Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये त्रयीमूर्तेर्विधानं त्वब्जिनीपतेः । मन्त्राणां यत्समाराध्य सर्वेष्टं प्राप्नुयाद्भुवि ॥ १ ॥

सनत्कुमार उवाच। अथ वक्ष्ये त्रयीमूर्तेर्विधानं त्वब्जिनीपतेः। मन्त्राणां यत्समाराध्य सर्वेष्टं प्राप्नुयाद्भुवि॥

Verse 2

तारो रेचिकया युक्तो मेधानेत्रयुता रतिः । ससर्गा वामकर्णोढ्यो भृगुर्वढ्यासनो मरुत् ॥ २ ॥

तारो रेचिकया युक्तो मेधानेत्रयुता रतिः। ससर्गा वामकर्णोढ्यो भृगुर्वढ्यासनो मरुत्॥

Verse 3

शेषोदित्य इति प्रोक्तो वस्वर्णो भुक्तिमुक्तिदः । देवभागो मुनिश्छन्दो गायत्री देवता रविः ॥ ३ ॥

शेषोदित्य इति स प्रोक्तः सुवर्णप्रभया युतः। भुक्तिं मुक्तिं च ददात्येषः; देवभागो मुनिः, गायत्री छन्दः, रविर्देवता॥

Verse 4

माया बीजं रमा शक्तिर्दृष्टादृष्टे नियोगकः । सत्याय हृदयं पश्चाद्ब्रह्मणे शिर ईरितम् ॥ ४ ॥

माया बीजमिति निर्दिष्टं रमा शक्तिरुदाहृता। दृष्टादृष्टनियोगी सः; सत्याय हृदयं प्रोक्तं, ब्रह्मणे शिर ईरितम्॥

Verse 5

विष्णवे तु शिखावर्म रुद्राय परिकीर्तितम् । नेत्रं स्यादग्रये पश्चात्शर्वायास्रमुदाहृतम् ॥ ५ ॥

विष्णवे तु शिखावर्म निर्दिष्टं रुद्राय च। नेत्रं पुरस्तान्न्यसेत् पश्चात् शर्वायास्त्रमुदाहृतम्॥

Verse 6

नेत्रो ज्वाला मनो हुं फट्स्वाहांता मनवो गणाः । पुनः षडर्णैर्ह्री लक्ष्म्याः कृत्वांतः स्थैः षडंगकम् ॥ ६ ॥

नेत्रो ज्वाला मनश्चैव हुंफट्स्वाहान्तमन्त्रकाः। मनवो गणाः प्रोक्ताः; पुनः षडर्णैर्ह्रीं लक्ष्म्याः कृत्वा अन्तःस्थैः षडङ्गकम्॥

Verse 7

शिष्टारौजठरे पृष्टे तयोर्ङेंताख्यया न्यसेत् । आदित्यं च रविं पश्चाद्भानुं भास्करमेव च ॥ ७ ॥

पृष्ठे जठरदेशे तु तयोः स्थानद्वये न्यसेत्। ‘ङेंता’ इति नाम्ना तत्र; आदित्यं रविं पश्चाद् भानुं भास्करमेव च॥

Verse 8

सूर्यं च मूर्ध्नि वदने हृदि गुह्ये च पादयोः । सद्यादिपञ्च ह्रस्वाद्यान् न्यसेन्ङे हृदयोंऽतिमान् ॥ ८ ॥

सूर्यं मूर्ध्नि वदने हृदि गुह्ये च पादयोः न्यसेत्। तथा ‘सद्य’ादिपञ्चकं ह्रस्वाद्यैः सह क्रमात् न्यस्य हृदय-न्यासं समापयेत्॥

Verse 9

ह्रीं रमामध्यगामष्टौ वर्णांस्तारादिकान्न्यसेत् । मूर्द्धास्यकंठहृत्कुक्षिनाभिलिंगगुदेषु च ॥ ९ ॥

‘ॐ’तारादिकान् रमामध्यगान् अष्ट वर्णान् न्यसेत्। मूर्ध्नि वदने कण्ठे हृदि कुक्षौ नाभौ लिङ्गे गुदे च॥

Verse 10

सचंद्रस्वरपूर्वं तु ङेतं शीतांशुमण्डलम् । मूर्द्धादिकंठपर्यंतं न्यसेञ्चांद्रिमनुस्प्ररन् ॥ १० ॥

अथ चन्द्रस्वरं पूर्वं गृहीत्वा शीतांशुमण्डलम्। मूर्ध्नः कण्ठपर्यन्तं चान्द्रिमां मनसा स्मरन् न्यसेत्॥

Verse 11

स्पर्शान्सेंदून्समुञ्चार्य ङेंतं भास्करमण्डलम् । न्यसेत्कंठादिनाभ्यंतं ध्यायन्प्रद्योतनं हृदि ॥ ११ ॥

स्पर्शान् स्वरसहितान् सम्यगुच्चार्य ‘ङे’तं भास्करमण्डलम्। कण्ठादिनाभ्यन्तं न्यसेत्, हृदि प्रद्योतनं ध्यायन्॥

Verse 12

यादीन्सचंद्रानुञ्चार्य ङेतं च वह्निमंडलम् । नाभ्यादिपादपर्यंतं न्यसेद्वह्निमनुस्मरन् ॥ १२ ॥

यादीन् चन्द्रानुसहितान् समुच्चार्य ‘ङे’तं च वह्निमण्डलम्। नाभ्यादिपादपर्यन्तं न्यसेद्, वह्नितत्त्वं निरन्तरं स्मरन्॥

Verse 13

प्रोक्तोऽयं मण्डलन्यासो महातेजोविधायकः । आदिठांतार्णपूर्वं ङेंनमोंतं सोममण्डलम् ॥ १३ ॥

एष मण्डलन्यासः प्रोक्तो महातेजोविधायकः। आदिबीजपूर्वं वर्णक्रमेण सोममण्डलं विन्यस्य, अन्ते ‘नमो’ इति मन्त्रान्तं कुर्यात्॥

Verse 14

मूर्द्धादिहृदयांतं तु विन्यसेत्साधकोत्तमः । डकारादिक्षकारांतवर्णाद्यं वह्निमण्डलम् ॥ १४ ॥

साधकोत्तमो मूर्ध्नो हृदयान्तं यथाविधि विन्यसेत्। डकारादिक्षकारान्तवर्णैः वह्निमण्डलं न्यसेत्॥

Verse 15

ङेंतं हृदादिपादान्तं विन्यसेत्सुसमाहितः । अग्रीषोमात्मको न्यासः कथितः सर्वसिद्धिदः ॥ १५ ॥

हृदादिपादान्तं सुसमाहितः विन्यसेत्। अग्नीषोमात्मकोऽयं न्यासः कथितः सर्वसिद्धिदः॥

Verse 16

न्यसेत्सेंदून्मातृकार्णाञ्जयांतपुरुषात्मने । नमोंते व्यापकं मंत्री हंस्नयासोऽयमीरितः ॥ १६ ॥

बीजैर्मातृकार्णैश्च जयन्तपुरुषात्मने न्यसेत्। मन्त्रजापकोऽन्ते ‘नमो ते व्यापकाय’ इति वदेत्; एष हंसन्यासः॥

