरितम् । शिवोमारामचंद्रोऽत्र देवता परिकीर्तितः ॥ ११४ ॥

ऋषिः सदाशिवः प्रोक्तः; गायत्री छन्द इति कीर्तितम्। देवता चात्र शिवोमारामचन्द्रः परिकीर्तितः॥

Verse 115

षड्वीर्ययामाय यातु ध्रुवपंचार्णयुक्तया । षडंगानि विधायाथ ध्यायेद्धृदि सुरार्चितम् ॥ ११५ ॥

षड्वीर्याय नम इति मन्त्रेण, ध्रुवपञ्चार्णयुक्तया सह प्रवर्तेत। ततः षडङ्गानि विधाय, सुरार्चितं देवं हृदि ध्यायेत्॥

Verse 116

रामं त्रिनेत्रं सोमार्द्धधारिणं शूलिनं वरम् । भस्मोद्धूलितसर्वांगं कपर्द्दिनमुपास्महे ॥ ११६ ॥

रामरूपेण रममाणं त्रिनेत्रं सोमार्धधारिणं शूलिनं वरम् । भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं कपर्दिनं महेश्वरमुपास्महे ॥

Verse 117

रामाभिरामं सौंदर्यसीमां सोमावतंसिनीम् । पाशांकुशधनुर्बाणधरां ध्यायेत्रिलोचनाम् ॥ ११७ ॥

रामाभिरामां सौन्दर्यसीमां सोमावतंसिनीम् । पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरां त्रिलोचनां ध्यायेत् ॥

Verse 118

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं त्रिमधुरान्वितैः । बिल्पपत्रैः फलैः पुष्पैस्तिलैर्वा पंकजैर्हुनेत् ॥ ११८ ॥

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं त्रिमधुरान्वितैः । बिल्वपत्रैः फलैः पुष्पैस्तिलैर्वा पङ्कजैर्हुनेत् ॥

Verse 119

स्वयमायांति निधयः सिद्धयश्च सुरेप्सिताः । तारो माया च भरताग्रजराममनोभवः ॥ ११९ ॥

स्वयमेवायान्ति निधयः सिद्धयश्च सुरेप्सिताः । तथा तारा माया च मनोभवो भरताग्रजरामश्च ॥

Verse 120

वह्निजायाद्वादशार्णो मंत्रः कल्पद्रुमोऽपरः । अंगिराश्च मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ १२० ॥

“वह्निजाया”द्वादशार्णो मन्त्रः कल्पद्रुमोऽपरः । ऋषिरङ्गिरा छन्दो गायत्री देवता पुनर्गायत्री ॥

Verse 121

श्रीरामो भुवनाबीजं स्वाहाशक्तिः समीरितः । चंद्रैकमुनिभूनेत्रैर्मंत्रार्णैरंगकल्पनम् ॥ १२१ ॥

‘श्रीरामः’ भुवनानां बीजं प्रोक्तः, ‘स्वाहा’ तस्य शक्तिरिति समीरिता। चन्द्र–एक–मुनि–भू–नेत्र-संकेतितैर्मन्त्रार्णैः अङ्गकल्पना (न्यासः) कर्तव्या॥

Verse 122

ध्यानपूजादिकं चास्च सर्वं कुर्यात्षडर्णवत् । प्रणवो हृदयं सीतापते रामश्च ङेंतिमः ॥ १२२ ॥

अस्य मन्त्रस्य ध्यानपूजादिकं सर्वं षडर्णवत् एव कुर्यात्। प्रणवः हृदयं; ‘सीतापते राम’ इति अन्त्यभागः (समापनम्)॥

Verse 123

हनद्वयांते वर्मास्त्रं मंत्रः षोडशवर्णवान् । अगस्त्योऽस्य मुनिश्छंदो बृहती देवता पुनः ॥ १२३ ॥

‘हन’ इति द्वयाक्षरान्ते वर्मास्त्रं भवति; मन्त्रः षोडशवर्णवान्। अस्य ऋषिरगस्त्यः, छन्दो बृहती, देवता पुनरेव (पूर्वोक्ता)॥

