Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये महाविष्णोर्मन्त्रान्लोकेषु दुर्लभान् । यान्प्राप्य मानवास्तूर्णं प्राप्नुवंति निजेप्सितम् ॥ १ ॥

सनत्कुमार उवाच—अथ महाविष्णोः मन्त्रान् वक्ष्ये, ये लोकेषु दुर्लभाः। यान् प्राप्य मानवाः शीघ्रं निजेप्सितं प्राप्नुवन्ति॥

Verse 2

ऽ । ब्रह्मादयोऽपि याञ्ज्ञात्वा समर्थाः स्युर्जगत्कृतौ ॥ २ ॥

तत् ज्ञात्वैव ब्रह्मादयोऽपि समर्थाः स्युः जगतः सृष्टिकरणे।

Verse 3

तारहृत्पूर्वकं ङेंतं नारायणपदं भवेत् । अष्टाक्षरो मनुश्चास्य साध्यो नारायणो मुनिः ॥ ३ ॥

तारहृत्पूर्वकं कृत्वा शेषाक्षरसमन्वितम्। नारायणपदं स्यात्; अष्टाक्षरोऽयं मन्त्रः, ऋषिर्नारायणो मुनिः॥

Verse 4

छन्दः प्रोक्तं च गायत्री देवता विष्णुख्ययः । ॐ बीजं यं च तथा शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये ॥ ४ ॥

छन्दो गायत्री प्रोक्तं देवता विष्णुसंज्ञितः। ॐ बीजं, यं शक्तिरित्युक्ता, विनियोगोऽखिलाप्तये॥

Verse 5

क्रुद्धोल्काय हृदाख्यातं महोल्काय शिरः स्मृतम् । वीरोल्काय शिखा प्रोक्ता द्युल्काय कवचं मतम् ॥ ५ ॥

क्रुद्धोल्काय हृदं प्रोक्तं महोल्काय शिरः स्मृतम्। वीरोल्काय शिखा प्रोक्ता द्युल्काय कवचं मतम्॥

Verse 6

महोल्कायेति चास्रं स्यादित्थं पंचांगकल्पना । पुनः षडंगमंत्रोत्थैः षड्वर्णैश्च समाचरेत् ॥ ६ ॥

महो्ल्कायेति चास्त्रं स्यात्; इति पञ्चाङ्गकल्पना। पुनः षडङ्गमन्त्रोत्थैः षड्वर्णैश्च समाचरेत्॥

Verse 7

अवशिष्टौ न्यसेत्कुक्षिपृष्टयोर्मंत्रवर्णकौ । सुदर्शनस्य मंत्रेण कुर्याद्दिग्बन्धनं ततः ॥ ७ ॥

अवशिष्टौ मन्त्रवर्णकौ कुक्षिपृष्ठयोर्न्यसेत्। ततः सुदर्शनमन्त्रेण सर्वदिग्बन्धनं कुर्यात्॥

Verse 8

तारो नमश्चतुर्थ्यंतं सुदर्शनपदं वदेत् । अस्त्रायफडिति प्रोक्तो मंत्रो द्वादशवर्णवान् ॥ ८ ॥

तारं नमश्चतुर्थ्यन्तं सुदर्शनपदं वदेत्। अस्त्राय फडिति प्रोक्तो मन्त्रः द्वादशवर्णवान्॥

Verse 9

दशावृत्तिमय न्यासं वक्ष्ये विभूतिपञ्चरम् । मूलार्णान्स्वतनौ न्यस्येदाधारे हृदये मुखे ॥ ९ ॥

दशावृत्तिमयं न्यासं वक्ष्ये विभूतिपञ्जरम्। मूलार्णान् स्वतनौ न्यस्येदाधारे हृदये मुखे॥

Verse 10

दोःपन्मूलेषु नासायां प्रथमावृत्तिरीरिता । गले नाभौ हृदि कुचपार्श्वपृष्टेषु तत्पराः ॥ १० ॥

दोःपन्मूलेषु नासायां प्रथमावृत्तिरीरिता। गले नाभौ हृदि कुचपार्श्वपृष्ठेषु तत्पराः॥

Verse 11

मूर्द्धास्यनेत्रश्रवणघ्राणेषु च तृतीयकाः । दोःपादसंध्यंगुलिषु वेदावृत्त्या च विन्यसेत् ॥ ११ ॥

मूर्धास्यनेत्रश्रवणघ्राणेषु च तृतीयकाः। दोःपादसन्ध्यङ्गुलिषु वेदावृत्त्या च विन्यसेत्॥

Verse 12

धातुप्राणेषु हृदये विन्यसेत्तदनंतरम् । शिरोनेत्रा स्यहृत्कुक्षिसोरुजंघापदद्वये ॥ १२ ॥

तदनन्तरं धातुप्राणेषु हृदये च मन्त्रन्यासं विन्यसेत्। ततः शिरसि नेत्रयोः मुखे हृदि कुक्षौ ऊरुषु जङ्घयोः पादद्वये च क्रमशो विन्यसेत्॥

Verse 13

एकैकशो न्यसेद्वर्णान्मंत्रस्य क्रमतः सुधीः । न्यसेद्धृदंसोरुपदेष्वर्णान्वेदमितान्मनोः ॥ १३ ॥

सुधीर्मन्त्रस्य वर्णान् एकैकशः क्रमतः न्यसेत्। ततः वेदविहितपरिमितान् मनोर्वर्णान् हृदि अंसयोः ऊरुषु पादेषु च न्यसेत्॥

Verse 14

चक्रशं खगदांभोजपदेषु स्वस्वमुद्रया । शेषांश्च न्यासवर्योऽयं विभूतिपञ्जराभिधः ॥ १४ ॥

चक्रशङ्खखड्गगदाम्भोजपदेषु स्वस्वमुद्रया न्यासं कुर्यात्। एष शेषो न्यासवर्यो विभूतिपञ्जराभिधः॥

Verse 15

न्यसेन्मूलार्णमेकैकं सचंद्रं तारसम्पुटम् । अथवा वै नमोंतेन न्यसेदित्यपरे जगुः ॥ १५ ॥

मूलार्णं एकैकं सचन्द्रं तारसम्पुटं न्यसेत्। अथवा ‘नमो’ अन्तेन न्यसेदिति अपरे जगुः॥

Verse 16

तत्त्वन्यासं ततः कुर्याद्धिष्णुभावप्रसिद्धये । अष्टार्णोऽष्टप्रकृत्यात्मा गदितः पूर्वसूरिभिः ॥ १६ ॥

ततः विष्णुभावप्रसिद्धये तत्त्वन्यासं कुर्यात्। अष्टप्रकृत्यात्मा अष्टार्णमन्त्रः पूर्वसूरिभिः गदितः॥

Verse 17

पृथिव्यादीनि भूतानि ततोऽहंकारमेव च । महांश्च प्रकृतिश्चैवेत्यष्टौ प्रकृतयो मताः ॥ १७ ॥

पृथिव्यादीनि भूतानि ततोऽहंकारमेव च । महांश्च प्रकृतिश्चैवेत्यष्टौ प्रकृतयो मताः ॥ १७ ॥

Verse 18

पादे लिंगे हृदि मुखे मूर्ध्नि वक्षसि हृत्स्थले । सर्वांगे व्यापकं कुर्यादेकेन साधकोत्तमः ॥ १८ ॥

पादे लिंगे हृदि मुखे मूर्ध्नि वक्षसि हृत्स्थले । सर्वांगे व्यापकं कुर्यादेकेन साधकोत्तमः ॥ १८ ॥

Verse 19

मंत्रार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयांतिमम् । तत्तन्नाम समुच्चार्य्य न्यसेत्तत्तत्स्थले बुधः ॥ १९ ॥

मंत्रार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयांतिमम् । तत्तन्नाम समुच्चार्य्य न्यसेत्तत्तत्स्थले बुधः ॥ १९ ॥

Verse 20

अयं तत्त्वाभिधो न्यासः सर्वन्यासोत्तमोत्तमः । मूर्तीर्न्यसेद्द्वादश वै द्वादशादित्यसंयुताः ॥ २० ॥

अयं तत्त्वाभिधो न्यासः सर्वन्यासोत्तमोत्तमः । मूर्तीर्न्यसेद्द्वादश वै द्वादशादित्यसंयुताः ॥ २० ॥

Verse 21

द्वादशाक्षरवर्णाद्या द्वादशादित्यसंयुताः । अष्टार्णोऽयं मनुश्चाष्टप्रकृत्यात्मा समीरितः ॥ २१ ॥

द्वादशाक्षरवर्णाद्या द्वादशादित्यसंयुताः । अष्टार्णोऽयं मनुश्चाष्टप्रकृत्यात्मा समीरितः ॥ २१ ॥

Verse 22

तासामात्मचतुष्कस्य योगादर्काक्षरो भवेत् । ललाटकुक्षिहृत्कंठदक्षपार्श्वांसकेषु च ॥ २२ ॥

तासामात्मचतुष्कस्य योगेनार्काक्षरो भवेत् । ललाटे कुक्षौ हृदि कण्ठे दक्षपार्श्वांसकेषु च न्यसेत् ॥२२॥

Verse 23

गले च वामपार्श्वांसगलपृष्टेष्वनंतरम् । ककुद्यपि न्यसेन्मंत्री मूर्तीर्द्वादश वै क्रमात् ॥ २३ ॥

गले च वामपार्श्वांसगलपृष्ठेष्वनन्तरम् । ककुद्यपि न्यसेन्मन्त्री मूर्तीर्द्वादश वै क्रमात् ॥२३॥

Verse 24

धात्रा तु केशवं न्यस्यार्यम्ण नारायणं पुनः । मित्रेण माधवं न्यस्य गोविंदं वरुणेन च ॥ २४ ॥

धात्रा तु केशवं न्यस्यार्यम्णा नारायणं पुनः । मित्रेण माधवं न्यस्य गोविन्दं वरुणेन च ॥२४॥

Verse 25

विष्णुं चैवांशुना युक्तं भगेन मधुसूदनम् । न्यसेद्विवस्वता युक्तं त्रिविक्रममतः परम् ॥ २५ ॥

विष्णुं चैवांशुना युक्तं भगेन मधुसूदनम् । न्यसेद्विवस्वता युक्तं त्रिविक्रममतः परम् ॥२५॥

Verse 26

वामनं च तथाद्रण पूष्णा श्रीधरमेव च । हृषीकेशं न्यसेत्पश्चात्पर्जन्येन समन्वितम् ॥ २६ ॥

वामनं च तथाद्रणं पूष्णा श्रीधरमेव च । हृषीकेशं न्यसेत्पश्चात्पर्जन्येन समन्वितम् ॥२६॥

