Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata

Verse 1

श्रीसनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये गणेशस्य मंत्रान्सर्वेष्टदायकान् । यान्समाराध्य विप्रेंद्र साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥ १ ॥

श्रीसनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये गणेशस्य मन्त्रान् सर्वेष्टदायकान् । यान् समाराध्य विप्रेन्द्र साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥

Verse 2

अव्ययो विष्णुवनिता शंभुस्त्री मीनकेतनः । स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाढ्या सा पुनश्चंद्रशेखरा ॥ २ ॥

अव्ययः स विष्णुवनिता शम्भुस्त्री मीनकेतना । स्मृतिरिव साक्षाद् देहचन्द्रसमन्विता पुनश्च चन्द्रशेखरा ॥

Verse 3

ङेतो गणपतिस्तोयं भुजंगो वरदेति च । सर्वांते जनमुञ्चार्य ततो मे वशमानय ॥ ३ ॥

‘ङेतो’ ‘गणपतिः’ ‘तोयं’ ‘भुजङ्गः’ ‘वरद’ इति च पदानि । सर्वान्ते जननामोच्चार्य ततः ‘मे वशमानय’ इति जपेत् ॥

Verse 4

वह्निः प्रियांतो मंत्रोऽयष्टाविंशतिवर्णवान् । गणकोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री वियुदादिका ॥ ४ ॥

‘वह्नि’शब्दादिरयं मन्त्रः ‘प्रियाऽन्त’ इति समाप्यते, अष्टाविंशतिवर्णात्मकः । अस्य ऋषिर्गणकः, छन्दो गायत्री, देवता वियुदादिका ॥

Verse 5

गणेशो देवता बीजं षष्टशक्तिस्तदादिका । श्रीमन्महागणपतिप्रीतये विनियोगकः ॥ ५ ॥

देवता गणेशः, बीजं षष्टिशक्तिसहितं तदादिकं च निर्दिश्यते । श्रीमन्महागणपतिप्रीतयेऽस्य विनियोगः ॥

Verse 6

ऋषिं शिरसि वक्रे तु छन्दश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ६ ॥

ऋषिं शिरसि न्यसेद्, वक्रे छन्दः, हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं, पदयोः शक्तिं—एवं न्यासं कुर्यात् साधकसत्तमः ॥

Verse 7

षड्दीर्घाढ्येन बीजेन यं च बीजादिना पुनः । षङंगानि न्यसेदस्य जातियुक्तानि मंत्रवित् ॥ ७ ॥

षड्दीर्घस्वरसमृद्धेन बीजेन षडङ्गन्यासं कुर्यात्; पुनश्च ‘यं’ आदिबीजेन। मन्त्रवित् जातियुक्तानि षडङ्गानि यथाविधि न्यसेत्॥

Verse 8

शैवी षडंगमुद्राय न्यस्तव्या हि षडंगके । गामाद्यं चैव भूर्लोकं नाभ्यंतं पादयोर्न्यसेत् ॥ ८ ॥

षडङ्गके षडङ्गमुद्रा शैवी हि न्यस्तव्या। ‘गाम्’ आद्यं भूर्लोकं नाभ्यन्तात् पादयोः पर्यन्तं न्यसेत्॥

Verse 9

गीमाद्यं च भुवर्लोकं कंठांतं नाभितो न्यसेत् । स्वर्लोकं चैव गूमाद्यं कंठदिमस्तकावधि ॥ ९ ॥

‘गीम्’ आद्यं भुवर्लोकं नाभितः कण्ठान्तं न्यसेत्। तथा ‘गूम्’ आद्यं स्वर्लोकं कण्ठादि मस्तकावधि न्यसेत्॥

Verse 10

व्यापकं मूलमन्त्रेण न्यासोऽयं भुवनाभिधः । मूलमंत्रं समुञ्चार्य मातृकावर्णमीरयेत् ॥ १० ॥

मूलमन्त्रेण व्यापकः अयं न्यासः ‘भुवन’ इति अभिधीयते। मूलमन्त्रं समुच्चार्य पश्चान्मातृकावर्णान् जपेत्॥

Verse 11

तदंतेऽपि च मूलं स्यान्नमोंऽतं मातृकास्थले । क्षांतं विन्यस्य मूलेन व्यापकं रचयेत्सुधीः ॥ ११ ॥

तदन्तेऽपि मूलबीजं न्यसेत्; मातृकास्थले ‘नमोँ’ अन्तं विन्यसेत्। ‘क्षां’ च मूलेन सह विन्यस्य सुधीः व्यापकं न्यासं रचयेत्॥

Verse 12

वर्णन्या सोऽयमाख्यातः पदन्यासस्तथोच्यते । पञ्चत्रिबाणवह्नींदुचंद्राक्षिनिगमैः क्रमात् ॥ १२ ॥

एष एव वर्णन्यास इति ख्यातः, पदन्यास इत्यपि कथ्यते। पञ्च-त्रि-बाण-वह्नि-इन्दु-चन्द्र-अक्षि-निगमानां संख्याचिह्नैः क्रमशः कर्तव्यः॥