Verse 124

श्रीरामोऽहं तथा बीजं रां शक्तिः समुदीरिता । रामाब्धिवह्निवेदाक्षिवर्णैः पंचांगकल्पना ॥ १२४ ॥

‘श्रीरामोऽहम्’ इति; बीजं ‘रां’ तथा शक्तिः समुदीरिता। ‘राम–अब्दि–वह्नि–वेदाक्षि’ संकेतितवर्णैः पञ्चाङ्गकल्पना विधेया॥

Verse 125

ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य कुर्यात्षडर्णवत् । तारो हृञ्चैव ब्रह्मण्यसेव्याय पदमीरयेत् ॥ १२५ ॥

अस्य ध्यानपूजादिकं सर्वं षडर्णवत् कुर्यात्। ततः तारं (ॐ) ‘ह्रीं’ च सह उच्चार्य, ‘ब्रह्मण्यसेव्याय’ इति पदं वदेत्॥

Verse 126

रामायाकुंठशब्दांतं तेजसे च समीरयेत् । उत्तमश्लोकधुर्याय स्वं भृगुः कामिकान्वितः ॥ १२६ ॥

“रामाया” इत्यारभ्य “अकुण्ठ”शब्दान्तं मन्त्रं तेजोवृद्ध्यर्थं च समीरयेत्। एवं कामिकान्वितो भृगुः उत्तमश्लोकधुर्याय विष्णवे स्वं स्तवं समर्पयामास॥

Verse 127

दंडार्पितां प्रिये मंत्रो रामरामाक्षरो मतः । ऋषिः शुक्रस्तथानुष्टुप्छंदो रामोऽस्य देवता ॥ १२७ ॥

प्रिये, दण्डार्पितो मन्त्रः “राम राम” इति द्व्यक्षरः मतः। अस्य ऋषिः शुक्रः, छन्दोऽनुष्टुप्, देवता राम एव॥

Verse 128

पादैः सर्वेण पंचांगं कुर्याच्छेषं षडर्णवत् । लक्षं जपो दशांशेन जुहुयात्पायसैः सुधीः ॥ १२८ ॥

सर्वपादैः सह मन्त्रेण पञ्चाङ्गं कर्म कुर्यात्; शेषं षडर्णवत् मन्त्रमिव विन्यसेत्। लक्षं जपं कृत्वा तस्य दशांशेन पायसैः सुधीर्होमं जुहुयात्॥

Verse 129

सिद्धमंत्रस्य भुक्तिः स्यान्मुक्तिः पातकनाशनम् । आदौ दाशरथायांते विद्महे पदमुच्चरेत् ॥ १२९ ॥

सिद्धमन्त्रस्य भुक्तिर्भवति, मुक्तिश्च, पातकनाशनं च। आदौ “दाशरथाय” इति, अन्ते “विद्महे” इति पदं उच्चरेत्॥

Verse 130

ततः सीतावल्लभाय धीमहीति समुच्चरेत् । तन्नो रामः प्रोचो वर्णो दयादिति च संवदेत् ॥ १३० ॥

ततः “सीतावल्लभाय धीमहि” इति समुच्चरेत्। अनन्तरं “तन्नो रामः प्रोचो वर्णो दयात्” इति च वदेत्॥

Verse 131

एषोक्तारा मगायत्री सर्वाभीष्टफलप्रदा । पद्मासीतापदं ङेतं ठद्वयांतः षडक्षरः ॥ १३१ ॥

एषा मगा-गायत्रीह प्रोक्ता सर्वाभीष्टफलप्रदा। पद्मासीतापदाख्येयं षडक्षरा द्व्यन्तवर्णिका॥

Verse 132

वाल्मीकिश्च मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः । सीता भगवती प्रोक्ता श्रीं बीजं वह्निसुन्दरी ॥ १३२ ॥

वाल्मीकिर्मुनिरुद्दिष्टश्छन्दो गायत्र्युदाहृतम्। देवता भगवती सीता बीजं श्रीं वह्निसुन्दरी॥