Verse 27

त्वष्ट्रा युतं पद्मनाभं दामोदरं च विष्णुना । द्वादसार्णं ततो मंत्रं समस्ते शिरसि न्यसेत् ॥ २७ ॥

ततः शिरसि द्वादशाक्षरं मन्त्रं न्यसेत्—त्वष्ट्रायुतं पद्मनाभं, विष्णुना सह दामोदरं च आवाह्य।

Verse 28

व्यापकं विन्यसेत्पश्चात्किरीटमनुना सुधीः । ध्रुवःकिरीटकेयूरहारांते मकरेतिच ॥ २८ ॥

पश्चाद् व्यापकन्यासं विन्यसेत्; ततः किरीटमन्त्रेण किरीटं स्थापयेत्। ध्रुव-किरीट-केयूर-हारान्ते मकरं च न्यसेत्।

Verse 29

कुंडलांते चक्रशंखगदांतेंऽभोजहस्ततः । पीतांबरांते श्रीवत्सां कितवक्षः स्थलेति च ॥ २९ ॥

कुण्डलान्तं, चक्र-शङ्ख-गदाधरं, पद्महस्तं; पीताम्बरान्तं, श्रीवत्सचिह्नितवक्षःस्थलं च इति वर्णयेत्।

Verse 30

श्रीभूमिसहितस्वात्मज्योतिर्द्वयमतः परम् । वदेद्दीप्तिकरायांति सहस्रादित्यतेजसे ॥ ३० ॥

श्री-भूमिसहितं परं तत्त्वं स्वात्मज्योतिर्द्वयं इति वदेत्; तदुक्त्या दीप्तिकरः सहस्रादित्यतेजः प्राप्नोति।

Verse 31

नमोंतो बाणषङ्वर्णैः किरीटमनुरीरितः । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेन्नारायणं विभुम् ॥ ३१ ॥

‘नमो’प्रभृतिभिः बाण-षङ्वर्णैः किरीटमन्त्रः प्रोक्तः। एवं न्यासविधिं कृत्वा विभुं नारायणं ध्यायेत्।

Verse 32

उद्यत्कोट्यर्कसदृशं शंखं चक्रं गदांबुजम् । दधतं च करैर्भूमिश्रीभ्यां पार्श्वद्वयांचितम् ॥ ३२ ॥

उद्यत्कोट्यर्कसदृशप्रभं शङ्खचक्रगदापद्मधारिणं देवं, भूमिश्रीदेव्योरुभयोः पार्श्वयोः सेव्यमानं स्मरेत्।

Verse 33

श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । हारकेयूरवलयांगदं पीतांबरं स्मरेत् ॥ ३३ ॥

श्रीवत्सलाञ्छितवक्षसं, भ्राजत्कौस्तुभमणिभूषितकन्धरं, हारकेयूरवलयाङ्गदादिभिरलङ्कृतं, पीताम्बरधरं हरिं ध्यायेत्।

Verse 34

वर्णलक्षं जपेन्मंत्रं विधिवन्नियतेंद्रियः । प्रथमेन तु लक्षेण स्वात्मशुद्धिर्भवेद् ध्रुवम् ॥ ३४ ॥

नियतेंद्रियः विधिवत् मन्त्रं वर्णलक्षं जपेत्; प्रथमलक्षजपेन स्वात्मशुद्धिर्ध्रुवं भवति।

Verse 35

लक्षद्वयजपेनाथ मंत्रशुद्धिमवाप्नुयात् । लक्षत्रयेण जप्तेन स्वर्लोकमधिगच्छति ॥ ३५ ॥

लक्षद्वयजपेन नाथ मन्त्रशुद्धिमवाप्नुयात्; लक्षत्रयजपेन तु स्वर्लोकमधिगच्छति।

Verse 36

विष्णोः समीपमाप्नोति वेदलक्षजपान्नरः । तथा च निर्मलं ज्ञानं पंचलक्षजपाद्भवेत् ॥ ३६ ॥

वेदलक्षजपात् नरः विष्णोः समीपमाप्नोति; पंचलक्षजपात् च निर्मलं ज्ञानं भवति।

Verse 37

लक्षषष्टेन चाप्नोति मंत्री विष्णौ स्थिरा मतिम् । सप्तलक्षजपान्मंत्री विष्णोः सारूप्यमाप्नुयात् ॥ ३७ ॥

लक्षषष्टजपेन मन्त्रजापको विष्णौ स्थिरां मतिं प्राप्नोति; सप्तलक्षजपेन तु विष्णोः सारूप्यं लभते ॥

Verse 38

अष्टलक्षं जपेन्मंत्री निर्वाणमधिगच्छति । एवं जप्त्वा ततः प्राज्ञो दशांशं सरसीरुहैः ॥ ३८ ॥

अष्टलक्षं जपन् मन्त्रजापको निर्वाणं प्राप्नोति। एवं जप्त्वा प्राज्ञो दशांशं सरसीरुहैः समर्पयेत् ॥

Verse 39

मधुराक्तैः प्रजुहुयात्संस्कृते हव्यवाहने । मंडूकात्परतत्वांतं पीठे संपूज्य यत्नतः ॥ ३९ ॥

मधुरद्रव्ययुक्तैर्हविर्भिः संस्कृते हव्यवाहने प्रजुहुयात्। ततः पीठे मण्डूकादारभ्य परतत्त्वान्तं यत्नतः संपूजयेत् ॥

Verse 40

विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगा ततः परा । प्रह्वी सत्या तथेशाननुग्रहा नवमी मता ॥ ४० ॥

नवमी शक्तिरिति मता—विमलोत्कर्षिणी, ज्ञाना, क्रिया, योगा, ततः परा; तथा प्रह्वी, सत्या, च ईशानानुग्रहा इति ॥

Verse 41

तारो नमनो भगवते विष्णवे सर्वभू ततः । तात्मने वासुदेवाय सर्वात्मेति पदं वदेत् ॥ ४१ ॥

तारं (ॐ) उच्चार्य, ततः ‘नमनः’ इति वदेत्; अनन्तरं ‘भगवते विष्णवे’ इति; ततः ‘सर्वभू’; ततः ‘तात्मने’; ‘वासुदेवाय’; अन्ते ‘सर्वात्मा’ इति पदं वदेत् ॥

Verse 42

संयोगयोगपद्मांते पीठाय हृदयांतिमः । षड्विंशदक्षरः पीठमंत्रोऽनेनासनं दिशेत् ॥ ४२ ॥

संयोगयोगपद्मान्ते पीठाय हृदयमन्त्रस्य अन्त्याक्षरं विन्यसेत् । षड्विंशदक्षरः स पीठमन्त्रः, अनेनासनं निर्दिशेत् ॥

Verse 43

मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यामावाह्य पूजयेत् । आदौ चांगानि संपूज्य मंत्राणां केशरेषु च ॥ ४३ ॥

मूलेन मूर्तिं संकल्प्य तस्यामावाह्य पूजयेत् । आदौ चाङ्गानि संपूज्य मन्त्राणां केशरेषु च ॥

Verse 44

प्रागादिदिग्दले वासुदेवं संकर्षणं तथा । प्रद्युम्नमनिरुद्धं च शक्तीः कोणेष्वथार्चयेत् ॥ ४४ ॥

प्रागादिदिग्दले वासुदेवं संकर्षणं तथा । प्रद्युम्नमनिरुद्धं च, शक्तीः कोणेष्वथार्चयेत् ॥

Verse 45

शांतिं श्रियं सरस्वत्या रतिं संपूजयेत्क्रमात् । हेमपीततमालेंद्रनीलाभाः पीतवाससः ॥ ४५ ॥

शान्तिं श्रियं सरस्वत्याः रतिं च क्रमात् संपूजयेत् । हेमपीततमालेन्द्रनीलाभाः पीतवाससः ॥

Verse 46

चतुर्भुजाः शंखचक्रगदांभघोजधरा इमे । सितकांचनगोदुग्धदूर्वावर्णाश्च शक्तयः ॥ ४६ ॥

चतुर्भुजाः शङ्खचक्रगदापद्मधराः इमाः । सितकाञ्चनगोदुग्धदूर्वावर्णाश्च शक्तयः ॥

Verse 47

दलाग्रेषु चक्रशंखगदापंकजकौस्तुभान् । पूजयेन्मुसलं खङ्गं वनमालां यथाक्रमात् ॥ ४७ ॥

दलाग्रेषु यथाक्रमं चक्रं शङ्खं गदां पङ्कजं कौस्तुभं च पूजयेत्; तथैव मुसलं खड्गं वनमालां च क्रमशः समर्चयेत् ॥

Verse 48

रक्ताजपीतकनकश्यामकृष्णासितार्जुनान् । कुंकुमाभं समभ्यर्च्येद्वहिरग्रे खगेश्वरम् ॥ ४८ ॥

रक्ताजपीतकनकश्यामकृष्णासितार्जुनवर्णान् यथाविधि समभ्यर्च्य, कुंकुमाभं खगेश्वरं वह्नेरग्रे समर्चयेत् ॥

Verse 49

पार्श्वयोः पूजयेत्पश्चांखपद्मनिधी क्रमात् । मुक्तामाणिक्यसंकाशौ पश्चिमे ध्वजमपर्चयेत् ॥ ४९ ॥

पार्श्वयोः पश्चात् क्रमात् शङ्खपद्मनिधी पूजयेत्; पश्चिमे मुक्तामाणिक्यसंकाशं ध्वजं समर्चयेत् ॥

Verse 50

रक्तं विघ्नं तथाग्नेये श्याममार्यं च राक्षसे । दुर्गां श्यामां वायुकोणे सेनान्यं पीतमैश्वरे ॥ ५० ॥

आग्नेये रक्तं विघ्नं स्थापयेत्; राक्षसे श्याममार्यौ; वायव्ये दुर्गां श्यामां च; ऐश्वरे पीतं सेनानीं स्थापयेत् ॥

Verse 51

लोकेशा नायुधैर्युक्तान्बहिः संपूजयेत्सुधीः । एवमावरणैर्युक्तं योऽर्चजयेद्विष्णुमव्ययम् ॥ ५१ ॥

लोकेशान् बहिः आयुधैरवियुक्तान् सुधीः सम्यक् संपूजयेत्; एवं आवरणैः सहितं योऽर्चयेदव्ययं विष्णुं स सम्यगर्चकः ॥

Verse 52

भुक्त्वेहसकलान्भोगानंते विष्णुपदं व्रजेत् । क्षेत्रधान्यसुवर्णानां प्राप्तये धारणीं स्मरेत् ॥ ५२ ॥

इह सर्वान् भोगान् भुक्त्वा अन्ते विष्णुपदं व्रजेत्। क्षेत्रधान्यसुवर्णप्राप्त्यर्थं धारणीं स्मरेत्॥