Verse 13

विभक्तैर्मूलगायत्र्या हृदंतैरष्टभिः पदैः । भालदेशे मुखे कण्ठे हृदि नाभ्यूरुजानुषु ॥ १३ ॥

मूलगायत्र्याः विभक्तैः अष्टभिः पदैः, हृदन्तैः समन्वितैः। भालदेशे मुखे कण्ठे हृदि नाभ्यां ऊरुजानुषु च न्यासं कुर्यात्॥

Verse 14

पादयोश्चैव विन्यस्य मूलने व्यापकं चरेत् । वदेत्तत्पुरुषायांते विद्महेति पदं ततः ॥ १४ ॥

पादयोश्चापि न्यासं कृत्वा, मूलने व्यापकन्यासं चरेत्। तत्पुरुषमन्त्रान्ते ‘विद्महे’ इति पदं ततः उच्चरेत्॥

Verse 15

वक्रतुंडाय शब्दांते धीमहीति समीरयेत् । तन्नो दंतिः प्रचोवर्णा दयादिति वदेत्पुनः ॥ १५ ॥

‘वक्रतुण्डाय’ इति शब्दान्ते ‘धीमहि’ इति समीरयेत्। पुनश्च ‘तन्नो दन्तिः प्रचोवर्णा दयात्’ इति वदेत्॥

Verse 16

एषोक्ता मूलगायत्री सर्वसिद्धिप्रदायिनी । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेदेवं हृदंबुजे ॥ १६ ॥

एषा मूलगायत्री प्रोक्ता सर्वसिद्धिप्रदायिनी। एवं न्यासविधिं कृत्वा, एवं हृदम्बुजे ध्यायेत्॥

Verse 17

उद्यन्मार्तण्डसदृशं लोकस्थित्यंतकारणम् । सशक्तिकं भूषितांगं दंत चक्राद्युदायुधम् ॥ १७ ॥

उद्यन्मार्तण्डसदृशं जगत्स्थितिप्रलयकारणम् । स्वशक्तिसहितं दिव्यभूषिताङ्गं दंष्ट्राचक्राद्युदायुधधरं तमहं ध्यायामि ॥

Verse 18

एवं ध्यात्वा चतुश्चत्वारिंशत्साहस्रसंयुतम् । चतुर्लक्षं जपेन्मंत्रं अष्टद्रव्यैर्दशांशतः ॥ १८ ॥

एवं ध्यात्वा मन्त्रं चतुर्लक्षं चतुश्चत्वारिंशत्साहस्रसंयुतम् । जपेत्, तस्य दशांशं च अष्टद्रव्यैर्होमं समाचरेत् ॥

Verse 19

जुहुयाद्विधिवन्मंत्री संस्कृते हव्यवाहने । इक्षवः सक्तवो मोचाफलानि चिपिटास्तिलाः ॥ १९ ॥

मन्त्री विधिवज्जुहुयात् संस्कृते हव्यवाहने । इक्षवः सक्तवो मोचाफलानि चिपिटास्तिलाः ॥

Verse 20

मोदका नारिकेलानि लाजा द्रव्याष्टकं स्मृतम् । पीठमाधारशक्त्यादिपरतत्वांतमर्चयेत् ॥ २० ॥

मोदका नारिकेलानि लाजा द्रव्याष्टकं स्मृतम् । पीठमाधारशक्त्यादिपरतत्त्वान्तमर्चयेत् ॥

Verse 21

षट्कोणांतस्त्रिकोणं च बहिरष्टदलं लिखेत् । भूपुरं तद्बहिः कृत्वा गमेशं तत्र पूजयेत् ॥ २१ ॥

षट्कोणान्तस्त्रिकोणं च बहिरष्टदलांबुजम् । तद्बहिर्भूपुरं कृत्वा तत्र गमेशं समर्चयेत् ॥

Verse 22

तीव्राख्या ज्वालिनी नंदा भोगदा कामरूपाणी । अग्रा तेजोवती सत्या नवमी विध्ननाशिनी ॥ २२ ॥

सा तीव्रा ज्वालिनी नन्दा भोगदा कामरूपिणी । अग्र्या तेजोवती सत्या नवमी विघ्ननाशिनी ॥

Verse 23

सर्वादिशक्तिकमलासनाय हृदयांतिकः । पीठमंत्रोऽयमेतेन दद्यादासनमुत्तमम् ॥ २३ ॥

सर्वादिशक्तिसंयुक्तं कमलासनमीश्वरम् । हृदयान्तर्वसन्तं तं पाठमन्त्रेण दद्यादासनमुत्तमम् ॥

Verse 24

तत्रावाह्य गणाधीशं मध्ये सम्पूज्य यत्नतः । विकोणबाह्ये पूर्वादिचतुर्दिक्ष्वर्चयेत्क्रमात् ॥ २४ ॥