Verse 133

शक्तिः षड्दीर्घयुक्तेन बीजेनांगानि कल्पयेत् । ततो ध्यायन्महादेवीं सीतां त्रैलोक्यपूजिताम् ॥ १३३ ॥

षड्दीर्घसमन्वितेन बीजेन शक्त्यङ्गानि विन्यसेत्। ततः सीतां महादेवीं त्रैलोक्यपूजितां ध्यायेत्॥

Verse 134

तप्तहाटकवर्णाभां पद्मयुग्मं करद्वये । सद्रत्नभूषणस्फूर्जद्दिव्यदेहां शुभात्मिकाम् ॥ १३४ ॥

तप्तहाटकसङ्काशां करद्वयपद्मधारिणीम्। सद्रत्नभूषणोज्ज्वलां दिव्यदेहां शुभात्मिकाम्॥

Verse 135

नानावस्त्रां शशिमुखीं पद्माक्षीं मुदितांतराम् । पश्यंतीं राघवं पुण्यं शय्यार्ध्यां षड्गुणेश्वरीम् ॥ १३५ ॥

नानावस्त्रसमावीतां शशिमुखीं पद्मलोचनाम्। मुदितान्तःकरणां पुण्यं राघवं पश्यतीं तथा। शय्यार्हां षड्गुणैश्वर्ययुक्तां षड्गुणेश्वरीम्॥

Verse 136

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः । जुहुयात्कमलैः फुल्लैः पीठे पूर्वोदिते यजेत् ॥ १३६ ॥

एवं ध्यात्वा मन्त्रविद् वर्णलक्षं जपेत्; ततः तस्य दशांशतः फुल्लकमलैः जुहुयात्, पूर्वोक्ते पीठे यजनं कुर्यात् ॥

Verse 137

मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यामावाह्य जानकीम् । संपूज्य दक्षिणे राममभ्यर्च्याग्रेऽनिलात्मजम् ॥ १३७ ॥

मूलेन मन्त्रेण मूर्तिं संकल्प्य तस्याम् जानकीम् आवाह्य; तां सम्यक् संपूज्य, दक्षिणे रामं, अग्रे च अनिलात्मजं भक्त्या अभ्यर्चयेत् ॥

Verse 138

पृष्टे लक्ष्मणमभ्यर्च्य षट्कोणेष्वंगपूजनम् । पत्रेषु मंत्रिमुख्यंश्च बाह्ये लोकेश्वरान्पुनः ॥ १३८ ॥

पृष्ठे लक्ष्मणं समभ्यर्च्य, षट्कोणेषु अङ्गपूजनं कुर्यात्; पत्रेषु मन्त्रिमुख्यान्, बाह्ये पुनः लोकेश्वरान् पूजयेत् ॥

Verse 139

वज्राद्यानपि संपूज्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । जातीपुष्पैश्चन्दनाक्तै राजवश्याय होमयेत् ॥ १३९ ॥

वज्रादीन् अपि सम्यक् संपूज्य, सर्वसिद्धीश्वरः भवेत्; राजवश्याय चन्दनलिप्तैः जातीपुष्पैः होमं कुर्यात् ॥

Verse 140

कमलैर्धनधान्याप्तिर्नीलाब्जैर्वशयन् जगत् । बिल्वपत्रैः श्रियः प्राप्त्यै दूर्वाभीरोराशांतये ॥ १४० ॥

कमलैः धनधान्याप्तिः, नीलाब्जैः जगद्वशीकरणम्; बिल्वपत्रैः श्रियः प्राप्तिः, दूर्वाभीरुभिः आशाशान्तिः ॥

Verse 141

किं बहूक्तुन सौभाग्यं पुत्रान्पौत्रान्परं सुखम् । धनं धान्यं च मोक्षं च सीताराधनतो लभेत् ॥ १४१ ॥

किं बहूक्तेन? सीताराधनतः सौभाग्यं पुत्रपौत्रसमृद्धिं परं सुखं धनधान्यसम्पत्तिं च, अपि च मोक्षं लभेत् ॥