Verse 17

अष्टावष्टौ स्वराञ्शेषान्पंचपञ्च मितान्पुनः । उक्तादित्यमुखानेतान्विन्यसेञ्च नवग्रहान् ॥ १७ ॥

अष्टावष्टौ शेषस्वरान् पुनः पञ्चपञ्च मितान् न्यसेत्। आदित्यमुखान् एतान् विन्यस्य, नवग्रहानपि क्रमशः स्थापयेत्॥

Verse 18

आधारलिंगयोर्नाभौ हृदि कंठे मुखांतरे । भ्रूमध्ये च तथा भाले ब्रह्मरंघ्रे न्यसेत्क्रमात् ॥ १८ ॥

आधारलिङ्गयोर्नाभौ हृदि कण्ठे मुखान्तरे । भ्रूमध्ये तथा भाले ब्रह्मरन्ध्रे न्यसेत्क्रमात् ॥

Verse 19

हंसाख्यमग्नीषोमाख्यं मंडलत्रयमेव च । पुनर्न्यासत्रयं कुर्यान्मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १९ ॥

हंसाख्यमग्नीषोमाख्यं मण्डलत्रयमेव च । पुनर्न्यासत्रयं कुर्यान्मूलेन व्यापकं चरेत् ॥

Verse 20

एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत्सूर्यं हृदबुजे । दानाभयाब्जयुगलं धारयंतं करै रविम् ॥ २० ॥

एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत्सूर्यं हृदबुजे । दानाभयाब्जयुगलं धारयन्तं करै रविम् ॥

Verse 21

कुंडलां गदकेयूरहारिणं च त्रयीतनुम् । ध्यात्वैवं प्रजपेन्मंत्री वसुलक्षं दशांशतः ॥ २१ ॥

कुण्डलां गदकेयूरहारिणं च त्रयीतनुम् । ध्यात्वैवं प्रजपेन्मन्त्री वसुलक्षं दशांशतः ॥

Verse 22

रक्तांभोजैस्तिलैर्वापि जुहुयाद्विधिवद्वसौ । प्रथमं पीठयजने धर्मादीनां स्थले यजेत् ॥ २२ ॥

रक्ताम्भोजैस्तिलैर्वापि जुहुयाद्विधिवद्वसौ । प्रथमं पीठयजने धर्मादीनां स्थले यजेत् ॥

Verse 23

प्रभूतं विमलं शारं समाराध्यमनंतरम् । परमादिमुखं मध्ये खबिंबांतं प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥

ततः प्रभूतं विमलं सारं समाराध्यमनन्तरं परमादिमुखं मध्ये खबिम्बान्तं प्रपूजयेत् ॥

Verse 24

सोमाग्निमंडलं पूज्यरविमंडलमर्चयेत् । दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला तथा ॥ २४ ॥

सोमाग्निमण्डलं पूज्य रविमण्डलमर्चयेत् । दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिः विमला तथा ॥

Verse 25

अमोघा विद्युता सर्वतोमुखी पीठशक्तयः । ह्रस्वत्रयोक्तिजाः क्लीबही ना वह्नींदुसंयुताः ॥ २५ ॥

अमोघा विद्युता सर्वतोमुखी पीठशक्तयः । ह्रस्वत्रयोक्तिजाः क्लीं-हीं-ना वह्न्यिन्दुसंयुताः ॥

Verse 26

स्वरा बीजानि शक्तीनां तदाद्याः पूजयेत्तुः ताः । ब्रह्मविष्णुशिवात्मा ते सृष्टिः शेषान्विताप्यसौ ॥ २६ ॥

स्वरा बीजानि शक्तीनां तदाद्याः पूजयेत्तु ताः । ब्रह्मविष्णुशिवात्मा ते सृष्टिः शेषान्विताप्यसौ ॥

Verse 27

एवं चान्ते योग पीठात्मने हृदयमीरयेत् । ताराद्योऽयं पीठमंत्रस्त्वनेनासनमादिशेत् ॥ २७ ॥

एवं चान्ते योगपीठात्मने हृदयमीरयेत् । ताराद्योऽयं पीठमन्त्रस्त्वनेनासनमादिशेत् ॥

Verse 28

ध्रुवो वियद्बिंदुयुतं खं खखोल्काय दृन्मनुः । नवार्णाय च मनवे मूर्तिं संकल्पयेत्सुधीः ॥ २८ ॥

सुधीर्ध्रुवं वियद्बिन्दुयुतं ‘ख’कारं ध्यायन्, खखोल्काय-दृन्मनु-युक्तं नवार्णमन्त्रस्य मूर्तिं मनसा संकल्पयेत् ॥

Verse 29

साक्षिणं जगतां तस्यामावाह्य विधिवद्यजेत् । ततः षडंगामाराध्य द्विक्ष्वष्टांगं प्रपूजयेत् ॥ २९ ॥

तस्यां जगतां साक्षिणं विधिवदावाह्य पूजयेत्। ततः षडङ्गमाराध्य द्विक्ष्वष्टाङ्गं प्रपूजयेत् ॥

Verse 30

संपूज्य मध्ये वादित्यं रविं भानुं च भास्करम् । सूर्यं दिशासु सद्यादिपंच ह्रस्वादिकानिमान् ॥ ३० ॥

मध्ये वादित्यं रविं भानुं भास्करं सूर्यं च संपूज्य, दिशासु सद्यादिपञ्च तथा ह्रस्वादिकानिमान् विन्यसेत् ॥

Verse 31

स्वस्वनामादिवर्णाद्याः शक्तयोऽर्च्या विदिक्षु च । उषां प्रज्ञां प्रभां संध्यां ततो ब्रह्मादिकान्यजेत् ॥ ३१ ॥

विदिक्षु च स्वस्वनामादिवर्णाद्याः शक्तयोऽर्च्याः। तत उषां प्रज्ञां प्रभां संध्यां पूजयित्वा ब्रह्मादिकान्यजेत् ॥

Verse 32

पुरतोऽरुणमभ्यर्च्य सोमं ज्ञं च गुरुं भृगुम् । दिक्ष्वर्यमादिकानिष्ट्वा भूमिजं च शनैश्चरम् ॥ ३२ ॥

पुरतोऽरुणं समभ्यर्च्य, सोमं ज्ञं गुरुं भृगुं च यजेत्। दिक्ष्वन्यान् यथाविधि इष्ट्वा, भूमिजं शनैश्चरं च पूजयेत् ॥

Verse 33

राहुं केतुं च कोणेषु पूर्ववत्परिपूजयेत् । इंद्राद्यानपि वज्राद्यान्पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः ॥ ३३ ॥

राहुं केतुं च कोणेषु पूर्ववत् परिपूजयेत् । इन्द्राद्यानपि वज्राद्यान् पूजयेत् पूर्ववत् सुधीः ॥

Verse 34

इत्थं संपूज्य विधिवद्भास्करं भक्तवत्सलम् । समाहितो दिनेशाय दद्यादर्ध्यं दिने दिने ॥ ३४ ॥

इत्थं संपूज्य विधिवद्भास्करं भक्तवत्सलम् । समाहितो दिनेशाय दद्यादर्घ्यं दिने दिने ॥

Verse 35

प्राणानायम्य सद्भूमौ न्यासान्कृत्वा पुरोदितान् । विधाय मंडलं भानोः पीठं पूर्ववदर्चयेत् ॥ ३५ ॥