तत्रावाह्य गणाधीशं मध्ये सम्पूज्य यत्नतः । विकोणबाह्ये पूर्वादिचतुर्दिक्ष्वर्चयेत्क्रमात् ॥

Verse 25

श्रियं श्रियः पतिं चैव गौरीं गौरी पतिं तथा । रतिं रतिपतिं पाश्चान्महीपूर्व च पोत्रिणम् ॥ २५ ॥

श्रियं श्रियः पतिं चैव गौरीं गौरीपतिं तथा । रतिं रतिपतिं चापि महीं पूर्वं च पोत्रिणम् ॥

Verse 26

क्रमादिल्ववटाश्वत्थप्रियगूनामधोऽर्चयेत् । रमा पद्मद्वयकरा शंखचक्रधरो हरिः ॥ २६ ॥

क्रमादिल्ववटाश्वत्थप्रियगूनामधोऽर्चयेत् । रमा पद्मद्वयकरा शंखचक्रधरो हरिः ॥

Verse 27

गौरी पाशांकुशधरा टंकशूलधरो हरः । रतिः पद्मकरा पुष्पबाणचापधरः स्मरः ॥ २७ ॥

गौरी पाशाङ्कुशधरा, हरः टङ्कशूलधारकः। रतिः पद्मकरा, स्मरः पुष्पबाणचापधरः॥

Verse 28

शूकव्रीह्यग्रहस्ता भूः पोत्री चक्रगदाधरः । देवाग्रे पूजयेल्लक्ष्मीसहितं तु विनायकम् ॥ २८ ॥

भूः शूकव्रीह्यग्रहस्ता दर्श्या, पोत्री च प्रदर्श्यते। चक्रगदाधरं देवं स्थापयेत्; देवाग्रे लक्ष्मीसहितं विनायकं पूजयेत्॥

Verse 29

पूजयेत्षट्सु कोणेषु ह्यामोदाद्यान्प्रियायुतान् । आमोदं सिद्धिसंयुक्तमग्रतः परिपूजयेत् ॥ २९ ॥

षट्सु कोणेषु आमोदादीन् प्रियायुतान् पूजयेत्। अग्रतः सिद्धिसंयुक्तम् आमोदं विशेषतः परिपूजयेत्॥

Verse 30

प्रमोदं चाग्निकोणे तु समृद्धिसहितं यजेत् । ईशकोणे यजेत्कीर्तिसंयुतं सुमुखं तथा ॥ ३० ॥

अग्निकोणे प्रमोदं समृद्धिसहितं यजेत्। ईशकोणे तथा कीर्तिसंयुक्तं सुमुखं यजेत्॥

Verse 31

वारुणे मदनावत्या संयुतं दुर्मुखं यजेत् । यजेन्नैर्ऋत्यकोणे तु विघ्नं मदद्रवायुतम् ॥ ३१ ॥

वारुणे दुर्मुखं मदनावत्या संयुतं यजेत्। नैर्ऋत्यकोणे विघ्नं मदद्रवायुतं यजेत्॥

Verse 32

द्राविण्या विघ्नकर्तारं वायुकोणे समर्चयेत् । पाशांकुशाभयकरांस्तरुणार्कसमप्रभान् ॥ ३२ ॥

द्राविण्या मन्त्रद्रव्येण वायुकोणे विघ्नहर्तारं सम्यक् समर्चयेत् । पाशाङ्कुशाभयकरं तरुणार्कसमप्रभं ध्यायन् पूजयेत् ॥

Verse 33

कपोलविगलद्दानगंधलुब्धा लिशोभितान् । षट्कोणोभयपार्श्वे तु शंखपद्मनिभौ क्रमात् ॥ ३३ ॥

कपोलविगलद्दानगन्धलुब्धैर्मधुपैः शोभितान् । षट्कोणस्योभयपार्श्वयोः क्रमात् शङ्खपद्मनिभौ रूपौ स्थापयेत् ॥

Verse 34

सहितौ निजशक्तिभ्यां ध्यात्वा पूर्ववदर्चयेत् । केशरेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु मातरः ॥ ३४ ॥

निजशक्तिभ्यां सहितौ देवौ ध्यात्वा पूर्ववदर्चयेत् । केशरेषु षडङ्गानि पत्रेषु चाष्टौ मातरः स्थापयेत् ॥

Verse 35

इन्द्राद्यानपि वज्ज्रादीन्पूजयेद्धरणीगृहे । एवमाराध्य विघ्नेशं साधयेत्स्वमनोरथान् ॥ ३५ ॥

धरणीगृहे इन्द्रादीन् देवान् वज्रादीनि चायुधानि पूजयेत् । एवं विघ्नेशमाराध्य स्वमनोरथान् साधयेत् ॥

Verse 36

चतुश्चत्वारिंशताढ्यं चतुः शतमतंद्रितः । तर्पयेदंबुभिः शुद्धैर्गजास्यं दिनशः सुधीः ॥ ३६ ॥