Verse 142

शक्रः सेंदुर्लक्ष्मणाय हृदयं सप्तवर्णवान् । अगस्त्योऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ १४२ ॥

लक्ष्मणहृदयमन्त्रस्य ऋषिः शक्रः; सिन्दूरलक्षितः सप्तवर्णवान्। अस्य मन्त्रस्य पुनरगस्त्य ऋषिः, छन्दो गायत्री, देवता च तदेव दिव्यं तेजः ॥

Verse 143

लक्ष्मणाख्यो महावीरश्चाढ्यं हृद्वीजशक्तिके । षड्दीर्घाढ्येन बीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ १४३ ॥

लक्ष्मणाख्यो महावीरः हृद्बीजशक्तिसमन्वितः; षड्दीर्घसमृद्धेन बीजेन षडङ्गानि समाचरेत् ॥

Verse 144

द्विभुजं स्वर्णरुचुरतनुं पद्मनिभेक्षणम् । धनुर्बाणकरं रामसेवासंसक्तमानसम् ॥ १४४ ॥

द्विभुजं स्वर्णरुचिरतनुं पद्मनिभेक्षणम्। धनुर्बाणकरं रामसेवासंसक्तमानसम् ॥

Verse 145

ध्यात्वैवं प्रजपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः । मध्वाक्तैः पायसैर्हुत्वा रामपीठे प्रपूजयेत ॥ १४५ ॥

एवं ध्यात्वा वर्णलक्षं मन्त्रं जपेत्; तस्य दशांशतः मध्वाक्तपायसैर्हुत्वा, रामपीठे विधिवत् प्रपूजयेत् ॥

Verse 146

रामवद्यजनं चास्य सर्वसिद्धिप्रदो ह्ययम् । साकल्यं रामपूजाया यदीच्छेन्नियतं नरः ॥ १४६ ॥

रामवद्यजनं चास्य सर्वसिद्धिप्रदो ह्ययम् । साकल्यं रामपूजाया यदीच्छेन्नियतं नरः ॥

Verse 147

तेन यत्नेन कर्त्तव्यं लक्ष्मणार्चनमादरात् । श्रीरामचंद्रभेदास्तु बहवः संति सिद्धिदाः ॥ १४७ ॥

तेन यत्नेन कर्त्तव्यं लक्ष्मणार्चनमादरात् । श्रीरामचंद्रभेदास्तु बहवः संति सिद्धिदाः ॥

Verse 148

तत्साधकैः सदा कार्यं लक्ष्मणाराधनं शुभम् । अष्टोत्तरसहस्रं वा शतं वा सुसमाहितैः ॥ १४८ ॥

तत्साधकैः सदा कार्यं लक्ष्मणाराधनं शुभम् । अष्टोत्तरसहस्रं वा शतं वा सुसमाहितैः ॥

Verse 149

लक्ष्मणस्य मनुर्जप्यो मुमुक्षुभिरतंद्रितैः । अजप्त्वा लक्ष्मणमनुं राममंत्रान् जपंति ये ॥ १४९ ॥

लक्ष्मणस्य मनुर्जप्यो मुमुक्षुभिरतंद्रितैः । अजप्त्वा लक्ष्मणमनुं राममंत्रान् जपंति ये ॥

Verse 150

न तेषां जायते सिद्धिर्हानिरेव पदे पदे । यो जपेल्लक्ष्मणमनुं नित्यमेकांतमास्थितः ॥ १५० ॥

न तेषां जायते सिद्धिर्हानिरेव पदे पदे । यो जपेल्लक्ष्मणमनुं नित्यमेकांतमास्थितः ॥

Verse 151

मुच्यते सर्वपापेभ्यः सर्वान्कामानवाप्नुयात् । जयप्रधानो मंत्रोऽयं राज्यप्राप्त्यैकसाधनम् ॥ १५१ ॥

सर्वपापेभ्यः प्रमुच्यते, सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्। जयप्रधानोऽयं मन्त्रः राज्यप्राप्त्यैकसाधनम्॥

Verse 152

नष्टराज्याप्तये मंत्रं जपेल्लक्षं समाहितः । सोऽचिरान्नष्टराज्यं स्वं प्राप्नोत्येव न संशयः ॥ १५२ ॥