Verse 53

देवीं दूर्वादलश्यामां दधानां शालिमंजरीम् । चिंतयेद्भारतीं देवीं वीणापुस्तकधारिणीम् ॥ ५३ ॥

दूर्वादलश्यामां देवीं शालिमञ्जरीधरां शुभाम्। वीणापુસ્તકहस्तां भारतीं देवीं चिन्तयेत्॥

Verse 54

दक्षिणे देवदेवस्य पूर्णचंद्रनिभाननाम् । क्षीराब्धिफेनपुंजाभे वसानां श्वेतवाससी ॥ ५४ ॥

देवदेवस्य दक्षिणे पूर्णचन्द्रनिभानना। क्षीराब्धिफेनपुञ्जाभा श्वेतवस्त्रपरिच्छदा॥

Verse 55

भारत्या सहितं यो वै ध्यायेद्द्वेवं परात्परम् । वेदवेदार्थतत्त्वज्ञो जायते सर्ववित्तमः ॥ ५५ ॥

भारत्या सहितं यस्तु ध्यायेदेवं परात्परम्। स वेदवेदार्थतत्त्वज्ञो जायते सर्ववित्तमः॥

Verse 56

नारसिंहमिवात्मानं देवं ध्यात्वातिभैरवम् । शश्त्रं संमंत्र्य मंत्रेण शब्रून्हत्वा निवर्तते ॥ ५६ ॥

आत्मानं नारसिंहाभं देवं ध्यात्वातिभैरवम्। मन्त्रेण शस्त्रं संमन्त्र्य शत्रून् हत्वा निवर्तते॥

Verse 57

नारसिंहेन बीजेन मंत्रं संयोज्य साधकः । शतमष्टोत्तरं जपत्वा वामहस्ताभिमंत्रिताः ॥ ५७ ॥

नारसिंहबीजेन मन्त्रं संयोज्य साधकः । शतमष्टोत्तरं जप्त्वा वामहस्ताभिमन्त्रिताः पदार्थाः सम्यक् सिद्धिमाप्नुवन्ति ॥

Verse 58

पुनः पुनरपः सिंचेत्सर्पदष्टोऽपि जीवति । गारुडेन च संयोज्य पंचार्णेन जपेत्तदा ॥ ५८ ॥

पुनः पुनरपः सिंचेत् सर्पदष्टोऽपि जीवति । गारुडेन च संयोज्य पञ्चार्णं तदा जपेत् ॥

Verse 59

निर्विषीकरणे ध्यायेद्विष्णुं गरुडवाहनम् । अशोकफलके तार्क्ष्यमालिख्याशोकसंहतौ ॥ ५९ ॥

निर्विषीकरणे ध्यायेद् विष्णुं गरुडवाहनम् । अशोकफलके तार्क्ष्यं आलिख्य अशोकसंहतौ बध्नीयात् ॥

Verse 60

अशोकपुष्पैः संपूज्य भगवंतं तदग्रतः । जुहुयात्तानि पुष्पाणि त्रिसंध्यं सप्तपत्रकम् ॥ ६० ॥

अशोकपुष्पैः संपूज्य भगवन्तं तदग्रतः । तानि पुष्पाणि जुहुयात् त्रिसन्ध्यं सप्तपत्रकं समन्वितम् ॥

Verse 61

प्रत्यक्षो जायते पक्षी वरमिष्टं प्रयच्छति । गाणपत्येन संयोज्य जपेल्लक्षं पयोव्रतः ॥ ६१ ॥

प्रत्यक्षो जायते पक्षी वरमिष्टं प्रयच्छति । गाणपत्येन संयोज्य जपेल्लक्षं पयोव्रतः ॥

Verse 62

महागणपतिं देवं प्रत्यक्षमिह पश्यति । वाणिबीजेन संयुक्तं षण्मासं योजयेन्नरः ॥ ६२ ॥

अत्रैव प्रत्यक्षं महागणपतिं देवं पश्यति। वाणिबीजसमायुक्तं षण्मासं योजयेन्नरः॥

Verse 63

महाकविवरो भूत्वा मोहयेत्सकलं जगत् । हुत्वा गुङ्चीशकलान्यर्द्धागुलमितानि च ॥ ६३ ॥

महाकविवरो भूत्वा सकलं जगन्मोहयेत्। हुत्वा गुञ्चीशकलान्यर्धाङ्गुलमितानि च॥

Verse 64

दधिमध्वाज्ययुक्तानि मृत्युं जयति साधकः । शनैश्वर दिने सम्यक् स्पृष्ट्वा श्वत्थं च पाणिना ॥ ६४ ॥

दधिमध्वाज्ययुक्तैर्होमैः साधको मृत्युं जयति। शनैश्वरदिने सम्यक् पाणिना श्वत्थं स्पृष्ट्वा च॥

Verse 65

जप्त्वा चाष्टशतं युद्धे ह्यपमृत्युं जयत्यसौ । पञ्चविंशतिधा जप्त्वा नित्यं प्रातः पिबेज्जलम् ॥ ६५ ॥

युद्धेऽष्टशतं जप्त्वा ह्यपमृत्युं जयत्यसौ। पञ्चविंशतिधा जप्त्वा नित्यं प्रातर्जलं पिबेत्॥

Verse 66

सर्वपापविनिर्मुक्तो ज्ञानवान् रोगवर्जितः । कुंभं संस्थाप्य विधिवदापूर्य शुद्धवारिणा ॥ ६६ ॥

सर्वपापविनिर्मुक्तो ज्ञानवान् रोगवर्जितः। कुम्भं संस्थाप्य विधिवदापूर्य शुद्धवारिणा॥

Verse 67

जप्त्वायुतं ततस्तेनाभिषेकः सर्वरोगनुत् । चंद्रसूर्योपरागे तु ह्युपोष्याष्टसहस्रकम् ॥ ६७ ॥

जप्त्वा तद्-अयुतं पश्चात् तेनाभिषेकमाचरेत् । स सर्वरोगहरो ज्ञेयः । चन्द्रसूर्योपरा॒गे तु उपोष्याष्टसहस्रजपं कुर्यात् ॥

Verse 68

स्पृष्ट्वा ब्राह्मीधृतं जप्त्वा पिबेत्साधकसत्तमः । मेधां कवित्वं वाक्सिद्धिं लभते नात्र संशयः ॥ ६८ ॥

ब्राह्मीसंयुक्तं घृतं स्पृष्ट्वा मन्त्रं जप्त्वा पिबेत् साधकसत्तमः । स मेधां कवित्वं वाक्सिद्धिं च लभते, नात्र संशयः ॥

Verse 69

जुहुयादयुतं विल्वैर्महाधनपतिर्भवेत् । नारायणस्य मन्त्रोऽयं सर्वमंत्रोत्तमोत्तमः ॥ ६९ ॥

विल्वपत्रैः अयुतं जुहुयात्, महाधनपतिः भवेत् । अयं नारायणमन्त्रः सर्वमन्त्रेषु उत्तमोत्तमः ॥

Verse 70

आलयः सर्वसिद्धीनां कथितस्तव नारद । नारायणाय शब्दांते विद्महे पदमीरयेत् ॥ ७० ॥

सर्वसिद्धीनामालयः इति त्वया, नारद, कथितः । शब्दान्ते ‘विद्महे’ इति उच्चार्य, ततः नारायणाय पदं पठेत् ॥

Verse 71

वासुदेवपदं ङेंतं धीमहीति ततो वदेत् । तन्नो विष्णुः प्रचोवर्णान्संवदेञ्चोदयादिति ॥ ७१ ॥

ततः ‘वासुदेवपदं’ इति उक्त्वा, अनन्तरं ‘धीमहि’ इति वदेत् । ‘तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्’ इति, वर्णान् सम्यगुच्चारणं च प्रेरयेत् ॥

Verse 72

एषोक्ता विष्णुगायत्री सर्वपापप्रणाशिनी । तारो हृद्भगवान् ङेंतो वासुदेवाय कीर्तितः ॥ ७२ ॥

एषा विष्णुगायत्री प्रोक्ता सर्वपापप्रणाशिनी। ‘तार’ इति पवित्राक्षरं हृदि स्थितो भगवान्; वासुदेवायैव कीर्त्यते॥

Verse 73

द्वादशार्णो महामन्त्रो भुक्तिमुक्तिप्रदायकः । स्त्रीशूद्राणां वितारोऽयं सतारस्तु द्विजन्मनाम् ॥ ७३ ॥

द्वादशार्णो महामन्त्रः भुक्तिमुक्तिप्रदायकः। स्त्रीशूद्राणां प्रणववर्जितो देयः; द्विजातीनां तु तारसहितः॥

Verse 74

प्रजापतिर्मुनिश्चास्य गायत्री छन्द ईरितः । देवता वासुदेवस्तु बीजं शक्तिर्ध्रुवश्च हृत् ॥ ७४ ॥

अस्य मन्त्रस्य प्रजापतिः ऋषिरुदाहृतः, गायत्री छन्द उच्यते। देवता वासुदेवः; बीजं शक्तिश्च निर्दिष्टे, ध्रुवो हृदि विन्यस्यः॥

Verse 75

चन्द्राक्षिवेदपञ्चर्णैः समस्तेनांगकल्पनम् । मूर्ध्नि भाले दृशोरास्ये गले दोर्हृदये पुनः ॥ ७५ ॥

चन्द्राक्षिवेद-इति पञ्चार्णसमस्तेन अङ्गकल्पना कार्या। मूर्ध्नि भाले दृशोः आस्ये गले दोःसु, पुनर्हृदये च विन्यसेत्॥

Verse 76

कुक्षौ नाभौ ध्वजे जानुद्वये पादद्वये तथा । न्यासेत्क्रमान् मन्त्रवर्णान्सृष्टिन्यासोऽयमीरितः ॥ ७६ ॥

कुक्षौ नाभौ ध्वजे जानुद्वये पादद्वये तथा। मन्त्रवर्णान् क्रमेण विन्यसेत्; अयं सृष्टिन्यास इति कीर्तितः॥

Verse 77

हृदादिमस्तकांतं तु स्थितिन्यासं प्रचक्षते । पादादारभ्य मूर्द्धानं न्यासं संहारकं विदुः ॥ ७७ ॥

हृदयादारभ्य मस्तकान्तं यः स्थितिन्यासः स उच्यते। पादादारभ्य मूर्धानं यः न्यासः स संहारन्यास इति विदुः॥

Verse 78

तत्त्वन्यासं ततः कुर्यात्सर्वतंत्रेषु गोपितम् । बीवं प्राणं तथा चित्तं हृत्पद्मं सूर्यमण्डलम् ॥ ७८ ॥