सुधीर्मनुष्यः प्रतिदिनं शुद्धैः सलिलैर्गजास्यं तर्पयेत् । चतुश्चत्वारिंशद्दिनपर्यन्तं चतुःशतसंख्यया अतन्द्रितः ॥

Verse 37

पद्मैस्तु वशयेद्भूपांस्तत्पत्नीश्चोत्पलैस्तथा । कुमुदैर्मंत्रिणोऽश्वत्थसमिद्भिर्वाडवाञ्शुभैः ॥ ३७ ॥

पद्मैर्भूपान् वशं नयेत्, नीलोत्पलैस्तु तद्भार्याः। कुमुदैर्मन्त्रिणो वश्याः, शुभैरश्वत्थसमिद्भिर्योषितो वशयेत्॥

Verse 38

उदुंम्बरोत्थैर्नृपतीन्वैश्यान्प्लक्षसमुद्भवैः । वटोद्भवैः समिद्भिश्च वशयेदंतिमान्बुधः ॥ ३८ ॥

उदुम्बरसमिद्भिर्नृपतीन् वशयेद्बुधः। प्लक्षसमुद्भवैर्वैश्यान्, वटसमिद्भिरन्तिमान्॥

Verse 39

आज्येन श्रियमाप्नोति स्वर्णाप्तिर्मधुना भवेत् । गोदुग्धेन गवां लाभो दध्ना सर्वसमृद्धिमान् ॥ ३९ ॥

आज्यहोमेन श्रियं प्राप्नोति, मधुहोमेन स्वर्णलाभः। गोदुग्धहोमेन गवां लाभो, दध्ना सर्वसमृद्धिमान्॥

Verse 40

अन्नाप्तिरन्नहोमेन समिद्भिर्वेतसां जलम् । वासांसि लभते हुत्वा कुसुंभकुसुमैः शुभैः ॥ ४० ॥

अन्नहोमेनान्नलाभः, वेतससमिद्भिर्जलप्राप्तिः। शुभैः कुसुम्भकुसुमैर्हुत्वा वासांसि लभते॥

Verse 41

अथ सर्वेष्टदं वक्ष्ये चतुरावृत्तितर्पणम् । मूलेनादौ चतुर्वारं प्रत्येकं च प्रतर्पयेत् ॥ ४१ ॥

अथ सर्वेष्टदं वक्ष्ये चतुरावृत्तितर्पणम्। मूलेनादौ चतुर्वारं, प्रत्येकं च प्रतर्पयेत्॥

Verse 42

पूर्वमंत्राक्षरैर्मंत्रैः स्वाहांतैश्च चतुश्चतुः । मूलमंत्रैश्चतुर्वारपूर्वकं संप्रतर्प्य च ॥ ४२ ॥

पूर्वमन्त्राक्षरैर्मन्त्रैः स्वाहान्तैश्च चतुश्चतुः । मूलमन्त्रैश्चतुर्वारपूर्वकं संप्रतर्प्य च ॥

Verse 43

मिथुनादींस्ततः पश्चात्पूर्ववत्संप्रतर्पयेत् । देवेन सहितां शक्तिं शक्त्या च सहितं तु तम् ॥ ४३ ॥

मिथुनादींस्ततः पश्चात्पूर्ववत्संप्रतर्पयेत् । देवेन सहितां शक्तिं शक्त्या च सहितं तु तम् ॥

Verse 44

एवंच षड्विंशतिधा मिथुनानि भवंति हि । स्वनामाद्यर्णबीजानि तानि सन्तर्पयेत्क्रमात् ॥ ४४ ॥

एवं च षड्विंशतिधा मिथुनानि भवंति हि । स्वनामाद्यर्णबीजानि तानि सन्तर्पयेत्क्रमात् ॥

Verse 45

भवेत्संभूय सचतुश्चत्वारिंशञ्चतुः शतम् । एवं संतप्य तत्पश्चात्पूर्ववत्सोपचारकैः ॥ ४५ ॥

भवेत्संभूय सचतुश्चत्वारिंशञ्चतुः शतम् । एवं संतप्य तत्पश्चात्पूर्ववत्सोपचारकैः ॥

Verse 46

सर्वाभीष्टं च संप्रार्थ्य प्रणम्योद्वासयेत्सुधीः । भाद्रकृष्णचतुर्थ्यादिप्रतिमासमतंद्रितः ॥ ४६ ॥

सर्वाभीष्टं च संप्रार्थ्य प्रणम्योद्वासयेत्सुधीः । भाद्रकृष्णचतुर्थ्यादिप्रतिमासमतंद्रितः ॥

Verse 47

आरभ्यार्कोदयं मंत्री यावच्चंद्रोदयो भवेत् । तावन्नोपविशेद्भूमौ जितवाविस्थरमानसः ॥ ४७ ॥

आरभ्य अर्कोदयात् मन्त्रसाधकः यावत् चन्द्रोदयः भवेत् तावत् भूमौ नोपविशेत्; बाह्यविक्षेपविस्तरं मनः जित्वा स्थिरचित्तः भवेत् ॥