प्राणानायम्य सद्भूमौ न्यासान्कृत्वा पुरोदितान् । विधाय मण्डलं भानोः पीठं पूर्ववदर्चयेत् ॥

Verse 36

ध्यात्वार्कं प्रयजेद्द्विव्यैर्मानसैरुपचारकैः । पात्रं ताम्रमयं प्रस्थतोयग्राहि सुशोभनम् ॥ ३६ ॥

ध्यात्वार्कं प्रयजेद्दिव्यैर्मानसैरुपचारकैः । पात्रं ताम्रमयं प्रस्थतोयग्राहि सुशोभनम् ॥

Verse 37

निधाय मंडले रक्तचंदनादिविनिर्मिते । विलोममातृकामूलमुञ्चरन्पूरयेज्जलैः ॥ ३७ ॥

निधाय मण्डले रक्तचन्दनादिविनिर्मिते । विलोममातृकामूलमुच्चरन् पूरयेज्जलैः ॥

Verse 38

सूर्यबिंबविनिर्गच्छत्सुधांबुधिविभावितैः । कुंकुमं रोजनां राजीं चंदनं रक्तचंदनम् ॥ ३८ ॥

सूर्यबिम्बात् विनिर्गच्छत्सुधाम्बुधिविभावितैः सुगन्धिद्रव्यैः—कुङ्कुमं रोचनां राजीं चन्दनं रक्तचन्दनं च—समुपकल्पयेत् ॥

Verse 39

करवीरं जपाशालिकुशश्यामाकतंडुलान् । तिलवेणुयवांश्चैव निक्षिपेत्सलिले शुभे ॥ ३९ ॥

करवीरं जपां शालिकुशश्यामाकतण्डुलान् । तिलवेणुयवांश्चैव शुभे सलिले निक्षिपेत् ॥

Verse 40

सांगं सावरणं तत्रावाह्यार्कं पूर्ववद्यजेत् । गंधपुष्पधूपदीपनैवेद्याद्यै र्विधानतः ॥ ४० ॥

तत्रार्कं सांगं सावरणं च आवाह्य पूर्ववत् यजेत् । गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्याद्यैर्विधानतः ॥

Verse 41

प्राणायामत्रयं कृत्वा कुर्यादंगानि पूर्ववत् । सुधाबीजं चंदनेन दक्षे करतले लिखेत् ॥ ४१ ॥

प्राणायामत्रयं कृत्वा कुर्यादङ्गानि पूर्ववत् । सुधाबीजं चन्दनेन दक्षे करतले लिखेत् ॥

Verse 42

तेनाच्छाद्यार्ध्यपात्रं च जपेन्मनुमनन्यधीः । अष्टोत्तरशतावृत्त्या पुनः संपूज्य भास्करम् ॥ ४२ ॥

तेनाच्छाद्य अर्घ्यपात्रं च जपेत् मनुमनन्यधीः । अष्टोत्तरशतावृत्त्या पुनः संपूज्य भास्करम् ॥

Verse 43

हस्ताभ्यां पात्रमादाय जानुभ्यामवनीं गतः । आमूर्ध्नि पात्रमुद्धृत्यांबरेण वरणे रवेः ॥ ४३ ॥

हस्ताभ्यां पात्रमादाय जानुभ्यामवनीं गतः । आमूर्ध्नि पात्रमुद्धृत्य वस्त्रेणावरणं कुर्यात् रविग्रासकाले ॥

Verse 44

दृष्टिं चाधाय मनसा पूजयित्वा रविं पुनः । साधकेन स्वकैक्येन मूलमंत्रं धिया जपन् ॥ ४४ ॥

दृष्टिं चाधाय मनसा स्थिरतां समुपागम्य च । पुनः पूजयित्वा रविं साधकः स्वात्मैक्यनिष्ठया मूलमन्त्रं धिया जपेत् ॥

Verse 45

अर्ध्यं दद्याद्रविं ध्यायव्रक्तचंदनमंडले । दत्त्वा पुष्पांजलिं भूयो जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ४५ ॥

रविं ध्यायन् रक्तचन्दनमण्डले स्थितम् । अर्घ्यं दद्यात् ततः पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा भूयो जपेदष्टोत्तरशतम् ॥

Verse 46

नित्यं वा तद्विनेऽप्येवमर्ध्यं दद्याद्विवस्वते । तेन तुष्टो दिनेशोऽस्मै दद्याद्वित्तं यशः सुखम् ॥ ४६ ॥

नित्यं वा तद्विना एवम् अर्घ्यं दद्याद्विवस्वते । तेन तुष्टो दिनेशोऽस्मै दद्याद्वित्तं यशः सुखम् ॥

Verse 47

पुत्रान्पौत्रानभीष्टं च यद्यत्सर्वं प्रयच्छति । अर्ध्यदानमिदं प्रोक्तमायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ ४७ ॥

पुत्रान् पौत्रानभीष्टं च यद्यत्सर्वं प्रयच्छति । अर्घ्यदानमिदं प्रोक्तम् आयुरारोग्यवर्द्धनम् ॥

Verse 48

धनधान्यपशुक्षेमक्षेत्रमित्रकलत्रदम् । तेजोवीर्ययशःकीर्तिविद्याविभवभोगदम् ॥ ४८ ॥

धनधान्यपशुक्षेमं क्षेत्रं मित्रं कलत्रं च ददाति। तेजोवीर्ययशःकीर्तिं विद्यां विभवं भोगांश्च प्रददाति॥

Verse 49

गायत्र्याराधनासक्तः संध्यावंदनतत्परः । एवं मनुं जपन्विप्रो दुःखं नैवाप्नुयात्क्वचित् ॥ ४९ ॥

गायत्र्याराधनासक्तः संध्यावन्दनतत्परः। एवं मनुं जपन् विप्रो दुःखं नैवाप्नुयात्क्वचित्॥

Verse 50

विकर्तनाय निर्माल्यमेवं संपूज्य दापयेत् । वियद्वह्निमरुत्साद्यांतार्वीसेंदुसमन्वितम् ॥ ५० ॥

एवं विकर्तनं सम्यक् संपूज्य निर्माल्यं दापयेत्। ततः वियद्वह्निमरुताद्यैः सह धरा-वारि-इन्दुसमन्वितं दानसमुच्चयं प्रदद्यात्॥

Verse 51

मार्तंडभैरवाख्यं हि बीजं त्रैलोक्यमोहनम् । बिंबबीजेन पुटितं सर्वकामफलप्रदम् ॥ ५१ ॥

मार्तण्डभैरवाख्यं बीजं हि त्रैलोक्यमोहनम्। बिंबबीजेन पुटितं तत् सर्वकामफलप्रदम्॥

Verse 52

पूर्ववत्सकलं चान्यदत्र ज्ञेयं मनीषिभिः । भृगुर्जलेंदुमन्वाढ्यः सोमाय हृदयांतिमः ॥ ५२ ॥

पूर्ववत् सकलं चान्यदत्र ज्ञेयं मनीषिभिः। भृगुर्जलेन्दुमन्वाढ्यः सोमाय हृदयान्तिमः॥

Verse 53

षडक्षरो मंत्रराजो मुनिरस्य भृगुर्मतः । छंदः पंक्तिस्तु सोमोऽस्य देवता परिकीर्तिता ॥ ५३ ॥