ततः सर्वतन्त्रेषु गोपितं तत्त्वन्यासं समाचरेत्। बीजं प्राणं तथा चित्तं हृत्पद्मं सूर्यमण्डलम्॥

Verse 79

चन्द्राग्निमण्डले चैव वासुदेवं ततः परम् । संकर्षणं च प्रद्युम्नमनिरुद्धं ततः परम् ॥ ७९ ॥

चन्द्राग्निमण्डलेष्वपि वासुदेवं परं स्मरेत्। ततः परं संकर्षणं प्रद्युम्नं च ततः परम्। अनिरुद्धं परं विद्यात्॥

Verse 80

नारायणं चक्रमतस्तत्त्वानि द्वादशैव तु । मूलार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयांतिमम् ॥ ८० ॥

नारायणस्य चक्रधरस्य तत्त्वानि द्वादशैव हि। मूलार्णादारभ्य हृदयान्तिमपर्यन्तं तान्यात्मने विन्यसेत्॥

Verse 81

तत्त्वे नाम समुञ्चर्य्य न्यसेन्मूर्द्धादिषु क्रमात् । पूर्वोक्तं ध्यानमत्रापि भानुलक्षजपो मनोः ॥ ८१ ॥

तत्त्वे नाम समुच्चार्य मूर्धादिषु क्रमाद् न्यसेत्। अत्रापि पूर्वोक्तं ध्यानं कुर्याद् मनोः भानुलक्षजपं च॥

Verse 82

तदृशांशं तिलैराज्यलोलितैर्हवनं चरेत् । पीठे पूर्वोदिते मन्त्री मूर्ति संकल्प्य मूलतः ॥ ८२ ॥

तदृशांशं तिलैर्घृतलोलितैर्हवनं चरेत् । पीठे पूर्वोदिते मन्त्री मूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥

Verse 83

तस्यामावाह्य देवेशं वासुदेवं प्रपूजयेत् । अङ्गानि पूर्वमभ्यर्च्य वासुदेवादिकास्ततः ॥ ८३ ॥

तस्यामावाह्य देवेशं वासुदेवं प्रपूजयेत् । अङ्गानि पूर्वमभ्यर्च्य वासुदेवादिकास्ततः ॥

Verse 84

शांत्यादिशक्तयः पूज्याः प्राग्वद्दिक्षु विदिक्षु च । तृतीयावरणे पूज्याः प्रोक्ता द्वादश मूर्तयः ॥ ८४ ॥

शांत्यादिशक्तयः पूज्याः प्राग्वद्दिक्षु विदिक्षु च । तृतीयावरणे पूज्याः प्रोक्ता द्वादश मूर्तयः ॥

Verse 85

इंद्राद्यानायुधैर्युक्तान् पूजयेद्धरणीगृहे । एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्विष्णुमव्ययम् ॥ ८५ ॥

इंद्राद्यानायुधैर्युक्तान् पूजयेद्धरणीगृहे । एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्विष्णुमव्ययम् ॥

Verse 86

प्राप्नुयात्सकलानर्थानन्ते विष्णुपदे व्रजेत् । पुरुषोत्तमसंज्ञस्य विष्णोर्भेदचतुष्टयम् ॥ ८६ ॥

प्राप्नुयात्सकलानर्थानन्ते विष्णुपदे व्रजेत् । पुरुषोत्तमसंज्ञस्य विष्णोर्भेदचतुष्टयम् ॥

Verse 87

त्रैलोक्यमोहनस्तेषां प्रथमः परिकीर्तितः । श्रीकरश्च हृषीकेशः कृषअणश्चात्र चतुर्थकः ॥ ८७ ॥

तेषां मध्ये प्रथमः ‘त्रैलोक्यमोहन’ इति परिकीर्तितः। ततः ‘श्रीकर’ ‘हृषीकेश’ इति, अत्र चतुर्थकः ‘कृष्ण’ इति निर्दिश्यते॥

Verse 88

तारः कामो रमा पश्चान् ङेंतः स्यात्पुरुषोत्तमः । वर्मास्त्राण्यग्निप्रियांतो मन्त्रो वह्नीन्दुवर्णवान् ॥ ८८ ॥

ततः ‘तार’ ‘काम’ ‘रमा’ इति जपेत्; पश्चात् ‘ङेंत’ इति नासिकान्तेन युक्तं स्यात् ‘पुरुषोत्तम’मन्त्ररूपम्। स वर्मास्त्रसमन्वितः, ‘अग्निप्रिया’ इत्यन्तः, वह्नीन्दुवर्णवान् इति वर्ण्यते॥

Verse 89

ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छन्दः प्रोक्तोऽथ देवता । पुरुषोत्तमसंज्ञोऽत्र बीजशक्तीस्मरंदिरे ॥ ८९ ॥

अत्र ब्रह्मा मुनिः (ऋषिः) स्यात्, गायत्री छन्दः प्रोक्तम्, देवता च पुरुषोत्तमसंज्ञः। अस्मिन् मन्त्रे बीजं शक्तिः स्मरः (कीलकं) च स्वस्थानस्थं बोध्यम्॥

Verse 90

भूचंद्रैकरसाक्ष्यक्षिमंत्रवर्णोर्विभागतः । कृत्वांगानि ततो ध्यायेद्विधिवत्पुरुषोत्तमम् ॥ ९० ॥

भूचन्द्रैकरसाक्ष्यादि-मन्त्रवर्णानां विभागतः अङ्गानि कृत्वा (न्यासं विधाय) ततः विधिवत् पुरुषोत्तमं ध्यायेत्॥

Verse 91

समुद्यदादित्यनिभं शंखचक्रगदांबुजैः । लसत्करं पीतवस्रं स्मरेच्छ्रीपुरुषोत्तमम् ॥ ९१ ॥

समुद्यदादित्यनिभं शङ्खचक्रगदाम्बुजैः लसत्करं पीतवस्त्रं श्रीपुरुषोत्तमं स्मरेत्॥

Verse 92

महारत्नौघखचितस्फुरत्तोरणमंडपे । मौक्तिकौघशमदमविराजितवितानके ॥ ९२ ॥

तस्मिन् तोरणमण्डपे महारत्नौघखचितैः स्फुरद्भिः तोरणैः शोभिते, मौक्तिकौघैः सम्यग् अलङ्कृतवितानके सुस्फुटं विराजते स्म ॥

Verse 93

नृत्यद्देवांगनावृंदक्वणात्किंकिणिनूपुरे । लसन्माणिक्यवेद्यां तु दीत्पार्कायुततेजसि ॥ ९३ ॥

नृत्यद्देवाङ्गनावृन्दक्वणत्किङ्किणिनूपुरैः परिपूर्णे, लसन्माणिक्यखचितवेद्यां तु द्युत्पार्कायुततेजसि सुस्फुटं शोभते स्म ॥

Verse 94

वृंदारकव्रातकिरीटाग्ररत्नाभिचर्चिते । नवलक्षं जपेन्मंत्रं जुहुयात्तद्दशांशतः ॥ ९४ ॥

वृन्दारकव्रातकिरीटाग्ररत्नैः समर्चिते तस्मिन् देवस्वरूपे, मन्त्रं नवलक्षवारं जपेत्; ततः तद्दशांशतः होमं जुहुयात् ॥

Verse 95

उत्फुल्लैः कमलैः पीठे पूर्वोक्ते वैष्णवेऽर्चयेत् । एवमाराध्य देवेशं प्राप्नोति महतीं श्रियम् ॥ ९५ ॥

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे उत्फुल्लैः कमलैः देवेशम् अर्चयेत्। एवम् आराध्य देवेशं महतीं श्रियम् अवाप्नुयात् ॥

Verse 96

पुत्रान्पौत्रान्यशः कांतिं भुक्तिं मुक्तिं च विंदति । उत्तिष्टेति पदं पश्चाच्छ्रीकराग्निप्रियांतिमः ॥ ९६ ॥

पुत्रान् पौत्रान् यशः कान्तिं भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति। ततः परं समापनवाक्यं “उत्तिष्ठ” इति पदं, श्रीकराग्निप्रिययोः विशेषतः प्रियम् ॥

Verse 97

अष्टार्णोऽस्य मुनिर्व्यासः पंक्तिश्छंद उदाहृतम् । श्रीकाराख्यो हरिः प्रोक्तो देवता सकलेष्टदः ॥ ९७ ॥

अयमष्टाक्षरो मन्त्रोऽस्य मुनिर्व्यासः पंक्तिश्छन्द उदाहृतम्। श्रीकाराख्यो हरिर्देवता प्रोक्तः, स सर्वेष्टफलप्रदः॥

Verse 98

भीषयद्वितयं हृत्स्यात् त्रासयद्वितयं शिरः । शिखा प्रमर्द्दयद्वंद्वं वर्म प्रध्वंसयद्वयम् ॥ ९८ ॥

‘भीषयद्’ इति द्वयं हृदि विन्यसेत्, ‘त्रासयद्’ इति द्वयं शिरसि। ‘शिखाप्रमर्द्य’ इति द्वन्द्वं शिखायां, ‘वर्मप्रध्वंसय’ इति द्वयं च विन्यसेत्॥

Verse 99

अस्रं रक्षद्वयं सर्वे हुमंताः समुदीरिताः । मस्तके नेत्रयोः कंठहृदये नाभिदेशके ॥ ९९ ॥

अस्त्रं रक्षद्वयं च सर्वं ‘हुम्’ इत्युच्चार्य समुदीरयेत्। मस्तके नेत्रयोः कण्ठे हृदये नाभिदेशके च न्यसेत्॥

Verse 100

ऊरूजंघांयुग्मेषु मंत्रवर्णान्क्रमान्न्यतसेत् । ततः पुरुषसूक्तोक्तमंत्रैर्न्यासं समाचरेत् ॥ १०० ॥

ऊरुजङ्घायुग्मेषु मन्त्रवर्णान् क्रमेण न्यसेत्। ततः पुरुषसूक्तोक्तमन्त्रैः सम्यक् न्यासं समाचरेत्॥

Verse 101

मुखे न्यसेद्ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीदिमं मनुम् । बाहुयुग्मे तथा बाहूंराजन्य इति विन्यसेत् ॥ १०१ ॥

मुखे ‘ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीद्’ इमं मनुं न्यसेत्। बाहुयुग्मे तथा ‘बाहू राजन्यः’ इति विन्यसेत्॥

Verse 102

ऊरू तदस्य यद्वैश्य इममूरुद्वये न्यसेत् । न्यसेत्पादद्वये मंत्री पद्भ्यां शूद्रो अजायत ॥ १०२ ॥

ऊरू तदस्य यद्वैश्यः—इमौ ऊरुद्वये न्यसेत्। पादद्वये मन्त्रिणं न्यसेत्; पद्भ्यः शूद्रोऽजायत॥