Verse 48

ततश्चंद्रोदये मन्त्री पूजयेद्गणनायकम् । पूर्वोक्तविधिना सम्यङ्नानापुष्पोपहारकैः ॥ ४८ ॥

ततः चन्द्रोदये मन्त्री पूर्वोक्तविधिना सम्यक् नानापुष्पोपहारकैः गणनायकं पूजयेत् ॥

Verse 49

एकविंशतिसंख्याकान्मोदकांश्च निवेदयेत् । तदग्रे प्रजपेन्मन्त्रमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ४९ ॥

एकविंशतिसंख्याकान् मोदकान् निवेदयेत्; तत् अग्रे मन्त्रं अष्टोत्तरसहस्रकं प्रजपेत् ॥

Verse 50

ततः कर्पूरकाश्मीररक्तपुष्पैः सचन्दनैः । अर्ध्यं दद्यात्तु मूलांते ङेते गणपतिं ततः ॥ ५० ॥

ततः कर्पूरकाश्मीररक्तपुष्पैः सचन्दनैः मूलान्ते अर्घ्यं दद्यात्; ततः नत्वा गणपतिं पूजयेत् ॥

Verse 51

इदमर्ध्यं कल्पयामि हृदंतोऽर्ध्यमनुर्मतः । स्तुत्वा नत्वा विसृज्याथ यजेच्चंद्रमसं पुनः ॥ ५१ ॥

“इदम् अर्घ्यं हृदन्तः कल्पयामि, परम्परानुमतं अर्घ्यम्।” इति स्तुत्वा नत्वा विसृज्य, अथ पुनः चन्द्रमसं यजेत् ॥

Verse 52

अर्ध्यं दद्याञ्चतुर्वारं पूजयित्वा गुरुं ततः । निवेदितेषु विप्राय दद्यादर्धांश्च मोदकान् ॥ ५२ ॥

गुरुं सम्यक् पूजयित्वा चतुर्वारम् अर्घ्यं दद्यात्। निवेदितेऽन्ने विप्राय मोदकानाम् अर्धभागान् दद्यात्॥

Verse 53

स्वयमर्द्धान्प्रभुंजीत ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । एवं व्रतं यः कुरुते सम्यक्संवत्सरावधि ॥ ५३ ॥

स्वयं तु अर्धमात्रं भुञ्जीत ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः। एवं यः सम्यक् संवत्सरावधि व्रतं करोति स फलम् आप्नोति॥

Verse 54

पुत्रान्पौत्रान्सुखं वित्तमारोग्यं लभते नरः । सूर्योदयादशक्तश्चेदस्तमारभ्य मंत्रवित् ॥ ५४ ॥

पुत्रपौत्रसुखं वित्तम् आरोग्यं च नरः लभते। सूर्योदयात् आरभ्य अशक्तश्चेत् मन्त्रवित् अस्तमारभ्य आरभेत्॥

Verse 55

चंद्रोदयांतं पूर्वोक्तविधिना व्रतमाचरेत् । एवं कृतेऽपि पूर्वोक्तं फलमाप्नोति निश्चितम् ॥ ५५ ॥

चन्द्रोदयान्तं पूर्वोक्तविधिना व्रतम् आचरेत्। एवं कृतेऽपि पूर्वोक्तं फलम् अवश्यं प्राप्नोति॥

Verse 56

गणिशप्रतिमां दंतिदंतेन कपिनापि वा । गजभग्रेन निंबेन सितार्केंणाथवा पुनः ॥ ५६ ॥

गणेशप्रतिमा दन्तिदन्तेन वा कपिना अपि वा। गजभग्नेन वा निम्बकाष्ठेन वा श्वेतार्कशिलया पुनः॥

Verse 57

कृत्वा तस्यां समावाह्य प्राणस्थापनपूर्वकम् । अभ्यर्च्य विधिवन्मन्त्री राहुग्रस्ते निशाकरे ॥ ५७ ॥

तत् कृत्वा तस्यां देवतां समावाह्य प्राणस्थापनपूर्वकं विधिवन्मन्त्रविद् अभ्यर्चयेत्। राहुग्रस्ते निशाकरे (चन्द्रग्रहणे) तदा यथाविधि पूजनं कुर्यात्॥

Verse 58

स्पृष्ट्रा चैव निरहारस्तां शिखायां समुद्वहन् । द्यूते विवादे समरे व्यवहारे जयं लभेत् ॥ ५८ ॥

तां स्पृष्ट्वा निराहारः सन् शिखां सम्यगुद्वहन्। द्यूते विवादे समरे व्यवहारे च जयं लभेत्॥

Verse 59

बीजं वराहो बिंद्धाढ्यौ मन्विंद्वान्नौ कलौ ततः । स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाग्रा कर्णोच्छिष्टगणे वदेत् ॥ ५९ ॥