नष्टराज्याप्तये मन्त्रं समाहितः लक्षं जपेत्। सोऽचिरान्नष्टराज्यं स्वं प्राप्नोत्येव न संशयः॥

Verse 153

ध्यायन्राममयोध्यायामभिषिक्त मनन्यधीः । पञ्चायुतं मनुं जप्त्वा नष्टराज्यमवाप्नुयात् ॥ १५३ ॥

अयोध्यायामभिषिक्तं रामं ध्यायन् मनन्यधीः। पञ्चायुतं मनुं जप्त्वा नष्टराज्यमवाप्नुयात्॥

Verse 154

नागपाशविनिर्मुक्तं ध्यात्वा लक्ष्मणमादरात् । अयुतं प्रजपेन्मंत्रं निगडान्मुच्यते ध्रुवम् ॥ १५४ ॥

नागपाशविनिर्मुक्तं लक्ष्मणं सादरं ध्यात्वा। अयुतं मन्त्रं प्रजपेत् निगडान्मुच्यते ध्रुवम्॥

Verse 155

वातात्मजेनानीताभिरोषधीभिर्गतव्यथम् । ध्यात्वा लक्षं जपन्मंत्रमल्पमृत्युं जयेद्धुवम् ॥ १५५ ॥

वातात्मजेनानीताभिरोषधीभिर्गतव्यथः। ध्यात्वा लक्षं जपन्मन्त्रम् अल्पमृत्युं जयेद्ध्रुवम्॥

Verse 156

घातयंतं मेघनादं ध्यात्वा लक्षं जपेन्मनुम् । दुर्जयं वापि वेगेन जयेद्रिपुकुलं महत् ॥ १५६ ॥

मेघनादघातकं ध्यात्वा मनुं लक्षं जपेत्। दुर्जयं वापि वेगेन जयेद्रिपुकुलं महत्॥

Verse 157

ध्यात्वा शूर्पणखानासाछेदनोद्युक्तमानसम् । सहस्रं प्रजपेन्मंत्रं पुरुहूतादिकान् जयेत् ॥ १५७ ॥

ध्यात्वा शूर्पणखानासाछेदनोद्युक्तमानसम्। सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रं पुरुहूतादिकान् जयेत्॥

Verse 158

रामपादाब्जसेवार्थं कृतोद्योगमथो स्मरन् । प्रजपल्लँक्षमेकांते महारोगात्प्रमुच्यते ॥ १५८ ॥

रामपादाब्जसेवार्थं कृतोद्योगमथो स्मरन्। प्रजपल्लक्षमेकाान्ते महारोगात्प्रमुच्यते॥

Verse 159

त्रिमासं विजिताहारो नित्यं सप्तसहस्रकम् । अष्टोत्तरशतैः पुष्पैर्निश्छेद्रैः शातपत्रकैः ॥ १५९ ॥

त्रिमासं विजिताहारो नित्यं सप्तसहस्रकम्। अष्टोत्तरशतैः पुष्पैर्निश्छिद्रैः शातपत्रकैः॥

Verse 160

पूजयित्वा विधानेन पायसं च सशर्करम् । निवेद्य प्रजपेन्मंत्रं कुष्टरोगात्प्रनुच्यते ॥ १६० ॥

पूजयित्वा विधानेन पायसं च सशर्करम्। निवेद्य प्रजपेन्मन्त्रं कुष्टरोगात्प्रमुच्यते॥

Verse 161

विजने विजिताहारः षण्मासं विधिनामुना । क्षयरोगात्प्रमुच्येत सत्यं सत्यं न संशयः ॥ १६१ ॥

विजने निवसन् जिताहारः, अनेन विधिना षण्मासान् यः समाचरेत्। स क्षयरोगात् प्रमुच्येत—सत्यं सत्यं, न संशयः॥

Verse 162

अभिमंत्र्य जलं प्रातर्मंत्रेण त्रिः समाहितः । त्रिसंध्यं वा पिबेन्नित्यं मुच्यते सर्वरोगतः ॥ १६२ ॥