Verse 103

चक्रं शंखं गदां पद्मं कराग्रेष्वथ विन्यसेत् । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत्पूर्वोक्तमण्डपे ॥ १०३ ॥

चक्रं शङ्खं गदां पद्मं कराग्रेष्वथ विन्यसेत्। एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत् पूर्वोक्तमण्डपे॥

Verse 104

अरुणाब्जासनस्थस्य तार्क्ष्यस्योपरि संस्थितम् । पूर्वोक्तरूपिणं देवं श्रीकरं लोकमोहनम् ॥ १०४ ॥

अरुणाब्जासनस्थस्य तार्क्ष्यस्योपरि संस्थितम्। पूर्वोक्तरूपिणं देवं श्रीकरं लोकमोहनम्॥

Verse 105

ध्यात्वैवं पूजयेदष्टलक्षं मंत्री दशांशतः । रक्तांबुजैः समिद्भिश्च विल्वक्षीरिद्रुमोद्भवैः ॥ १०५ ॥

ध्यात्वैवं पूजयेदष्टलक्षं मन्त्र्यी दशांशतः। रक्ताम्बुजैः समिद्भिश्च विल्वक्षीरिद्रुमोद्भवैः॥

Verse 106

पयोऽन्नैः सर्पिषा हुत्वा प्रत्येकं सुसमाहितः । अश्वत्थोदुंबरप्लक्षवटाः क्षीरिद्रुमाः स्मृता ॥ १०६ ॥

पयोऽन्नैः सर्पिषा हुत्वा प्रत्येकं सुसमाहितः। अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षवटाः क्षीरिद्रुमाः स्मृताः॥

Verse 107

पूजयेद्वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः । अंगावरणदिक्पालहेतिभिः सहितं विभुम् ॥ १०७ ॥

वैष्णवे पीठे मूलतः संकल्प्य मूर्तिं विभुं पूजयेत्। साङ्गावरणदिक्पालहेतिभिः सहितं हरिं समर्चयेत्॥

Verse 108

इत्थं सिद्धे मनौ मत्री प्रयोगान्पूर्ववञ्चरेत् । तारो हृद्भगवान् ङेंतो वराहेति ततः परम् ॥ १०८ ॥

इत्येवं सिद्धे मनौ मत्री पूर्ववदनुक्रमेण प्रयोगानाचरेत्। प्रथमं तारं ततः हृदयं ‘भगवान्’ ततः ङेन्तं, अनन्तरं ‘वराह’ इति॥

Verse 109

रूपाय भूर्भुवः स्वः स्याल्लोहितकामिका च ये । भूपतित्वं च मे देहि ददापय शुचिप्रिया ॥ १०९ ॥

रूपाय ‘भूर्भुवः स्वः’ इति व्याहृतयः स्युः, तथा लोहितकामिका च। ‘मे भूपतित्वं देहि, शुचिप्रिये, ददापय’ इति प्रार्थयेत्॥

Verse 110

रामाग्निवर्णो मंत्रोऽयं भार्गवोऽस्य मुनिर्मतः । छन्दोऽनुष्टुब्देवतादिवराहः समुदीरितः ॥ ११० ॥

अयं मन्त्रः ‘रामाग्निवर्णः’; अस्य मुनिर्भार्गवो मतः। छन्दोऽनुष्टुप्, देवता च आदिवराहः इति समुदाहृतम्॥

Verse 111

एकदंष्ट्राय हृदयं व्योमोल्कायग शिरः स्मृतम् । शिखा तेजोऽधिपतये विश्वरूपाय वर्म च ॥ १११ ॥

हृदयं ‘एकदंष्ट्राय’ विन्यसेत्; शिरो ‘व्योमोल्कायग’ इति स्मृतम्। शिखां ‘तेजोऽधिपतये’ दद्याद्, वर्म ‘विश्वरूपाय’ विन्यसेत्॥

Verse 112

महादंष्ट्राय चास्त्रं स्यात्पञ्चांगमिति कल्पयेत् । अथवा गिरिषट्सप्तबाणैर्वसुभिरक्षरैः ॥ ११२ ॥

महादंष्ट्राय देवायास्त्रं पञ्चाङ्गरूपं कल्पयेत्। अथवा गिरि-षट्-सप्त-बाण-वसु-शब्दैर्निर्दिष्टैः अक्षरैः विन्यसेत्॥

Verse 113

विभक्तैर्मंत्रवर्यस्य पञ्चागांनि प्रकल्पयेत् । ततौ ध्यायेदनेकार्कनिभमादिवराहकम् ॥ ११३ ॥

मन्त्रवर्यं विभाग्य तस्य पञ्चाङ्गानि प्रकल्पयेत्। ततः ध्यायेदादिवराहं अनेकसूर्यप्रभासमम्॥

Verse 114

आं ह्रीं स्वर्णनिभं जान्वोरधो नाभेः सितप्रभम् । इष्टाभीतिगदाशंखचक्रशक्त्यसिखेटकान् ॥ ११४ ॥

‘आं’ ‘ह्रीं’ इति बीजाभ्यां ध्यायेत्—जान्वोः अधो स्वर्णप्रभं, नाभेरधः सितदीप्तिम्। इष्टाभीतिप्रदं गदाशङ्खचक्रशक्त्यसिखेटकधरम्॥

Verse 115

दधतं च करैर्दंष्ट्राग्रलसद्धरणिं स्मरेत् । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं सरसीरुहैः ॥ ११५ ॥

करैर्दधतं धरणीं स्मरेत्, दंष्ट्राग्रेषु लसद्धरणीं च। एवं ध्यात्वा लक्षजपं कुर्यात्, तस्य दशांशं सरसीरुहैर्होमयेत्॥

Verse 116

मध्वक्तैर्जुहयात्पीठे पूर्वोक्ते वैष्णवे यजेत् । मूलेन मूर्तिं सङ्कल्प्य तस्यां सम्पूजयेद्विभुम् ॥ ११६ ॥

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मध्वाज्यैर्जुहुयात्, तत्रैव यजनं कुर्यात्। मूलेन मूर्तिं सङ्कल्प्य तस्यां विभुं सम्यक् सम्पूजयेत्॥

Verse 117

अङ्गावरणदिक्पालहेतियंत्रप्रसिद्धये । जपादेवावर्नि दद्याद्धनं धान्यं महीं श्रियम् ॥ ११७ ॥

अङ्गावरणदिक्पालहेतियन्त्रप्रसिद्ध्यर्थं केवलाज्जपादेव देवता प्रसन्ना सती धनं धान्यं महीं श्रियं च ददाति ॥

Verse 118

सिंहार्के सितपक्षस्याष्टम्यां गव्येषु पञ्चसु । शिलां शुद्धां विनिक्षिप्य स्पृष्ट्वा तामयुतं जपेत् ॥ ११८ ॥

सिंहराशौ सूर्ये स्थिते शुक्लपक्षस्याष्टम्यां गोपञ्चकेषु शुद्धां शिलां विनिक्षिप्य तां स्पृष्ट्वा मन्त्रं दशसहस्रं जपेत् ॥

Verse 119

उदङ्मुखस्वतो मंत्री तां शिलां लिखनेद्भुवि । भूतप्रेताहिचौरादिकृतां बाधां निवारयेत् ॥ ११९ ॥

उदङ्मुखो मन्त्रविद् तां शिलां भूमौ लिखेत्; सा भूतप्रेताहिचौरादिजनितां बाधां निवारयति ॥

Verse 120

प्रातर्भृगुदिने साध्यभूतलान्मृदमाहरेत् । मंत्रितां मूलमंत्रेण विभजेत्तां त्रिधा पुनः ॥ १२० ॥

प्रातः भृगुवासरे साध्यभूतलात् मृदं समाहरेत्; मूलमन्त्रेण मन्त्रितां तां पुनस्त्रिधा विभजेत् ॥

Verse 121

चुल्ल्यामेकं समालिप्याप्यपरं पाकभाजने । गोदुग्धे परमालोड्य शोधितांस्तंदुलान् क्षिपेत् ॥ १२१ ॥

चुल्ल्यां एकं समालिप्य अपरं च पाकभाजने स्थापयेत्; गोदुग्धं सम्यगालोड्य शोधितान् तण्डुलान् तत्र निक्षिपेत् ॥

Verse 122

सम्यक् शुद्धे शुचिः केशे जपन्मंत्रं पचेञ्चरुम् । अवतार्य चरुं पश्चाद्वह्नौ देयं यथाविधि ॥ १२२ ॥

सम्यक् शुद्धो भूत्वा शुचिकेशः मन्त्रं जपन् चरुं पचेत्। अवतार्य तं चरुं पश्चाद् वह्नौ यथाविधि समर्पयेत्॥

Verse 123

सम्पूज्य धूपदीपाद्यैः पश्चादाज्यप्लुतं चरुम् । जुहुयात्संस्कृते वह्नौ अष्टोत्तरशतं सुधीः ॥ १२३ ॥

धूपदीपादिभिः सम्यक् सम्पूज्य, पश्चादाज्यप्लुतं चरुम्। संस्कृते वह्नौ सुधीर्जुहुयाद् अष्टोत्तरशतं क्रमात्॥

Verse 124

एवं प्रजुहुयान्मंत्री कविवारेषु सप्तसु । विरोधो नश्यति क्षेत्रे शत्रुचौराद्युपद्रवाः ॥ १२४ ॥

एवं मन्त्री प्रजुहुयान् कविवारेषु सप्तसु। क्षेत्रे विरोधो नश्येत् शत्रुचौराद्युपद्रवाश्च शम्यन्ति॥

Verse 125

भानूदयेप्यारवारे साध्यक्षेत्रान्मृदं पुनः । आदाय पूर्वविधिना हविरापाद्य पूर्ववत् ॥ १२५ ॥

भानूदयेऽपि आरवारे साध्यक्षेत्रान्मृदं पुनः। आदाय पूर्वविधिना हविरापाद्य पूर्ववत् समाचरेत्॥

Verse 126

जुहुयादेधिते वह्नौ पूर्वसंख्याकमादरात् । एवं स सप्तारवारेषु जुहुयात्क्षेत्रसिद्धये ॥ १२६ ॥

एधिते वह्नौ आदरात् पूर्वसंख्याकं जुहुयात्। एवं स सप्तारवारेषु जुहुयात् क्षेत्रसिद्धये॥

Verse 127

जुहुयाल्लक्षसंख्याकं गव्यै श्चैव सपायसैः । अभीष्टभूम्याधिपत्यं लभते नात्र संशयः ॥ १२७ ॥