षडक्षरोऽयं मन्त्रराजः; अस्य ऋषिर्भृगुरिति मतः। छन्दः पङ्क्तिः, देवता च सोमः परिकीर्तिता॥

Verse 54

आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । षड्दीर्घेण स्वबीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ ५४ ॥

आद्यं बीजं ‘नमः’पूर्वं; शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये। षड्दीर्घैः स्वबीजेन षडङ्गानि समाचरेत्॥

Verse 55

पूर्णेद्वास्यं स्फटिकभं नीलालकलसन्मुखम् । विभ्राणमिष्टं कुमुदं ध्यायेन्मुक्तास्रजं विधुम् ॥ ५५ ॥

पूर्णेन्दुवास्यं स्फटिकप्रभं नीलालकैरलङ्कृतमुखम्। इष्टकुमुदं विभ्राणं मुक्तास्रजं विधुं ध्यायेत्॥

Verse 56

ऋतुलक्षं जपेन्मंत्रं पायसेन ससर्पिषा । जुहुयात्तद्दशांशेन पीठे सोमांतपूजिते ॥ ५६ ॥

ऋतुलक्षं जपेन्मन्त्रं पायसेन ससर्पिषा। तद्दशांशेन जुहुयात् पीठे सोमान्तपूजिते॥

Verse 57

मूर्तिमूलेन संकल्प्य पूजयेद्विधिवद्विधुम् । केसरेष्वंगपूजा स्यात्पत्रेष्वेताश्च शक्तयः ॥ ५७ ॥

मूर्तिमूलेन संकल्प्य पूजयेद्विधिवद्विधुम्। केसरेष्वङ्गपूजा स्यात् पत्रेष्वेताश्च शक्तयः॥

Verse 58

रोहिणी कृत्तिका चैव रेवती भरणी पुरः । रात्रिरार्द्रा ततो ज्योत्स्ना कला हारसमप्रभा ॥ ५८ ॥

रोहिणी कृत्तिका चैव रेवती च यथाक्रमम् । भरणी तासु पूर्वस्था; ततः रात्रिरथार्द्रा । अनन्तरं ज्योत्स्ना कला च हारसूत्रसमप्रभा ॥

Verse 59

सुशुक्लमाल्यवसनामुक्ताहारविभूषिताः । सर्वास्स्तनभराक्रांता रचितांजलयः शुभाः ॥ ५९ ॥

सुशुक्लमाल्यवसनैर्मुक्ताहारैर्विभूषिताः । सर्वाः स्तनभराक्रान्ताः शुभाः कृताञ्जलयः स्थिताः ॥

Verse 60

स्वप्रियासक्तमनसो मदविभ्रममंथराः । समभ्यर्च्याः सरोजाक्ष्यः पूर्णेंदुसदृशाननाः ॥ ६० ॥

स्वप्रियासक्तमनसो मदविभ्रममन्थराः । सरोजाक्ष्यः पूर्णेन्दुसदृशाननाः समभ्यर्च्याः ॥

Verse 61

दलाग्रेषु समभ्यर्च्यास्त्वष्टौ सूर्यादिका ग्रहाः । आदित्यभूसुतबुधमंददेवेज्यराहवः ॥ ६१ ॥

दलाग्रेषु समभ्यर्च्यास्त्वष्टौ सूर्यादयो ग्रहाः । आदित्यः भूसुतो बुधो मन्दो देवेज्यः राहुश्च ॥

Verse 62

शुक्रकेतुयुता ह्येते पूज्याः पत्रग्रगाग्रहाः । रक्तारुणश्वेतनीलपीतधूम्रसिताऽसिताः ॥ ६२ ॥

शुक्रकेतुयुताः सर्वे पूज्याः पत्रग्रगाग्रहाः । रक्तारुणश्वेतनीलपीतधूम्रपाण्डुरासिताः ॥

Verse 63

वामोरुन्यस्ततद्धस्ता दक्षिणेन धृताभयाः । सोकपालांस्तदस्त्राणि तद्वाह्ये पूजयेत्सुधीः ॥ ६३ ॥

वामोरौ तदनुरूपं हस्तं न्यस्य, दक्षिणहस्तेनाभयमुद्रां धृत्वा, सुधीः साधकः लोकपालान् तेषां पात्राणि आयुधानि च, तथा देवस्य वाहनं च सम्यक् पूजयेत्।

Verse 64

एव संसाधितो मंत्रः प्रयच्छेदिष्टमात्मनः । पौर्णमास्यां जिताहारो दद्यादर्ध्यं विधूदये ॥ ६४ ॥

एवं संसाधितो मन्त्रः साधकायात्मन इष्टं फलम् प्रयच्छति। पौर्णमास्यां जिताहारः सन्, चन्द्रोदयकाले सोमाय अर्घ्यं दद्यात्।

Verse 65

मंडलत्रितर्यं कुर्यात्प्राक्प्रत्यगायतं भुवि । पश्चिमे मंडले स्थित्वा पूजाद्रव्यं च मध्यमे ॥ ६५ ॥

भुवि प्राक्-पश्चिमायतं मण्डलत्रितयं कुर्यात्। पश्चिममण्डले स्थित्वा, मध्यममण्डले पूजाद्रव्यं विन्यसेत्।

Verse 66

संस्थाप्य सोममन्यस्मिन्मंडलेऽब्जसमन्विते । समभ्यर्च्यं विधानेन पीठपूजनपूर्वकम् ॥ ६६ ॥

अन्यस्मिन् मण्डले पद्मसमन्विते सोमं संस्थाप्य, पीठपूजनपूर्वकं विधानेन तं समभ्यर्चयेत्।

Verse 67

स्थापयेद्राजतं पात्रं पुरतस्तत्र मंत्रवित् । सुरभीपयसापूर्य्य तं स्पृशन्प्रजपेन्मनुम् ॥ ६७ ॥

तत्र पुरतः राजतं पात्रं स्थापयेत् मन्त्रवित्। सुरभीपयसापूर्य, तं स्पृशन् मनुं प्रजपेत्।

Verse 68

अष्टोत्तरशतं पश्चाद्विद्या मंत्रेण मंत्रवित् । दद्यान्निशाकरायार्ध्यं सर्वाभीष्टार्थसिद्धये ॥ ६८ ॥

ततः मन्त्रवित् विद्यामन्त्रेण अष्टोत्तरशतं जप्त्वा, सर्वाभीष्टार्थसिद्धये निशाकराय अर्घ्यं दद्यात् ॥

Verse 69

कुर्यादनेन विधिना प्रतिमासमतंद्रितः । वर्षांतरेण सवष्टं प्राप्नोति भुविमानवः ॥ ६९ ॥

अनेन विधिना प्रतिमासम् अतन्द्रितः कुर्यात्; वर्षान्तरेण मानवः सवष्टं भुवि प्राप्नोति ॥

Verse 70

विद्ये विद्यामालिनि स्यादंत चंद्रिणि कतवदेत् । चंद्रमुखि द्विठांतोऽयं विद्यामंत्र उदाहृतः ॥ ७० ॥

“विद्ये, विद्यामालिनि, चन्द्रिणि, चन्द्रमुखि” इति संबोध्य; द्विठान्तोऽयं विद्यामन्त्र उदाहृतः ॥