कर्णोच्छिष्टगणे स्मरणार्थं क्रमं वदेत्— ‘बीजं वराहो बिंद्धाढ्यौ मन्विंद्वान्नौ कलौ ततः। स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाग्रा’ इति॥

Verse 60

बकः सदीर्घपवनो महायक्षाय यं बलिः । बलिमंत्रोऽयमाख्यातो न चेद्वर्णोऽखिलेष्टदः ॥ ६० ॥

‘बकः सदीर्घपवनः’ इति महायक्षाय बलिरयं निर्दिष्टः। अयं बलिमन्त्र इत्याख्यातः; वर्णविकारे सति नाखिलेष्टदः॥

Verse 61

प्रणवो भुवनेशानीस्वबीजांते नवार्णकः । हस्तीति च पिशाचीति लिखेञ्चैवाग्रिंसुंदरी ॥ ६१ ॥

प्रणवपूर्वो भुवनेशानीस्वबीजान्तो नवार्णमन्त्रः। ‘हस्ती’ ‘पिशाची’ इति पदयुग्मेन ‘अग्रिंसुंदरी’ इत्यपि सह लिखेत्॥

Verse 62

नवार्णोऽयं समुद्दिष्टो भजतां सर्वसिद्धिदः । पदैः सर्वेण मंत्रेण पञ्चांगानि प्रकल्पयेत् ॥ ६२ ॥

अयं नवार्णमन्त्रः सम्यगुद्दिष्टः; भजतां सर्वसिद्धिप्रदः। अस्य मन्त्रस्य सर्वपदैः पञ्चाङ्गानि विधिवत् प्रकल्पयेत्॥

Verse 63

अन्यत्सर्वं समानं स्यात्पूर्वमंत्रेण नारद । अथाभिधास्ये विधिवद्वक्रतुंडमनुत्तमम् ॥ ६३ ॥

अन्यत् सर्वं पूर्वमन्त्रेण नारद समानं स्यात्। अथ वक्रतुण्डमनुत्तमं विधिवद् अहं प्रवक्ष्यामि॥

Verse 64

तोयं विधिर्वह्नियुक्तकर्णेंद्वाढ्यो हरिस्तथा । सदीर्घो दारको वायुर्वर्मांतोऽयं रसार्णकः ॥ ६४ ॥

‘तोय’ इति ‘विधि’रपि; ‘वह्नि’ः कर्णेन्दुसंयुक्तो विभूषितः। ‘हरि’रपि तथा; ‘वायु’र्दीर्घः, ‘दारक’ः शिशुः। अयं ‘वर्म’ान्तः, ‘रसार्णव’ इति कथ्यते॥

Verse 65

भार्गवोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुब्देवो गणाधिपः । वक्रतुण्डाभिधो बीजं वं शक्तिः कवचं पुनः ॥ ६५ ॥

अस्य मन्त्रस्य भार्गव ऋषिः, छन्दोऽनुष्टुप्, देवो गणाधिपः। ‘वक्रतुण्ड’ इति बीजं, ‘वं’ शक्तिः, पुनः कवचं च॥

Verse 66

तारदृन्मध्यगैर्मंत्रवर्णैश्चंद्रविभूषितैः । कृत्वा षडंगमन्त्रार्णान्भ्रूमध्ये च गले हृदि ॥ ६६ ॥

तारदृन्मध्यगैर्मन्त्रवर्णैश्चन्द्रविभूषितैः। तेषां मन्त्रार्णानां षडङ्गन्यासं कृत्वा भ्रूमध्ये गले हृदि च विन्यसेत्॥

Verse 67

नामौ लिंगे पदे न्यस्याखिलेन व्यापकं चरेत् । उद्यदर्कद्युतिं हस्तैः पाशांकुशवराभयान् ॥ ६७ ॥

नामद्वयं लिङ्गे पदयोश्च न्यस्य, ततः सर्वव्यापकं ध्यानं चरेत्। उद्यदर्कद्युतिसमं देवं ध्यायेत्—हस्तैः पाशाङ्कुशौ वरमुद्रां चाभयमुद्रां च धारयन्तम्॥

Verse 68

दधतं गजवक्त्रं च रक्तभूषांबरं भजेत् । ध्यात्वैवं प्रजपेत्तर्कलक्षं द्रव्यैर्दशांशतः ॥ ६८ ॥

गजवक्त्रं दधतं देवं रक्तभूषाम्बरान्वितम्। एवं ध्यात्वा जपेत् लक्षं, द्रव्यैर्दशांशतो जुहुयात्॥

Verse 69

अष्टभिर्जुहुयात्पीठे तीव्रादिसहितेऽर्चयेत् । मूर्तिं मूर्तेन संकल्प्य तस्यामावाह्य पूजयेत् ॥ ६९ ॥

अष्टभिर्जुहुयात् पीठे, तीव्रादिसहितेऽर्चयेत्। मूर्तिं मूर्तेन संकल्प्य, तस्यामावाह्य पूजयेत्॥