प्रातः समाहितचित्तः मन्त्रेण त्रिः जलम् अभिमन्त्र्य, त्रिसन्ध्यं वा नित्यं पिबेत्। एवं कृत्वा स सर्वरोगेभ्यः प्रमुच्यते॥

Verse 163

दारिद्र्यं च पराभूतं जायते धनदोपमः । विषादिदोषसंस्पर्शो न भवेत्तु कदाचन ॥ १६३ ॥

दारिद्र्यं पराभवश्च नश्येत्, धनदोपमः समृद्धिमान् भवेत्। विषादादिदोषसंस्पर्शोऽपि कदाचन न भवेत्॥

Verse 164

मनुना मंत्रितैस्तोयैः प्रत्येहं क्षालयेन्मुखम् । मुखनेत्रादिसंभूताञ्जयेद्द्व्रोगांश्च दारुणान् ॥ १६४ ॥

मन्त्रितैस्तोयैः प्रत्यहं मुखं क्षालयेत्। एवं मुखनेत्रादिसंभूतान् दारुणान् रोगान् अपि जयेत्॥

Verse 165

पीत्वाभिमंत्रितं त्वंभः कुक्षिरोगान् जयेद्ध्रुवम् । लक्ष्मणप्रतिमां कृत्वा दद्याद्भक्त्या विधानतः ॥ १६५ ॥

अभिमन्त्रितं त्वम्भः पीत्वा कुक्षिरोगान् ध्रुवं जयेत्। लक्ष्मणप्रतिमां कृत्वा भक्त्या विधानतः दद्यात्॥

Verse 166

स सर्वेभ्योऽथ रोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । कन्यार्थी विमलापाणिग्रहणासक्तमानसः ॥ १६६ ॥

स सर्वेभ्योऽपि रोगेभ्यः निःसन्देहं विमुच्यते। कन्यार्थी सन् शुद्धकन्याया विमलपाणिग्रहणे मनः समासज्यते॥

Verse 167

ध्यायन् लक्षं जपेन्मंत्री अब्जैर्हुत्वा दशांशतः । ईप्सितां लभते कन्यां शीग्रमेव न संशयः ॥ १६७ ॥

देवतां मन्त्रं च ध्यायन् मन्त्री लक्षं जपेत्। तस्य दशांशतुल्यैः अब्जैर्हुत्वा इप्सितां कन्यां शीघ्रं लभते न संशयः॥

Verse 168

दीक्षितं जुंभणास्त्राणां मंत्रेषु नियतव्रतम् । ध्यात्वा च विधिवन्नित्यं जपेन्मासत्रयं मनुम् ॥ १६८ ॥

जुंभणास्त्राणां मन्त्रेषु विधिदीक्षितः नियतव्रतः। विधिवद्ध्यायन् नित्यं मासत्रयं मनुं जपेत्॥

Verse 169

पूजापुरःसरं सप्तसहस्रं विजितेंद्रियः । सर्वासामपि विद्यानां तत्त्वज्ञो जायते नरः ॥ १६९ ॥

पूजापुरःसरं सप्तसहस्रं कृत्वा जितेन्द्रियः। सर्वविद्यातत्त्वज्ञो नरः जायते॥

Verse 170

विश्वामित्रक्रतुवरे कृताद्भुतपराक्रमम् । ध्यायँल्लक्षं जपेन्मंत्रं मुच्यते महतो भयात् ॥ १७० ॥

विश्वामित्रक्रतुवरस्य अद्भुतपराक्रमं ध्यायन्। मन्त्रं लक्षं जपेत्, तेन महतो भयात् मुच्यते॥

Verse 171

कृतनित्यक्रियः शुद्धस्त्रिकालं प्रजपेन्मनुम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः परं पदम् ॥ १७१ ॥

कृतनित्यकर्मा शुद्धः त्रिकालं मनुं जपेत्। सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णोः परमं पदं याति॥

Verse 172

दीक्षितो विधिवन्मंत्री गुणैर्विगतकल्मषः । स्वाचारनियतो दांतो गृहस्थो विजितेंद्रियः ॥ १७२ ॥