Verse 71

एवं कुमुदिनीनाथमंत्रं यो जपति ध्रुवम् । धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यं लभतेऽचिरात् ॥ ७१ ॥

एवं कुमुदिनीनाथमन्त्रं यो ध्रुवं जपति, स अचिरात् धनं धान्यं सुतान् पौत्रान् सौभाग्यं च लभते ॥

Verse 72

अथांगारकमंत्रं तु वक्ष्ये धनसुतप्रदम् । तारो दीर्घेंदुयुग्व्योम तदेवेंदुयुतः पुनः ॥ ७२ ॥

अथ अङ्गारकमन्त्रं वक्ष्ये धनसुतप्रदम्—तारः, दीर्घी, इन्दुः, युग्, व्योम; पुनस्तदेव इन्दुयुतम् ॥

Verse 73

षांतः सर्गी च चंडीशौ क्रमार्दिदुविसर्गिणै । षडर्णोऽयं महामंत्रो मंगलस्याखिलेष्टदः ॥ ७३ ॥

‘षां’ ‘तः’ ‘सर्गी’ ‘च’ ‘चण्डीश’ इति क्रमाद् विसर्गान्तैः षडर्णोऽयं महामन्त्रः, स सर्वमङ्गलप्रदः सर्वेष्टसिद्धिदः॥

Verse 74

विरूपाक्षो मुनिश्छंदोगायत्रं देवता कुजः । मंत्रार्णैः षड्भिरंगानि क्रुर्वन्ध्यायेद्धरात्मजम् ॥ ७४ ॥

ऋषिर्विरूपाक्षः, छन्दो गायत्री, देवता कुजः। मन्त्रार्णैः षड्भिरङ्गन्यासं कृत्वा धरात्मजं ध्यायेत्॥

Verse 75

मेषस्थं रक्तवस्रांगं शूलशक्तिगदावरान् । करैर्बिभ्राणमीशानस्वेदजं भूंसुतं स्मरेत् ॥ ७५ ॥

मेषस्थं रक्तवस्त्राङ्गं शूलशक्तिगदाधरम्। ईशानस्वेदजं भूंसुतं करैर्बिभ्राणं स्मरेत्॥

Verse 76

रसलक्षं जपेन्मंत्रं दशांशं खदिरोद्भवैः । समिद्भिर्जुहुयादग्नौ शैवे पीठे यजेत्कुजम् ॥ ७६ ॥

मन्त्रं रसलक्षं जपेत्; तत् दशांशं खदिरोद्भवैः समिद्भिरग्नौ जुहुयात्। शैवे पीठे कुजं यजेत्॥

Verse 77

प्रागंगानि समाराध्य ह्येकविंशतिकोष्टकम् । मंगलोभूमिपुत्रश्च ऋणहर्ता धनप्रदः ॥ ७७ ॥

प्रागङ्गानि समाराध्य एकविंशतिकोष्टकं यजेत्। ततः मङ्गलो भूमिपुत्रश्च ऋणहर्ता धनप्रदः॥

Verse 78

स्थिरासनो महाकायः सर्वकर्मावरोधकः । लोहितो लोहिताक्षश्च सामगानां कृपाकरः ॥ ७८ ॥

स्थिरासनो महाकायः सर्वकर्मावरोधकः। लोहितो लोहिताक्षश्च सामगानां कृपाकरः॥

Verse 79

धरात्मजः कुजो भौमो भूमिदो भूमिनंदनः । अंगारको महीसूनुः सर्वरोगापहारकः ॥ ७९ ॥

धरात्मजः कुजो भौमो भूमिदो भूमिनंदनः। अंगारको महीसूनुः सर्वरोगापहारकः॥

Verse 80

वृष्टिकर्ता वृष्टिहर्ता सर्वकार्यार्थसिद्धिदः । इत्येक र्विशतिः प्रोक्ता मूर्तयो भूसुतस्य वै ॥ ८० ॥

वृष्टिकर्ता वृष्टिहर्ता सर्वकार्यार्थसिद्धिदः। इत्येकविंशतिः प्रोक्ता मूर्तयो भूसुतस्य वै॥

Verse 81

मंगलादीन्यजेन्मंत्री स्वस्वस्थानस्थितान्क्रमात् । इंद्राद्यानपि वज्रादीनेवं सिद्धो भवेन्मनुः ॥ ८१ ॥

मंगलादीन्यजेन्मंत्री स्वस्वस्थानस्थितान्क्रमात्। इंद्राद्यानपि वज्रादीनेवं सिद्धो भवेन्मनुः॥

Verse 82

सुतकामा कुरंगाक्षी भौमव्रतमुपाचरेत् । मार्गशीर्षेऽथ वैशाखे व्रतारंभः प्रशस्यते ॥ ८२ ॥

सुतकामा कुरंगाक्षी भौमव्रतमुपाचरेत्। मार्गशीर्षेऽथ वैशाखे व्रतारंभः प्रशस्यते॥

Verse 83

अरुणोदयवेलायामुत्थायावश्यकं पुनः । विनिर्वर्त्य रदान्धावेदपामार्गेण वाग्यता ॥ ८३ ॥

अरुणोदयवेलायामुत्थाय पुनरावश्यकं कर्म सम्यगनुष्ठाय । वेदपामार्गदन्तकाष्ठेन दन्तान् शुद्ध्वा ततः वाग्यतां समाचरेत् ॥

Verse 84

स्नात्वा रक्तांबरधरा रक्तमाल्यविलेपना । नैवेद्यादींश्च संभारान्रक्तान्सर्वान्प्रकल्पयेत् ॥ ८४ ॥

स्नात्वा रक्ताम्बरधरा रक्तमाल्यविलेपना । नैवेद्यादीन् समस्तान् संभारान् रक्तवर्णान् प्रकल्पयेत् ॥

Verse 85

योग्यं विप्रं समाहूय कुजमर्चेत्तदाज्ञया । रक्तगोगोमयालिप्तभूमौ रक्तासने विशेत् ॥ ८५ ॥

योग्यं विप्रं समाहूय तदाज्ञया कुजमर्चयेत् । रक्तगोगोमयालिप्तभूमौ रक्तासने विशेत् ॥

Verse 86

आचम्य देशकालौ च स्मृत्वा काम्य समुच्चरन् । मङ्गलादीनि नामानि स्वकीयांगेषु विन्यसेत् ॥ ८६ ॥

आचम्य देशकालौ स्मृत्वा काम्यं सङ्कल्पं समुच्चरन् । मङ्गलादीनि नामानि स्वकीयाङ्गेषु विन्यसेत् ॥

Verse 87

मुखे प्रविन्यसेत्साध्वी सामगानां कृपाकरम् । धरात्मजं नसोरक्ष्णोः कुजं भौमं ललाटके ॥ ८७ ॥

मुखे विन्यसेत् साध्वी सामगानां कृपाकरम् । नासोरक्ष्णोः धरात्मजं कुजं भौमं ललाटके ॥

Verse 88

भूमिदं तु भ्रुवोर्मध्ये मस्तके भूमिनन्दनम् । अङ्गारकं शिखायां च सर्वांगे च महीसुतम् ॥ ८८ ॥

भ्रुवोर्मध्ये ‘भूमिद’ नाम मन्त्रं न्यसेत्; मस्तके ‘भूमिनन्दनम्’; शिखायां ‘अङ्गारकम्’; सर्वाङ्गेषु च ‘महीसुतम्’ इति विन्यसेत्॥