गव्यैः सह पायसैश्च लक्षसंख्याकं जुहुयात्। एवं कृत्वा अभीष्टभूम्याधिपत्यं लभते, नात्र संशयः॥

Verse 128

उद्यद्दोः परिधं दिव्यं सितदंष्ट्राग्रभूधरम् । स्वर्णाभं पार्थिवे पीते मंडले सुसमाहितः ॥ १२८ ॥

सुसमाहितः पार्थिवे पीते मण्डले उद्यद्दोःपरिधं दिव्यं स्वर्णाभं, सितदंष्ट्राग्रभूधरं चिन्तयेत्॥

Verse 129

ध्यात्वाप्नोति महीं रम्यां वराहस्य प्रसादतः । वारुणे मण्डले ध्यायेद्वाराहं हिमसन्निभघम् ॥ १२९ ॥

एवं ध्यात्वा वराहस्य प्रसादतः रम्यां महीं प्राप्नोति। वारुणे मण्डले हिमसन्निभं वाराहं ध्यायेत्॥

Verse 130

महोपद्रवशांतिः स्यात्साधकस्य न संशयः । वश्यार्थं च सदा ध्यायेद्वह्र्याभं वह्निमण्डे ॥ १३० ॥

साधकस्य महोपद्रवशान्तिः स्यात्, न संशयः। वश्यार्थं च वह्निमण्डले वह्र्याभं सदा ध्यायेत्॥

Verse 131

ध्यायेदेवं रिपूञ्चाटे कृष्णाभं वायुमण्डले । ह्यमण्डलगतं स्वच्छं वाराहं सर्वसिद्धिदम् ॥ १३१ ॥

रिपूञ्चाटे शान्त्यर्थं एवं वायुमण्डले कृष्णाभं वाराहं ध्यायेत्। ह्यमण्डलगतं स्वच्छं सर्वसिद्धिदं वाराहं चिन्तयेत्॥

Verse 132

शत्रुभूतग्रहक्ष्वेडामयपीडादिशांतये । भग्वर्धीशयुतं व्योमबिंदुभूषितमस्तकम् ॥ १३२ ॥

शत्रु-भूत-ग्रहक्ष्वेड-आमयपीडादि-शान्त्यर्थं भग-वृद्धि-ईश-समन्वितं, व्योमबिन्दु-भूषित-मस्तकं देवं भक्त्या ध्यायेत् पूजयेत् च।

Verse 133

एकाक्षरो वराहस्य मन्त्रः कल्पद्रुमोऽपरः । पूजाद्यार्ध्यादिकं सर्वमस्यां पूर्वोक्तवञ्चरेत् ॥ १३३ ॥

वराहस्य एकाक्षरो मन्त्रः कल्पद्रुम इवापरः। अस्यां साधनायां पूजाद्यार्घ्यादिकं सर्वं पूर्वोक्तविधिना यथावत् आचरेत्।

Verse 134

सवामकर्णानिद्रास्याद्वराहाय हृदंतिमः । ताराद्यो वसुवर्णोऽयं सर्वैश्वर्यप्रदायकः ॥ १३४ ॥

वराहाय हृदयान्तिमोऽयं मन्त्रो निगद्यते—ताराद्यः, वसु-वर्ण-प्रभः; स सर्वैश्वर्य-प्रदायकः।

Verse 135

ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छन्दो वाराहसंज्ञकः । देवश्चंद्रेंद्वब्धिनेत्रैः सवेणांगक्रिया मता ॥ १३५ ॥

ब्रह्मा मुनिः, गायत्री छन्दः, वाराहसंज्ञकः। देवता चन्द्रेन्द्रु-अब्धि-नेत्र-सङ्ख्यया निर्दिश्यते; साङ्गक्रिया च मता।

Verse 136

ध्यानपूजाप्रयोगादि प्राग्वदस्यापि कल्पयेत् । प्रणवादौ च ङेन्तं च भगवतीति पदं ततः । धरणिद्वितयं पश्चाद्धरेर्द्वयमुदीरयेत् ॥ १३६ ॥

अस्यापि ध्यान-पूजा-प्रयोगादि प्राग्वत् कल्पयेत्। प्रणवादौ ङेन्तं योजयेत्, ततः ‘भगवती’ पदम्; पश्चाद् ‘धरणि’ द्वितयं, अन्ते ‘हरेः’ द्वितयं च उदीरयेत्।

Verse 137

एकोनविंशत्यर्णाढ्यो मन्त्रो वह्निप्रियांतिमः । वराहोऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री निवृदादिका ॥ १३७ ॥

एकोनविंशत्यर्णसम्पन्नो मन्त्रोऽयं वह्निप्रियान्तिमः। अस्य ऋषिर्वराहः प्रोक्तः, छन्दो गायत्री निवृदादिकक्रमेण॥

Verse 138

देवता धरणी बीजं तारःशक्तिर्वसुप्रिया । रामवेदाग्निबाणाक्षिनेत्रार्णैरंगरकल्पनम् ॥ १३८ ॥

देवता धरणी प्रोक्ता, बीजं बीजाक्षरं स्मृतम्। शक्तिस्तारः, वसुप्रिया; राम-वेद-अग्नि-बाण-અક્ષિ-नेत्रार्णैः अङ्गन्यासः॥

Verse 139

श्यामां चित्रविभूषाढ्यां पद्मस्थां तुंगसुस्तनीम् । नीलांबुजद्वयं शालिमंजरीं च शुक्रं करैः ॥ १३९ ॥

श्यामवर्णां चित्रविभूषणाढ्यां पद्मासने तुङ्गसुस्तनीं ध्यायेत्। करैर्नीलाम्बुजद्वयं शालिमञ्जरीं च शुक्लं च धारयन्तीम्॥

Verse 140

दधतीं चित्रवसनां धरां भगवतीं स्मरेत् । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं पायसेन तु ॥ १४० ॥

चित्रवसनां धारां भगवतीं स्मरेत्, सर्वभूतधारिणीम्। एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं, दशांशं पायसेन हुत्वा॥

Verse 141

साज्येन जुहुयान्मन्त्री विष्णोः पीठे समर्चयेत् । मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यां वसुमतीं यजेत् ॥ १४१ ॥

साज्येन जुहुयान्मन्त्री, विष्णोः पीठे समर्चयेत्। मूर्तिं संकल्प्य मूलेन, तस्यां वसुमतीं यजेत्॥

Verse 142

अङ्गानि पूर्वमाराध्य भूवह्निजलमारुतान् । दिक्पात्रेषु च सम्पूज्य कोणपत्रेषु तत्कलाः ॥ १४२ ॥

प्रथमं अङ्गानि पूर्वमाराध्य, ततः भू-वह्नि-जल-मारुतान् पूजयेत्। दिक्पात्रेषु यथाविधि सम्पूज्य, कोणपत्रेषु तेषां तत्कलाः अपि समर्चयेत्॥

Verse 143

निवृत्तिश्च प्रतिष्टा च विद्यानां तैश्च तत्कलाः । इंद्राद्यानपि वञ्चादीन्पूजयेत्तदनंतरम् ॥ १४३ ॥

ततः निवृत्तिं च प्रतिष्ठां च—विद्यानां अधिष्ठात्रीशक्ती—पूजयेत्, ताभ्यां सह तासां तत्कलाः अपि। तदनन्तरं इन्द्रादीन् देवतान्, वञ्चादीन् च परिचारकशक्तीः सह पूजयेत्॥

Verse 144

एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेदिष्टमात्मनः । धरणी प्रभजन्नेवं पशुरत्नांबरादिभिः ॥ १४४ ॥

एवं मन्त्रे सिद्धे सति, मन्त्री आत्मनः इष्टं साधयेत्। एवं धरणीं प्रभजन्, पशु-रत्न-अम्बरादिभिः समृद्धो भवति॥

Verse 145

धरम्या वल्लभः स स्यात्सुखी जीवेच्छतं समा । त्रैलोक्यमोहनो मंत्रो जगन्नाथस्य कीर्त्यते ॥ १४५ ॥

स धर्म्याणां वल्लभो भवति, सुखी च शतं समाः जीवेत्। एष त्रैलोक्यमोहनः मन्त्रः जगन्नाथस्य इति कीर्त्यते॥

Verse 146

तारः कामो रमा बीजं हृदंते पुरुषोत्तमः । श्रीकंठः प्रतिरूपांते लक्ष्मीति च निवासि च ॥ १४६ ॥

तारः कामश्च; रमा बीजम्। हृदन्ते पुरुषोत्तमः। अन्ते श्रीकण्ठः; प्रतिरूपान्ते ‘लक्ष्मी’ इति; स च ‘निवासी’ इति॥

Verse 147

सकलांते जगत्पश्चात्क्षोभणेति पदं वदेत् । सर्वस्त्रीहृदयांते तु विदारणपदं वदेत् ॥ १४७ ॥

सकलान्ते जगत्-शब्दानन्तरं ‘क्षोभण’पदं उच्चारयेत्। ‘सर्वस्त्रीहृदय’शब्दान्ते तु ‘विदारण’पदं वदेत्॥१४७॥

Verse 148

ततस्त्रिभुवनांतं तु मदोन्मादकरेति च । सुरासुरांते मनुजसुंदरीजनवर्णतः ॥ १४८ ॥

ततः त्रिभुवनान्तं यावत् इति, मदोन्मादकरं चेति च कथ्यते। सुरासुरसन्धौ तु मनुजसुन्दरीजनवर्णनतः निरूप्यते॥१४८॥

Verse 149

मनांसि तापयद्वंद्वं दीपयद्वितयं ततः । शोषयद्वितयं पश्चान्मारयद्वितयं ततः ॥ १४९ ॥

प्रथमं मनांसि तापयद् द्वन्द्वं, ततः द्वितयं दीपयत्। पश्चात् द्वितयं शोषयत्, अन्ते द्वितयं मारयत्॥१४९॥

Verse 150

स्तंभयद्वितयं भूयो मोहयद्वितय ततः । द्रावयद्वितयं तावदाकर्षययुगं ततः ॥ १५० ॥

भूयः स्तम्भयद्-द्वितयं कुर्यात्, ततः मोहयद्-द्वितयम्। अनन्तरं द्रावयद्-द्वितयं कुर्यात्, ततः आकर्षय-युगं कुर्यात्॥१५०॥

Verse 151

समस्तपरमो येन सुभगेन च संयुतम् । सर्वसौभाग्यशब्दांते करसर्वपदं वदेत् ॥ १५१ ॥

येन समस्तपरमं भवति, तेन सुभगेन संयुतम्। ‘सर्वसौभाग्य’शब्दान्ते ‘करसर्व’पदं वदेत्॥१५१॥

Verse 152

कामप्रदादमुन्ब्रह्मासेंदुर्हनुयुगं ततः । चक्रेण गदया पश्चात्खङ्गेन तदनंतरम् ॥ १५२ ॥