Verse 70

षट्कोणेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु शक्तयः । यजेद्विद्यां विधात्रीं च भोगदां विप्रघातिनीम् ॥ ७० ॥

षट्कोणेषु षडङ्गानि, पत्रेष्वष्टौ तु शक्तयः। विद्यां विधात्रीं यजेत्, भोगदां विप्रघातिनीम्॥

Verse 71

निधिप्रदीपां पापघ्नीं पुण्यां पश्चाच्छशिप्रभाम् । दलाग्रेषु वक्रतुंड एकदंष्ट्रमहोदरौ ॥ ७१ ॥

निधिप्रदीपां पापघ्नीं पुण्यां, पश्चाच्छशिप्रभाम्। दलाग्रेषु वक्रतुण्डं, एकदंष्ट्रं महोदरं च॥

Verse 72

गजास्यलंबोदरकौ विकटौ विध्नराट् तथा । धूम्रवर्णस्ततो बाह्ये लोकेशान्हेतिसंयुतान् ॥ ७२ ॥

स गजास्यः लम्बोदरः विकटः विघ्नराट् च कथ्यते। ततः बाह्यलोके धूम्रवर्णः, लोकेशैः सायुधैः सह संबद्धो भवति॥

Verse 73

एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्गणनायकम् । साधंयेदखिलान्कामान्वक्रतुंड प्रंसादतः ॥ ७३ ॥

एवं पञ्चभिरावरणैः गणनायकं सम्यगिष्ट्वा, वक्रतुण्डस्य प्रसादतः अखिलान् कामान् साधयेत्॥

Verse 74

लब्ध्वा गुरुमुखान्मंत्रं दीक्षासंस्कारपूर्वकम् । ब्रह्मचारी हविष्याशी सत्यवाक् च जितेंद्रियः ॥ ७४ ॥

गुरोर्मुखात् मन्त्रं दीक्षासंस्कारपूर्वकं लब्ध्वा, ब्रह्मचारी भवेत्—हविष्याशी सत्यवाक् जितेन्द्रियश्च॥

Verse 75

जपेदर्कसहस्रं तु षण्मासं होमसंयुतम् । दारिद्य्रं तु पराभूय जायते धनदोपमः ॥ ७५ ॥

षण्मासं होमसंयुतं अर्कसहस्रं जपेत्। ततो दारिद्र्यं पराभूय धनदोपमो भवति॥

Verse 76

चतुर्थ्यादि चतुर्थ्यंतं जपेदयुतमादरात् । अष्टोत्तरशतं नित्यं हुत्वा प्राग्वत्फलं लभेत् ॥ ७६ ॥

चतुर्थ्यादि चतुर्थ्यन्तं आदरात् अयुतं जपेत्। नित्यं अष्टोत्तरशतं हुत्वा, प्राग्वत् फलं लभेत्॥

Verse 77

पक्षयोरुभयोर्मंत्री चतुर्थ्यां जुहुयाच्छतम् । अपूपैर्वत्सरे स स्यात्समृद्धेः परमं पदम् ॥ ७७ ॥

शुक्लकृष्णपक्षयोः उभयोः चतुर्थ्यां मन्त्रविद् अपूपैः शतं जुहुयात्। संवत्सरेण स समृद्धेः परमं पदं प्राप्नोति॥

Verse 78

अङ्गारकचतुर्थ्यां तु देवमिष्ट्वा विधानतः । हविषा पा यसान्नेन नैवेद्यं परिकल्पयेत् ॥ ७८ ॥

अङ्गारकचतुर्थ्यां तु देवं विधानतः सम्यगिष्ट्वा, हविषा पायसान्नेन च नैवेद्यं परिकल्पयेत्॥

Verse 79

ततो गुरुं समभ्यंर्त्य भोजयेद्विधिवत्सुधीः । निवेदितेन जुहुयात्सहरस्रं विधिवद्वसौ ॥ ७९ ॥

ततः गुरुमभ्यर्च्य समभ्यंर्त्य च, सुधीः विधिवद्भोजयेत्। निवेदितेन द्रव्येण वसौ विधिवत्सहस्रं जुहुयात्॥

Verse 80

एवं संवत्सरं कृत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् । अथान्यत्साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया ॥ ८० ॥

एवं संवत्सरं कृत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात्। अथ लोकहितकाम्यया अन्यत्साधनं वक्ष्ये॥

Verse 81

इष्ट्वा गणेशं पृथुकैः पायसापूपमोदकः । नानाफलैस्ततोमंत्री हरिद्रामथ सैन्धवम् ॥ ८१ ॥

गणेशं पृथुकैः पायसापूपमोदकैः नानाफलैश्च इष्ट्वा, ततो मन्त्रविद् हरिद्रां सैन्धवं च समर्पयेत्॥

Verse 82

वचां निष्कार्द्धभागं च तदर्द्धं वा मनुं जपेत् । विशोध्य चूर्णं प्रसृतौ गवां मूत्रे विनिक्षिपेत् ॥ ८२ ॥