Verse 89

बाहुद्वये न्यसेत्पश्चात्सर्वरोगापहारकम् । मूर्द्धादि वृष्टिकर्तारमापादांतं न्यसेत्सुधीः ॥ ८९ ॥

ततः बाहुद्वये ‘सर्वरोगापहारक’ इति न्यसेत्। सुधीः मूर्द्धादारभ्य आपादान्तं ‘वृष्टिकर्तार’ इति विन्यसेत्॥

Verse 90

विन्यसेद्रृष्टिहर्तारं मूर्द्धांतं चरणादितः । न्यसेदंते ततो दिक्षु सर्वकार्यार्थसिद्धिदम् ॥ ९० ॥

चरणादितः आरभ्य मूर्द्धान्तं ‘दृष्टिहर्तार’ इति विन्यसेत्। अन्ते ततो दिक्षु न्यसेत्—एतत् सर्वकार्यार्थसिद्धिदम्॥

Verse 91

नाभौ हृदि शिरस्यारं वक्रे भूमिजमेव च । विन्यस्यैवं निजे देहे ध्यायेत्प्राग्वद्धरात्मजम् ॥ ९१ ॥

नाभौ हृदि शिरसि च ‘अर’ (चक्रारम्) विन्यस्य, वक्रप्रदेशे च ‘भूमिजम्’ एव न्यसेत्। एवं स्वदेहे विन्यस्य प्राग्वद् धरात्मजं ध्यायेत्॥

Verse 92

मानसैरुपचारैश्च संपूज्यार्ध्यं निधापयेत् । एकविंशतिकोष्ठाढ्ये त्रिकोणे ताम्रपत्रगे ॥ ९२ ॥

मानसैरुपचारैश्च सम्यक् संपूज्य, अर्घ्यं निधापयेत्—एकविंशतिकोष्ठाढ्ये त्रिकोणे ताम्रपत्रस्थिते॥

Verse 93

आवाह्याङ्गारकं तत्र रक्तपुष्पादिभिर्यजेत् । अङ्गानि पूर्वमाराध्य मङ्गलादीन्प्रपूजयेत् ॥ ९३ ॥

तत्राङ्गारकं समावाह्य रक्तपुष्पादिभिरर्चयेत्। पूर्वमङ्गान् समाराध्य ततः मङ्गलादीन् ग्रहान् विधिवत् प्रपूजयेत्॥९३॥

Verse 94

एकविंशतिकोष्ठेषु चक्रमारं च भूमिजम् । त्रिकोणेषु च सम्पूज्य बहिरष्टौ च मातृकाः ॥ ९४ ॥

एकविंशतिकोष्ठेषु चक्रमारं च भूमिजम्। त्रिकोणेषु च सम्पूज्य बहिरष्टौ च मातृकाः॥९४॥

Verse 95

इंद्रादीनथ वज्रादीन्बाह्ये संपूजयेत्पुनः । धूपदीपौ समर्प्याथ गोधूमान्नं निवेदयेत् ॥ ९५ ॥

इन्द्रादीनथ वज्रादीन् बाह्ये संपूजयेत् पुनः। धूपदीपौ समर्प्याथ गोधूमान्नं निवेदयेत्॥९५॥

Verse 96

ताम्रपात्रे शुद्धतोयपूरिते रक्तचंदनम् । रक्तपुष्पाक्षतफलान्याक्षिप्यार्ध्यं समर्पयेत् । मंगलाय ततो मंत्री इदं मंत्रद्वयं पठेत् ॥ ९६ ॥

ताम्रपात्रे शुद्धतोयपूरिते रक्तचन्दनम्। रक्तपुष्पाक्षतफलान्याक्षिप्यार्घ्यं समर्पयेत्। मङ्गलाय ततो मन्त्री इदं मन्त्रद्वयं पठेत्॥९६॥

Verse 97

भूमिपुत्र महातेजः स्वेदोद्भवपिनाकिनः । सुतार्थिनी प्रपन्ना त्वां गृहाणार्ध्यं नमोऽस्तु ते ॥ ९७ ॥

भूमिपुत्र महातेजः स्वेदोद्भवपिनाकिनः। सुतार्थिनी प्रपन्ना त्वां गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते॥९७॥

Verse 98

रक्तप्रवालसंकाश जपाकुसुमसन्निभ । महीसुत महाभाग गृहाणार्ध्यं नमोऽस्तु ते ॥ ९८ ॥

रक्तप्रवालसंकाश जपाकुसुमसन्निभ । महीसुत महाभाग गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते ॥

Verse 99

एकविंशतिपूर्वोक्तैर्ङेनमोंतैंश्च नामभिः । ताराद्यैः प्रणमेत्पश्चात्तावत्यश्च प्रदक्षिणाः ॥ ९९ ॥

एकविंशतिपूर्वोक्तैः ङेनमोंतैंश्च नामभिः । ताराद्यैः प्रणमेत्पश्चात्तावत्यश्च प्रदक्षिणाः ॥

Verse 100

धरणीगर्भसंभूतं विद्युत्तेजः समप्रभम् । कुमारं शक्तिहस्तं च मङ्गलं प्रणमाम्यहम् ॥ १०० ॥

धरणीगर्भसंभूतं विद्युत्तेजः समप्रभम् । कुमारं शक्तिहस्तं च मङ्गलं प्रणमाम्यहम् ॥

Verse 101

ततो रेखात्रयं कुर्यात्खदिरांगारकेण च । मार्जयेद्वामपादेन मंत्राभ्यां च समाहिता ॥ १०१ ॥

ततो रेखात्रयं कुर्यात्खदिराङ्गारकेण च । मार्जयेद्वामपादेन मन्त्राभ्यां च समाहिता ॥

Verse 102

दुःखदौर्भाग्यनाशाय पुत्रसंतानहेतवे । कृतरेखात्रयं वामपादेनैतत्प्रमार्ज्म्यहम् ॥ १०२ ॥

दुःखदौर्भाग्यनाशाय पुत्रसन्तानहेतवे । कृतरेखात्रयं वामपादेनैतत्प्रमार्जयाम्यहम् ॥

Verse 103

ऋणदुः खविनाशाय मनोभीष्टार्थसिद्धिये । मार्जयाम्यसिता रेखास्तिस्रो जन्मत्रयोद्भवाः ॥ १०३ ॥

ऋणजन्यदुःखविनाशाय मनोभीष्टार्थसिद्धये च । जन्मत्रयोद्भवाः तिस्रोऽसितरेखाः अहं मार्जयामि ॥

Verse 104

स्तुवीत धरणीपुत्रं पुष्पांजलिकरा ततः । ध्यायंती तत्पदांभोजं पूजासांगत्वसिद्धये ॥ १०४ ॥

ततः पुष्पाञ्जलिकरः धरणीपुत्रं स्तुवीत । तत्पदाम्भोजं ध्यायन्ती पूजासाङ्गत्वसिद्धये ॥

Verse 105

ऋणहर्त्रे नमस्तुभ्यं दुःखदारिद्र्यनाशिने । सौभाग्यसुखदो नित्यं भव मे धरणीसुत ॥ १०५ ॥