ततः ब्रह्मा तस्मै कामप्रदं वरं ददौ; अनन्तरं च महापशुवत् हनुयुगं समर्पयामास। पश्चात् चक्रेण गदया च शत्रुं जघान, तत्क्षणानन्तरं खङ्गेनापि।

Verse 153

सर्वबाणैर्भेदियुगं पाशेनांते कटद्वयम् । अंकुशेनेति संप्रोच्य ताडयद्वितयं पुनः ॥ १५३ ॥

“सर्वबाणैर्भेदि-युगम्” इति जपन् युगं ताडयेत्; “पाशेनान्ते कटद्वयम्” इति चान्ते स्थितं कटद्वयं ताडयेत्। पुनश्च “अङ्कुशेन” इति संप्रोच्य युगं पुनस्ताडयेत्।

Verse 154

कुरुशब्दद्वयमथो किं तिष्टसि पदं वदेत् । तावद्यावत्पदस्यांते समाहितमनंतरम् । ततो मे सिद्धिराभास्य भवमन्ते च वर्म फट् ॥ १५४ ॥

अथ “कुरु” इति द्व्यक्षरं शब्दद्वयं वदेत्—किं तिष्ठसि? पदं मन्त्रं वदेत्। पदान्तं यावत् समाहितः स्यात्; तदनन्तरं मम सिद्धिराभास्यते। अन्ते च “भव—वर्म—फट्” इति वदेत्।

Verse 155

हृदंतोऽयं महामंत्रो द्विशतार्णः समीरितः । जैमिनिर्मुनिरस्योक्तश्छंदश्चामितमीरितम् ॥ १५५ ॥

अयं महामन्त्रः “हृत्” इत्यन्तः (हृदन्तः) इति कथ्यते, द्विशतार्णः समीरितः। अस्य ऋषिः जैमिनिर्मुनिरुक्तः, छन्दश्चामितं प्रकीर्तितम्।

Verse 156

देवता जगतां मोहे जगन्नाथः प्रकीर्तितः । कामो बीजं रमा शक्तिर्विनियोगो।़खिलाप्तये ॥ १५६ ॥

जगतां मोहार्थे देवता जगन्नाथः प्रकीर्तितः। बीजं कामः, शक्तिः रमा (लक्ष्मीः), विनियोगः खिलाप्तये—सर्वफलसिद्ध्यर्थम्।

Verse 157

पुरुषोत्तमत्रिभुवनोन्मादकांतेऽग्निवर्म च । हृदयं कीर्तितं पश्चाज्जगत्क्षोभणशब्दतः ॥ १५७ ॥

ततः “पुरुषोत्तम” इति “त्रिभुवनोन्मादकान्ते” इति च “अग्निवर्मन्” इति चोच्चार्य, पश्चात् हृदयमन्त्रः कीर्त्यते; अनन्तरं “जगत्क्षोभण”शब्दोच्चारणं भवेत् ॥

Verse 158

लक्ष्मीदयितवर्मान्तः शिरः प्रोक्तं शिखा पुनः । मन्मथो तमशब्दांते मंगजे पदमीरयेत् ॥ १५८ ॥

“लक्ष्मीदयितवर्मन्” इति मन्त्रस्य अन्ते शिरः प्रोक्तम्; शिखा अपि तथैव पुनः। “तमस्”शब्दानन्तरं “मङ्गज”पदं ब्रूयात्, तथा “मन्मथ”पदं यथास्थानं विन्यसेत् ॥

Verse 159

कामदायेति हुं प्रोच्य न्यसेद्वम ततः परम् । परमांते भृगुकर्णाभ्यां च सर्वपदं ततः ॥ १५९ ॥

“कामदाय” इति मन्त्रं “हुं”कारेण सहोच्चार्य, ततः वामभागे न्यासं कुर्यात्। अनन्तरं परमान्ते “भृगु” “कर्ण” इति वर्णाभ्यां विन्यस्य, तदनन्तरं “सर्वपद”सूत्रं योजयेत् ॥

Verse 160

सौभाग्यकरवर्मांते कवचं पारिकीर्तितम् । सुरासुरांते मनुजसुंदरीति पदं वदेत् ॥ १६० ॥

“सौभाग्यकरवर्मन्” इति वर्ममन्त्रस्य अन्ते कवचं पारिकीर्तितम्। “सुरासुर” इत्यन्ते समाप्ते, “मनुजसुन्दरी” इति पदं वदेत् ॥

Verse 161

हृदयांते विदा पश्चाद्रणसर्वपदं वदेत् । ततः प्रहरणधरसर्वकामुकतत्पदम् ॥ १६१ ॥

हृदय-न्यासस्य अन्ते “विदा” इत्यारभ्य “रणसर्व” इत्यन्तं पदं पश्चाद् वदेत्। ततः “प्रहरणधर” इत्यारभ्य “सर्वकामुकतत्” इत्यन्तं पदं जपेत् ॥

Verse 162

हनयुग्मं च हृदयं बंधनानि ततो वदेत् । आकर्षयद्वयं पश्चान्महाबलपदं ततः ॥ १६२ ॥

ततः ‘हन’ इति युग्मं जपेत्, अनन्तरं हृदयमन्त्रं वदेत्। ततः बन्धनमन्त्रान्, पश्चाद् ‘आकर्षय’ इति द्वयं, अन्ते ‘महाबल’ इति पदं जपेत्॥

Verse 163

वर्म चास्त्रं समाख्यातं नेत्रं स्यात्तदनंतरम् । वदेत्रिभुवनं पश्चाच्चर सर्वजनेति च ॥ १६३ ॥

‘वर्म’ इत्यस्त्रं समाख्यातं, तदनन्तरं ‘नेत्र’ं भवेत्। पश्चात् ‘त्रिभुवन’ं वदेत्, अनन्तरं ‘चर’ इति ‘सर्वजन’ इति च उच्चरेत्॥

Verse 164

मनांसि हरयुग्मांते दारयद्वितयं च मे । वशमानय वर्मांते नेत्रमंत्रः समीरितः ॥ १६४ ॥

‘हर’युग्मान्ते ‘मनांसि’ पदं न्यसेत्, मम ‘दारयद्’ इति द्वयं च योजयेत्। ‘वर्म’ान्ते ‘वशमानय’ इति योज्यं; एवं नेत्रमन्त्रः समीरितः॥

Verse 165

षडंगमंत्रास्ताराद्याः फट्नमोंताः प्रकीर्तिताः । तारस्त्रैलोक्यशब्दांते मोहनेति पदं वदेत् ॥ १६५ ॥

षडङ्गमन्त्राः ताराद्याः ‘फट्’ ‘नमः’ इत्यन्ताः प्रकीर्तिताः। ‘ॐ’ उच्चार्य ‘त्रैलोक्य’शब्दान्ते ‘मोहने’ इति पदं वदेत्॥

Verse 166

हृषीकेशेति संप्रोच्याप्रतिरूपादिशब्दतः । मम्नथानंतरं सर्वस्त्रीणां हृदयमीरयेत् ॥ १६६ ॥

‘हृषीकेश’ इति संप्रोच्य, ‘प्रतिरूप’ आदिशब्दान् विधिवत् उच्चार्य, तदनन्तरं मन्त्रक्रमेण सर्वस्त्रीणां हृदयानि मथयेत् (आकर्षयेत्)॥

Verse 167

आकर्षणपदा गच्छदागच्छहृदयांतिमः । अनेन व्यापकं कृत्वा जगन्नाथं स्मरेत् सुधीः ॥ १६७ ॥

आकर्षणपदे मन्त्रं न्यस्य गच्छदागच्छपदेषु च, हृदयान्तिमं कृत्वा; अनेन देहं व्याप्य सुधीर्जगन्नाथं स्मरेत् ॥

Verse 168

क्षीराब्धेस्तु तटे रम्यं सुरद्रुमलतांचितम् । उद्यदर्काभुजालाभं स्वधाम्नोज्वालदिङ्मुखम् ॥ १६८ ॥

क्षीराब्धेस्तटे रम्यं स्थानं सुरद्रुमलताचितम् । उद्यदर्ककिरणजालाभं स्वतेजसा दिङ्मुखोज्ज्वलम् ॥

Verse 169

प्रसूनावलिसौरभ्यमाद्यन्मधुकरारवम् । दिव्यवातोञ्चलत्कंजपरागोद्धूलितांबरम् ॥ १६९ ॥

प्रसूनावलिसौरभ्यं मधुकराणामाद्य-मधुपानारवम् । दिव्यवातचालितकञ्जपरागोद्धूलिताम्बरम् ॥

Verse 170

स्वर्वधूगीतमाधुर्याभिराम चिंतयेद्वनम् । तदंतर्मणिसम्पत्तिस्फुरत्तोरणमण्डपे ॥ १७० ॥

स्वर्वधूगीत-माधुर्याभिरामं वनं चिन्तयेत् । तदन्तर्मणिसम्पत्तिस्फुरत्तोरणमण्डपम् ॥

Verse 171

विलसन्मौक्तिकोद्दामदामराजद्वितानके । मणिवेद्यादि वियत्किरीटाग्रसमर्चिते ॥ १७१ ॥

विलसन्मौक्तिकोद्दामदामराजद्वितानके । मणिवेद्यादिभिर्भूषिते वियत्किरीटाग्रसमर्चिते ॥

Verse 172

दिव्यसिंहासने विप्र समासीनं स्मरेद्विभुम् । शंखपाशेषु चापानि मुसलं नंदकं गदाम् ॥ १७२ ॥

हे विप्र, दिव्यसिंहासने समासीनं सर्वव्यापिनं विभुं स्मरेत्—शङ्खं पाशं च, चापानि, मुसलं, नन्दकखड्गं, गदां च धारयन्तम्॥

Verse 173

अंकुशं दधतं दोर्भिः श्लिष्टे कमलयोरसि । पश्यत्यंकस्थयांभोजश्रिया रागोल्लसदृशा ॥ १७३ ॥

अङ्कुशं दोर्भिर्दधतं, कमलयोरसि श्रीं श्लिष्टां, रागोल्लसदृशा अङ्कस्थां अम्बोजश्रियं पश्यन्तं ध्यायेत्॥

Verse 174

ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षचतुष्कं तद्दशांशतः । कुंडेऽर्द्धचंद्रे पद्मैर्वा जातीपुष्पैश्च होमयेत् ॥ १७४ ॥

एवं ध्यात्वा मन्त्रस्य लक्षचतुष्कं जपेत्; तत्दशांशतः अर्द्धचन्द्राकारे कुण्डे पद्मैर्वा जातीपुष्पैश्च होमं कुर्यात्॥

