Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 36

The Greatness of Viṣṇu

Uttaṅka’s Hymn, Hari’s Manifestation, and the Boon of Bhakti

निरीहमग्र्यं मनसाप्यगम्यं मनोमयं चान्नमयं निरूढम् । विज्ञानभेदप्रतिपन्नकल्पं न वाङ्मयं प्राणमयं भजामि ॥ ३६ ॥

nirīhamagryaṃ manasāpyagamyaṃ manomayaṃ cānnamayaṃ nirūḍham | vijñānabhedapratipannakalpaṃ na vāṅmayaṃ prāṇamayaṃ bhajāmi || 36 ||

निरीहमग्र्यं मनसाप्यगम्यं मनोमयं चान्नमयं निरूढम् । विज्ञानभेदप्रतिपन्नकल्पं न वाङ्मयं प्राणमयं भजामि ॥

निरीहम्effortless/without striving
निरीहम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनि-ईह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; 'ईहारहितः'
अग्र्यम्supreme/excellent
अग्र्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअग्र्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
मनसाby the mind
मनसा:
Instrument (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
अपिeven
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle); 'अपि'—'even/also'
अगम्यम्inaccessible
अगम्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-गम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम् (धातु) + य)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः (य-प्रत्ययान्त); 'गन्तुं/प्राप्नुं न शक्यः'
मनोमयम्consisting of mind
मनोमयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमनस्-मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (मनसा निर्मित/मनःस्वरूपः)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अन्नमयम्consisting of food
अन्नमयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्न-मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (अन्नेन निर्मित/अन्नस्वरूपः)
निरूढम्grown/manifested
निरूढम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनि-√रुह् (धातु) क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्तः (क्त); 'उत्पन्नम्/वृद्धिम् आपन्नम्/प्रवृद्धम्'
विज्ञानभेदप्रतिपन्नकल्पम्conceived as differentiated by (modes of) knowledge
विज्ञानभेदप्रतिपन्नकल्पम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविज्ञान-भेद-प्रतिपन्न-कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; बहुपद-तत्पुरुषः (विज्ञानस्य भेदेन प्रतिपन्नः कल्पः/स्वरूपः यस्य)
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
वाङ्मयम्consisting of speech
वाङ्मयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवाक्-मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (वाचा निर्मित/वाक्स्वरूपः)
प्राणमयम्consisting of vital breath
प्राणमयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्राण-मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (प्राणेन निर्मित/प्राणस्वरूपः)
भजामिI worship
भजामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भज् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

Narada (hymnic self-expression within the teaching dialogue)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

B
Brahman
P
Paramatman

FAQs

It points to the Supreme as nirīha (actionless) and beyond the reach of mind and speech, urging the seeker to move past identification with the bodily and psychological sheaths and rest in the transcendental Self/Reality.

Bhakti here is directed not to a limited form grasped by words or mental images, but to the Supreme Reality beyond prāṇa and manas—devotion purified into contemplative worship anchored in transcendence.

While not teaching a specific Vedāṅga technique, it implicitly limits the reach of vāk (speech) and mental constructs—reminding that vyākaraṇa (grammar) and śikṣā (phonetics) aid expression, but liberation requires direct realization beyond verbal formulation.