ऋणहर्त्रे नमस्तुभ्यं दुःखदारिद्र्यनाशिने । सौभाग्यसुखदो नित्यं भव मे धरणीसुत ॥

Verse 106

तप्तकांचनसंकाश तरुणार्कसमप्रभ । सुखसौभाग्यधनद ऋणदारिद्य्रनाशक ॥ १०६ ॥

तप्तकाञ्चनसङ्काश तरुणार्कसमप्रभ । सुखसौभाग्यधनद ऋणदारिद्र्यनाशक ॥

Verse 107

ग्रहराज नमस्तेऽस्तु सर्वकल्याणकारक । प्रसादं कुरु देवेश सर्वकल्याणभाजन ॥ १०७ ॥

ग्रहराज नमस्तेऽस्तु सर्वकल्याणकारक । प्रसादं कुरु देवेश सर्वकल्याणभाजन ॥

Verse 108

देवदानवगंधर्वयक्षराक्षसपन्नगाः । आप्नुवन्ति शिवं सर्वे सदा पूर्णमनोरथाः ॥ १०८ ॥

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसपन्नगाः सर्वेऽपि शिवं कल्याणं प्राप्नुवन्ति, सदा पूर्णमनोरथाः भवन्ति॥

Verse 109

आचिरादेव लोकेऽस्मिन्यस्याराधनतो जनाः । प्राप्नुवन्ति सुखं तस्मै नमो धरणिसूनवे ॥ १०९ ॥

यस्याराधनतो लोकेऽस्मिन् जनाः शीघ्रमेव सुखं प्राप्नुवन्ति, तस्मै धरणिसूनवे नमो नमः॥

Verse 110

यो वक्रगतिमापन्नो नृणां दुःखं प्रयच्छति । पूजितः सुखसौभाग्यं तस्मै क्ष्मासूनवे नमः ॥ ११० ॥

यो वक्रगतिमापन्नो नृणां दुःखं प्रयच्छति, पूजितः सुखसौभाग्यं ददाति; तस्मै क्ष्मासूनवे नमः॥

Verse 111

नभसि द्योतमानाय सर्वकल्याणहेतवे । मङ्गलाय नमस्तुभ्यं धनसंतानहेतवे ॥ १११ ॥

नभसि द्योतमानाय सर्वकल्याणहेतवे। मङ्गलाय नमस्तुभ्यं धनसन्तानहेतवे॥

Verse 112

प्रसादं कुरु मे भौममंगलप्रद मंगल । मेषवाहन रुद्रात्मन्देहि पुत्रान्धनं यशः ॥ ११२ ॥

भौम मङ्गलप्रद मङ्गल, मे प्रसादं कुरु। मेषवाहन रुद्रात्मन्, देहि पुत्रान् धनं यशः॥

Verse 113

एवं स्तुत्वा प्रणम्याथ विसृज्य धरणीसुतम् । यथाशक्त्या प्रदाय स्वं गृह्णीयाद्ब्रणाशिषः ॥ ११३ ॥

एवं स्तुत्वा प्रणम्याथ धरणीसुतं ससम्मानं विसृज्य । यथाशक्त्या स्वं दानं प्रदाय ब्राह्मणाशिषो गृह्णीयात् ॥

Verse 114

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा भुञ्जीयात्तन्निवेदितम् ॥ ११४ ॥

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा तन्निवेदितं प्रसादं भुञ्जीत ॥

Verse 115

एवमावत्सरं कुर्यात्प्रतिमंगलवासरम् । तिलैर्होमं विधायाथ शतार्द्धं भोजयोद्द्विजान् ॥ ११५ ॥

एवमावत्सरं कुर्यात् प्रतिमङ्गलवासरम् । तिलैर्होमं विधायाथ शतार्धं भोजयेद्द्विजान् ॥

Verse 116

भौममूर्तिं स्वर्णमयीमाचार्याय समर्पयेत् । मंडलस्थे घटेऽभ्यर्च्येत्सुतसौभाग्यसिद्धये ॥ ११६ ॥

भौममूर्तिं स्वर्णमयीमाचार्याय समर्पयेत् । मण्डलस्थे घटेऽभ्यर्च्येत् सुतसौभाग्यसिद्धये ॥

Verse 117

एवं व्रतपरा नारी प्राप्नुयात्सुभगान्सुतान् । ऋणनाशाय वित्तार्थं व्रतं कुर्यात्पुमानपि ॥ ११७ ॥

एवं व्रतपरा नारी प्राप्नुयात् सुभगान् सुतान् । ऋणनाशाय वित्तार्थं व्रतं कुर्यात् पुमानपि ॥

Verse 118

ब्राह्मणः प्रजपेन्मन्त्रंमग्निर्मूर्द्धेति वैदिकम् । अंगारकस्य गायत्रीं वक्ष्ये यजनसिद्धये ॥ ११८ ॥

ब्राह्मणो वैदिकं मन्त्रं “अग्निर्मूर्धे” इत्यादिकं प्रजपेत्। इदानीं यजनसिद्धयेऽङ्गारकस्य गायत्रीं वक्ष्यामि॥

Verse 119

अंगारकाय शब्दांते विद्महे पदमीरयेत् । शक्तिहस्ताय वर्णांते धीमहीति समुञ्चरेत् ॥ ११९ ॥

“अङ्गारकाय” इति शब्दान्ते “विद्महे” पदं ब्रूयात्। “शक्तिहस्ताय” इति वर्णान्ते “धीमहि” इति सम्यगुच्चरेत्॥

Verse 120

तन्नो भौमः प्रचोवर्णान्दयांदिति च संवदेत् । भौमस्यैषा तु गायत्री जप्तुः सर्वेष्टसिद्धिदा ॥ १२० ॥

“तन्नो भौमः प्रचोदयाद् दयां ददातु” इति च जपेत्। एषा भौमस्य गायत्री जपतः सर्वेष्टसिद्धिदा॥

Verse 121

भौमोपासनमेतद्धि बुधमन्त्रमथोच्यते । फांतः कर्णेंदुसंयुक्तो बुधो ङेंते हदंतिमः ॥ १२१ ॥

एतद्धि भौमोपासनं। अथ बुधमन्त्र उच्यते—“फां” इति कर्णेन्दुसंयुक्तं “बुध”शब्देन सह, “ङेंते” इत्यन्तं, अन्ते “ह”कारः॥

Verse 122

रसाणों बुधमन्त्रोऽयं मुनिब्रह्मास्य कीर्तितः । पंक्तिश्छैदो देवता तु बुधः सर्वेष्टदो नृणाम् ॥ १२२ ॥

अयं बुधमन्त्रः; अस्य मुनिब्रह्मा ऋषिः कीर्तितः। छन्दः पंक्तिः, देवता बुधः—स नृणां सर्वेष्टदः॥

Verse 123

आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । वंदे बुधं सदा भक्त्या पीताम्बरविभूषणम् ॥ १२३ ॥

आद्यं बीजं निर्दिश्यते; शक्तिर्नम इति; विनियोगोऽखिलाप्तये। अहं सदा भक्त्या बुधं वन्दे पीताम्बरविभूषणम्॥

Verse 124

जानुस्थवामहस्ताढ्यं साभयेतरपाणिकम् । ध्यात्वेवं प्रजपेसहस्रं विजितेंद्रियः ॥ १२४ ॥