Verse 175

यागभूमिं तथात्मानं यागोपकरणं तथा । पूजयिष्यन् जगन्नाथं गायत्र्या प्रोक्षयेद्वुधः ॥ १७५ ॥

यागभूमिं तथात्मानं यागोपकरणं च, जगन्नाथं पूजयिष्यन् बुधो गायत्र्या प्रोक्षयेत्॥

Verse 176

त्रैलोक्यमोहनायांते विद्महे पदमीरयेत् । स्मराय धीमहीत्युक्त्वा तन्नो विष्णुः प्रचोदयात् ॥ १७६ ॥

‘त्रैलोक्यमोहनायान्ते विद्महे’ इति पदं ब्रूयात्; ‘स्मराय धीमहि’ इत्युक्त्वा ‘तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्’ इति जपेत्॥

Verse 177

गायत्र्येषा समाख्याता सर्वशुद्धिकरी परा । कल्पयेदासनं पीठे पूर्वोक्ते वैष्णवे सुधीः ॥ १७७ ॥

एषा गायत्री समाख्याता सर्वशुद्धिकरी परा । पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे सुधीः कल्पयेदासनम् ॥

Verse 178

पक्षिराजाय ठद्वंद्वं पीठमंत्रोऽयमीरितः । मूर्तिं संकल्पमूलेन तस्यामावाहयेदतः ॥ १७८ ॥

पक्षिराजाय गरुडाय पीठमन्त्रोऽयमीरितः । संकल्पमूलेन तस्यां मूर्तिमावाहयेदतः ॥

Verse 179

व्यापकन्यासमंत्रेण ततः सम्पूज्य भक्तितः । श्रीवत्सहृदयं तेन श्रीवत्सं स्तनयोर्यजेत् ॥ १७९ ॥

व्यापकन्यासमन्त्रेण ततः सम्पूज्य भक्तितः । श्रीवत्सहृदयं तेन श्रीवत्सं स्तनयोर्यजेत् ॥

Verse 180

कौस्तुभाय हृदंतेन यजेद्वक्षसि कौस्तुभम् । पूजयेद्वनमालायै हृदंतेन गले च ताम् ॥ १८० ॥

कौस्तुभाय हृदन्तेन यजेद्वक्षसि कौस्तुभम् । वनमालायै हृदन्तेन पूजयेद्गले च ताम् ॥

Verse 181

कर्णिकायां ततोऽभ्यर्चयेद्विधिवञ्चांगदेवताः । दलेषु पूजयेत्पश्चाल्लक्ष्म्याद्यावृत्तचामराः ॥ १८१ ॥

कर्णिकायां ततोऽभ्यर्चयेद्विधिवदङ्गदेवताः । दलेषु पूजयेत्पश्चाल्लक्ष्म्याद्यावृत्तचामराः ॥

Verse 182

बन्धूककुसुमाभासाःमुक्ताहारलसत्कुचाः । उत्फुल्लांभघोजनयना मदविभ्रममंथराः ॥ १८२ ॥

बन्धूककुसुमाभासाः मुक्ताहारलसत्कुचाः । उत्फुल्लाम्भोजनेत्राश्च मदविभ्रममन्थराः ॥

Verse 183

लक्ष्मी सरस्वती चैव धृतिः प्रीतिस्ततः परम् । कांतिः शांतिस्तुष्टिपुष्टिबीजाद्या ङेनमोंतिकाः ॥ १८३ ॥

लक्ष्मीः सरस्वती चैव धृतिः प्रीतिस्ततः परम् । कान्तिः शान्तिस्तुष्टिपुष्टिबीजाद्या ङादिसम्बन्धिनः ॥

Verse 184

भृगुः खड्राशचन्द्राढ्यो देव्या बीजमुदाहृतम् । ह्रस्वत्रयक्लीबसर्वरहितस्वरसंयुतम् ॥ १८४ ॥

देव्याः बीजं समाख्यातं भृगु-खड्राश-चन्द्रयुक्तम् । ह्रस्वत्रयस्वरसंयुक्तं क्लीबरहितं भवेत् ॥

Verse 185

देव्या बीजं क्रमादासामादौ च विनियोजयेत् । दलाग्रेषु यजेच्छंखं शार्ङ्गं चक्रमसिं गदाम् ॥ १८५ ॥

देव्याः बीजं क्रमादासामादौ च विनियोजयेत् । दलाग्रेषु यजेच्छङ्खं शार्ङ्गं चक्रमसिं गदाम् ॥

Verse 186

अंकुशं मुसलं पाशं स्वमुद्रामनुभिः पृथक् । महाजलचरा यांते वर्मास्त्रं वह्निवल्लभा ॥ १८६ ॥

अङ्कुशं मुसलं पाशं स्वमुद्राभिरनुभिः पृथक् । महाजलचरैः सार्धं यान्ते वर्मास्त्रं वह्निवल्लभाः ॥

Verse 187

पांचजन्या प्रताराद्यो नमोंतः शंखपूजने । शार्ङ्गाय सशयांते च वर्मास्त्रं वह्निवल्लभा ॥ १८७ ॥

शङ्खपूजने ‘पाञ्चजन्या…’ इत्यादि मन्त्रान् ‘नमोऽन्तः’ पर्यन्तान् प्रयुञ्जीत। तथा शार्ङ्गपूजने ‘सशयान्त’पर्यन्ता मन्त्राः; वर्मास्त्रे तु ‘वह्निवल्लभा’ इति मन्त्रः।

Verse 188

शार्ङ्गाय हृदयं मन्त्रो महाद्यः शार्ङ्गपूजने । सुदर्शनमहांते तु चक्रराजपदं वदेत् ॥ १८८ ॥

शार्ङ्गपूजने हृदयमन्त्रः ‘महಾ…’ इत्यादिरुच्यते। सुदर्शनमन्त्रान्ते तु ‘चक्रराज’ इति पदं वदेत्।

Verse 189

हययुग्मं सर्वदुष्टभयमन्ते कुरुद्वयम् । छिंधिद्वयं ततः पश्चाद्विदारययुगं ततः ॥ १८९ ॥

अन्ते ‘हययुग्म’ नाम द्वन्द्वं सर्वदुष्टभयहरं न्यसेत्। ततः ‘कुरुद्वय’ं, पश्चात् ‘छिंधिद्वय’ं, ततो ‘विदारययुग’ं क्रमात् स्थापयेत्।

Verse 190

परमन्त्रान् ग्रसद्वन्द्वं भक्षयद्वितयं पुनः । भूकानि त्रासयद्वंद्वं वर्मफड्वह्निसुंदरी ॥ १९० ॥

परमन्त्रान् ग्रसति, द्वन्द्वं जयति; पुनर्द्वितयं भक्षयति। भूतान् त्रासयति; वर्म, फट्कार, वह्नि, सुन्दरी-शक्तिरूपा च एषा।

Verse 191

सुदर्शनाय हृदयं प्रोक्तश्चक्रर्चने मनुः । महाखङ्गतीक्ष्णपदाच्छिवियुग्मं समीरयेत् ॥ १९१ ॥

सुदर्शनचक्रार्चने सुदर्शनस्य हृदयमन्त्रः प्रोक्तः। ‘महाखङ्ग’ ‘तीक्ष्णपद’ इत्यादिभागात् ‘शिवि’ इति युग्मं समीरयेत्।

Verse 192

हुं फट् स्वाहा च खङ्गाय नमः खङ्गार्चने मनुः । महाकौमोदकीत्यन्ते वदेञ्चैव महाबले ॥ १९२ ॥

“हुं फट् स्वाहा” इति, “खङ्गाय नमः” इति च—एष खङ्गार्चने मनुः। अन्ते च “महाकौमोदकी” इति नामापि वदेत्, हे महाबले।

Verse 193

सर्वासुरांतके पश्चात्प्रसीदयुगलेति च । वर्मास्त्रवह्निजायांतकौमोदकि हृक्षतिमः ॥ १९३ ॥

“सर्वासुरान्तक” इत्युक्त्वा पश्चात् “प्रसीदयुगल” इति वदेत्। अत्र “वर्मास्त्र”, “वह्नि”, “जायान्त”, “कौमोदकी”, “हृक्षति”, “तिमः” इत्येतानि पदान्यपि सन्ति।

Verse 194

कौमोदक्यर्चने प्रोक्तो मन्त्रः सर्वार्थसाधकः । महांकुशपदात्कुट्चयुग्मं हुंफट्वसुप्रिया ॥ १९४ ॥

कौमोदक्यर्चने प्रोक्तोऽयं मन्त्रः सर्वार्थसाधकः। “महाङ्कुश” पदात् “कुट्-च” इति युग्मं गृह्णीयात्, ततः “हुं”, “फट्” तथा “वसुप्रिया” इति योजयेत्।

Verse 195

अंकुशाय नमः प्रोक्तो मन्त्रग्रौवाकुशर्चने । संवर्तकमहांते तु मुसलेति पदं वदेत् ॥ १९५ ॥

अङ्कुशार्चने मन्त्रक्रमे “अङ्कुशाय नमः” इति प्रोक्तम्। संवर्तक-महान्ते तु “मुसल” इति पदं वदेत्।

Verse 196

योधयद्वितयं वर्म फडंते वह्निसुंदरी । मुसलाय नमः प्रोक्तो मन्त्रो सुसलपूजने ॥ १९६ ॥

सुसलापूजने मन्त्रोऽयं प्रोक्तः—“योधयद्वितयं, वर्म, फडन्ते, वह्निसुन्दरी” इति; तथा “मुसलाय नमः” इति च।

Verse 197

महापाश हदादघटयमाकर्षयद्वयम् । हुं फटे स्वाहा च पाशाय नमः पाशार्चने मनुः ॥ १९७ ॥

महापाश! हदाद् अघटय, आकर्षय द्वयम्; हुं फट् स्वाहा। पाशाय नमः—इति पाशार्चने मनुः॥

Verse 198

ताराद्या मनवो ह्येते ततः शक्रादिकान्यजेत् ॥ १९८ ॥

ताराद्या मनवो ह्येते; ततः शक्रादिकानि तु परित्यजेत्॥

Verse 199

वज्राद्यानपि संपूज्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । मासमात्रं तु कुसुमैः पूजयित्वा हयारिजैः ॥ १९९ ॥

वज्राद्यानपि संपूज्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत्। मासमात्रं तु कुसुमैः पूजयित्वा हयारिजैः॥

Verse 200

कुमुदैर्वा प्रजुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम् । मासमात्रेण वश्यास्स्युस्तस्य सर्वे नृपोत्तमाः ॥ २०० ॥

कुमुदैर्वा प्रजुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम्। मासमात्रेण वश्याः स्युस्तस्य सर्वे नृपोत्तमाः॥