दीक्षितो विधिवन्मन्त्री गुणैः शुद्धो विगतकल्मषः। स्वाचारनियतो दान्तो गृहस्थो जितेन्द्रियः॥

Verse 173

ऐहिकाननपेक्ष्यैव निष्कामो योऽर्चयेद्विभुम् । स सर्वान्पुण्यपापौधान्दग्ध्वा निर्मलमानसः ॥ १७३ ॥

ऐहिकफलमनपेक्ष्य निष्कामो यो विभुमर्चयेत्। स पुण्यपापौघान् दग्ध्वा निर्मलमानसो भवेत्॥

Verse 174

पुनरावृत्तिरहितः शाश्वतं पदमश्वतं पदमश्नुते । सकामो वांछितान् लब्ध्वा भुक्त्वा भोगान् मनोगतान् ॥ १७४ ॥

पुनरावृत्तिरहितः शाश्वतं पदमश्नुते। सकामो वाञ्छितान् लब्ध्वा भुक्त्वा भोगान् मनोगतान्॥

Verse 175

जातिरमरश्चिरं भूत्वा याति विष्णोः परं पदम् । निद्राचन्द्रान्विता पश्चाद्भरताय हृदंतिमः ॥ १७५ ॥

चिरं अमरभावं प्राप्य जीवो विष्णोः परं पदं याति। ततः परं निद्राचन्द्रान्वितो भरतस्य हृदयान्तिमः आधारो भवति॥

Verse 176

सप्ताक्षरो मनुश्चास्य मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् । बकः सेंदुश्च शत्रुध्नपरं ङेतं हृदंतिमः ॥ १७६ ॥

अस्य देवतामन्त्रस्य सप्ताक्षरो मन्त्रो भवति। अस्य मुन्याद्यर्चादिक्रमः पूर्वोक्तविधिना कार्यः। अत्र बकः सेन्दुश्च संकेता; शत्रुध्नपरः प्रयोगः; अन्ते हृदयान्तो विनियोगः॥ १७६ ॥

Verse 177

सप्ताक्षरोऽयं शत्रुध्नमंत्रः सर्वेष्टसिद्धिदः ॥ १७७ ॥

अयं सप्ताक्षरः शत्रुध्नमन्त्रः सर्वेष्टसिद्धिदः॥ १७७ ॥

Verse 178

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बुहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे रामाद्युपासनावर्णनं नाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७३ ॥

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे ‘रामाद्युपासनावर्णनम्’ नाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः॥ ७३ ॥

Frequently Asked Questions

It is presented as the most excellent among Rāma-mantras, with explicit mantra-credentials and a complete ritual template (ṣaḍaṅga-nyāsa, dhyāna, puraścaraṇa, and homa). The text emphasizes its pāpa-kṣaya power—even for mahāpātakas—while still situating its proper use within dharmic intent oriented to mokṣa rather than mere technique.

The Yantra-rāja is a premier ritual diagram featuring a hexagonal structure, an eight-petalled lotus, and an outer solar-petal ring, populated with coded bīja placements and protective Sudarśana enclosures. The chapter specifies inscription materials (e.g., birch-bark with aṣṭa-gandha), wearing locations (neck/right arm/head), and operational contexts (auspicious day, favorable nakṣatra) for rites ranging from protection and prosperity to coercive ritual operations.

It enumerates many result-oriented applications (health, longevity, wealth, subjugation, restoration of sovereignty), but explicitly warns that those who use ritual applications merely as techniques do not gain the ‘hereafter.’ The larger framing repeatedly returns to jīvanmukti and Viṣṇu’s supreme abode as the higher aim.

Sītā is installed and worshipped as an integral left-side presence of Rāma and also through distinct mantra-forms and a dedicated meditation, yielding prosperity, progeny, and liberation. Lakṣmaṇa is treated as a required sequential prerequisite for effective Rāma-mantra accomplishment, with his own mantra, dhyāna, and applied rites for protection, health, bondage-release, and kingship-restoration.