जानुस्थवामहस्ताढ्यं साभयेतरपाणिकम्। एवं ध्यात्वा सहस्रं प्रजपेत् विजितेन्द्रियः॥

Verse 125

दशांशं जुहुयादाज्यैः पीठे पूर्वोदितेऽर्चयेत् । अङ्गमातृदिशापालहेतिभिर्बुधमर्चयेत् ॥ १२५ ॥

दशांशं जुहुयादाज्यैः पीठे पूर्वोदितेऽर्चयेत्। अङ्गमातृदिशापालहेतिभिर्बुधमर्चयेत्॥

Verse 126

एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेत्स्वमनोरथान् । सहस्रं प्रजपेन्मंत्रं नित्यं दशदिनावधि ॥ १२६ ॥

एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेत् स्वमनोरथान्। नित्यं दशदिनावधि सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रम्॥

Verse 127

तस्याशु ग्रहजा पीडा नश्यत्येव न संशयः । बुधस्याराधनं प्रोक्तं गुरोराराधनं श्रृणु ॥ १२७ ॥

तस्याशु ग्रहजा पीडा नश्यत्येव न संशयः। बुधस्याराधनं प्रोक्तं गुरोराराधनं शृणु॥

Verse 128

बृंहस्पतिपदं ङेंऽतं सेंद्वाद्यर्णाघमंडितम् । नमोंतो वसुवर्णोऽयं मुनिर्ब्रह्मास्य संमतः ॥ १२८ ॥

ब्रह्मणा संमतः स मुनिः स्वर्णप्रभः। तस्य नाम बृहस्पतिशब्देन कृतं, अन्ते ‘ङें’ इति, आदौ ‘सें’ ‘द्वा’ इत्याद्याक्षरैः शोभितं, अन्ते ‘नमों’ इति समाप्यते॥

Verse 129

छन्दोऽनुष्टुप्सुराचार्यो देवता बीजमादिमम् । हृच्छक्तिर्दीर्घवह्नींदुयुगलेनांगकल्पना ॥ १२९ ॥

छन्दोऽनुष्टुप्; देवता सुराचार्यः; बीजमादिमम्। हृच्छक्तिः निर्दिष्टा; दीर्घरूपेण ‘वह्नी’ ‘इन्दु’ युगलाक्षराभ्यां अङ्गन्यासकल्पना॥

Verse 130

न्यस्तवामकरं राशौ रत्नानां दक्षिणात्करात् । किरंतं पीतपुष्पालंकारालेपांशुकार्चितम् ॥ १३० ॥

वामकरे रत्नराशौ न्यस्ते, दक्षिणकरेण तानि विकिरन्तम्। पीतपुष्पैः, अलङ्कारैः, लेपैः, अंशुकैश्च समर्चितम्॥

Verse 131

सर्वविद्यानिधिं देवगुरुं स्वर्णद्युतिं स्मरेत् । लक्षं जपो दशांशेन घृतेनान्नेन वा हुनेत् ॥ १३१ ॥

सर्वविद्यानिधिं देवगुरुं स्वर्णद्युतिं स्मरेत्। लक्षं जपेत्; तस्य दशांशेन घृतेनान्नेन वा होमं कुर्यात्॥

Verse 132

धर्मादिपीठे प्रयजेदंगदिक्पालहेतिभिः । एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेदिष्टमात्मनः ॥ १३२ ॥

धर्मादिपीठे अङ्गैर्दिक्पालैः सायुधैश्च प्रयजेत्। एवं सिद्धे मनौ मन्त्री स्वेष्टं साधयेदात्मनः॥

Verse 133

विपरोगादिपीडासु कलहे स्वजनोद्भवे । पिप्पलोत्थसमिद्भिश्च जुहुयात्तन्निवृत्तये ॥ १३३ ॥

विप्ररोगादिपीडासु तथा स्वजनोद्भवे कलहे । पिप्पलोत्थसमिद्भिश्च हुत्वा तन्निवृत्तये ॥

Verse 134

हुत्वा दिनत्रयं मन्त्री निशापुष्पैर्घृतप्लुतैः । स विंशतिशतं शीघ्रं वासांसि लभते महीम् ॥ १३४ ॥

दिनत्रयं हुत्वा मन्त्री निशापुष्पैर्घृतप्लुतैः । स शीघ्रं विंशतिशतं वासांसि महीञ्च लभते ॥

Verse 135

गुरोराराधनं प्रोक्तं श्रृणु शुक्रस्य सांप्रतम् । वस्रं मे देहि शुक्राय ठद्वयांतो ध्रुवादिकः ॥ १३५ ॥

गुरोराराधनं प्रोक्तं शृणु शुक्रविधिं ततः । ‘वस्त्रं मे देहि शुक्राय’ इति ध्रुवादिकं जपेत्, ठद्वयान्तं यावत् ॥

Verse 136

रुद्रार्णोऽयं मनुर्ब्रह्मा मुनिश्छन्दो विराहुत । दैत्येज्यो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिर्वसुप्रिया ॥ १३६ ॥

अस्य विद्यायां रुद्रार्णः प्रधानः; मनुः ऋषिः; ब्रह्मा स्वामी; मुनिः (अन्य) ऋषिः; छन्दः छन्दः; विराहुतो हुतिः; दैत्येज्यो देवता; बीजं बीजम्; ध्रुवः शक्तिः; वसुप्रिया प्रिया-देवी ॥

Verse 137

भूनेत्र चन्द्रनेत्राग्निनेत्रार्णैः स्यात्षडंगकम् । शुक्लांबरालेपभूषं करेण ददतं धनम् ॥ १३७ ॥

‘भू’ ‘नेत्र’ ‘चन्द्र’ ‘नेत्र’ ‘अग्नि’ ‘नेत्र’ इत्यर्णैः षडङ्गं स्यात् । शुक्लाम्बरं लेपभूषितं ध्यायेत्, करेण धनं ददतं च ॥

Verse 138

वामेन शुक्रं व्याख्यानमुद्रादोषं स्मरेत्सुधीः । अयुतं प्रजपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयाद् घृतैः ॥ १३८ ॥

वामहस्तेन शुक्रसम्बद्धव्याख्यानमुद्रायां यः दोषः स्यात्, तं सुधीः स्मरेत् प्रायश्चित्तार्थम्। मन्त्रं अयुतं प्रजपेत्, तस्य दशांशं घृतैः जुहुयात्॥

Verse 139

धर्मादिपीठे प्रयजेदंगेंद्रादितदायुधैः । श्वेतपुष्पैः सुगंधैश्च जुहुयाद् भृगुवासरे ॥ १३९ ॥

धर्मादिपीठे प्रयजेत्, अङ्गेन्द्रादीनां तदायुधैः समर्पयेत्। भृगुवासरे श्वेतैः सुगन्धिपुष्पैः जुहुयात्॥

Verse 140

एकविंशतिवारं यो लभतेसोंऽशुकं मणीन् । मनवोऽमो सदा गोप्या न देया यस्य कस्यचित् ॥ १४० ॥

यः एकविंशतिवारं एतत् लभते, सः अंशुकं मणीन् च प्राप्नोति। अयं मन्त्रः सदा गोप्यः; यस्य कस्यचित् न देयः॥

Verse 141

भक्तियुक्ताय शिष्याय देया वा निजसूनवे ॥ १४१ ॥

भक्तियुक्ताय शिष्याय देया, अथवा निजसूनवे एव॥