वचां निष्कार्द्धभागं वा तदर्धार्धं च गृह्य मनुं जपेत् । तां चूर्णीकृत्य विशोध्य प्रसृतिद्वयं गवां मूत्रे विनिक्षिपेत् ॥

Verse 83

सहस्रकृत्वो मनुना मंत्रयित्वा प्रयत्नतः । स्नातामृतुदिने शुद्धां शुक्लांबरधरां शुभाम् ॥ ८३ ॥

मनुना सहस्रकृत्वो यत्नतः मंत्रयित्वा । ऋतुदिने स्नातां शुद्धां शुक्लाम्बरधरां शुभाम् ॥

Verse 84

देवस्य पुरतः स्थाप्य पाययेदौषधं सुधीः । सर्वलक्षणसंपन्नं वंध्यापि लभते सुतम् ॥ ८४ ॥

देवस्य पुरतः स्थाप्य तामौषधं पाययेत् सुधीः । सर्वलक्षणसंपन्नं वन्ध्यापि लभते सुतम् ॥

Verse 85

अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् । गोचर्ममात्रां धरणीमुपलिप्य प्रयत्नतः ॥ ८५ ॥

अथान्यदपि वक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् । गोचर्ममात्रां धरणीं प्रयत्नेनोपलिप्य च ॥

Verse 86

विकीर्य धान्यप्रकरैस्तत्र संस्थापयेद्धटम् । शुद्धोदकेन संपूर्य तस्योपरि निधापयेत् ॥ ८६ ॥

धान्यप्रकरान् विकीर्य तत्र घटं संस्थापयेत् । शुद्धोदकेन संपूर्य तस्योपरि निधापयेत् ॥

Verse 87

कपिलाज्येन संपूर्णं शरावं नूतनं शुभम् । षडष्टाक्षरमंत्राभ्यां दीपमारोपयेच्छुभम् ॥ ८७ ॥

कपिलाज्येन परिपूर्णं नूतनं शुभं शरावं गृहीत्वा, षडक्षराष्टाक्षरमन्त्राभ्यां जपन् शुभं दीपमारोपयेत्॥

Verse 88

दीपे देवं समावाह्य गंधपुष्पादिभिर्यजेत् । स्नातां कुमारीमथवा कुमारं पूजयेत्सुधीः ॥ ८८ ॥

दीपे देवं समावाह्य गन्धपुष्पादिभिः पूजयेत्। ततः स्नातां कुमारीं वा कुमारं वा सुधीः समर्चयेत्॥

Verse 89

दीपस्य पुरतः स्थाप्यध्यात्वा देवं जपेन्मनुम् । प्रदीपे स्थापिते पश्येद्द्विजरूपं गणेश्वरम् ॥ ८९ ॥

दीपस्य पुरतः स्थाप्य ध्यात्वा देवं मनुं जपेत्। प्रदीपे स्थापिते पश्येद् द्विजरूपं गणेश्वरम्॥

Verse 90

पृष्टस्ततः संपदि वा नष्टं चैवाप्यनागतम् । सकलं प्रवदेदेवं कुमारी वा कुमारकः ॥ ९० ॥

पृष्टस्ततः सम्पदि वा नष्टे चाप्यनागते। सकलं प्रवदेदेवं कुमारी वा कुमारकः॥

Verse 91

षडक्षरो हृदंतश्चेद्भवेदष्टाक्षरो मनुः । अन्येऽपि मंत्रा देवर्षे सन्ति तंत्रे गणेशितुः ॥ ९१ ॥

षडक्षरो हृदन्तश्चेद् भवेदष्टाक्षरो मनुः। अन्येऽपि मन्त्राः देवर्षे सन्ति तन्त्रे गणेशितुः॥

Verse 92

किंत्वत्र यन्न साध्यं स्यात्र्रिषु लोकेषु साधकैः । अष्टविंशरसार्णाभ्यां तन्न पश्येदपि क्वचित् ॥ ९२ ॥

किं त्वत्र यन्न साध्यं स्यात् त्रिषु लोकेषु साधकैः? अष्टाविंशतिरसार्णाभ्यां तन्न पश्येदपि क्वचित्॥

Verse 93

एतद्गणेशमंत्राणां विधानं ते मयोदितम् । शठेभ्यः परशिष्येभ्यो वंचकेभ्योऽपि मा वद ॥ ९३ ॥

एतद्गणेशमन्त्राणां विधानं ते मयोदितम्। शठेभ्यः परशिष्येभ्यो वञ्चकेभ्योऽपि मा वद॥

Verse 94

एवं यो भजते देवं गणेशंसर्वसिद्धिदम् । प्राप्येह सकलान्भोगनिंते मुक्तिपदं व्रजेत् ॥ ९४ ॥

एवं यो भजते देवं गणेशं सर्वसिद्धिदम्। प्राप्येह सकलान् भोगानन्ते मुक्तिपदं व्रजेत्॥