Śuka’s Origin, Mastery of Śāstra, and Testing at Janaka’s Court

Verse 1

नारद उवाच । अनूचानप्रसंगेन वेदांगान्यखिलानि च । श्रुतानि त्वन्मुखांभोजात्समासव्यासयोगतः ॥ १ ॥

नारद उवाच—अनूचानप्रसङ्गेन वेदाङ्गान्यखिलानि च । श्रुतानि त्वन्मुखाम्भोजात् समासव्यासयोगतः ॥

Verse 2

शुकोत्पत्तिं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते । सनंदन उवाच । मेरुश्रृङ्गे किल पुरा कर्णिकारवनायते ॥ २ ॥

शुकोत्पत्तिं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते । सनन्दन उवाच—मेरुशृङ्गे किल पुरा कर्णिकारवनायते ॥

Verse 3

विजहार महोदेवो भौमैभूतगणैवृतः । शैलराजसुता चैव देवी तत्राभवत्पुरा ॥ ३ ॥

विजहार महादेवो भौमैर्भूतगणैर्वृतः । शैलराजसुता चैव देवी तत्राभवत् पुरा ॥

Verse 4

तत्र दिव्यं तपस्तेपे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः । योगेनात्मानमाविश्य योगधर्मपरायणः ॥ ४ ॥

तत्र दिव्यं तपस्तेपे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः । योगेनात्मानमाविश्य योगधर्मपरायणः ॥

Verse 5

धारयन्स तपस्तेपे पुत्रार्थं सुनिसंत्तमः । अग्नेर्भूमेस्तथा वायोरंतरिक्षस्य चाभितः ॥ ५ ॥

धारयन् स तपस्तेपे पुत्रार्थं सुनिसन्त्तमः । अग्नेर्भूमेस्तथा वायोरन्तरिक्षस्य चाभितः ॥

Verse 6

वीर्येण संमतः पुत्रो मम भूयादिति स्म ह । संकल्पेनाथ सोऽनेन दुष्प्रापमकगृतात्मभिः ॥ ६ ॥

“वीर्येण संमतः पुत्रो मम भूयात्” इति स स्माह; अनेनैव संकल्पेन स तद् अवाप, यद् असंयतात्मभिः दुष्प्रापम्।

Verse 7

वरयामास देवेशमास्थितस्तप उत्तमम् । अतिष्टन्मारुताहारः शतं किल समाः प्रभुः ॥ ७ ॥

स उत्तमं तपः समास्थाय देवेशं वरयामास; मारुताहारः प्रभुः शतं किल समाः तस्थौ।

Verse 8

आराधयन्महादेवं बहुरूपमुमापतिम् । तत्र ब्रह्मर्षयश्चैव सर्वे देवर्षयस्तथा ॥ ८ ॥

महादेवं बहुरूपम् उमापतिं समाराधयन्; तत्र ब्रह्मर्षयश्च सर्वे देवर्षयस्तथा समागताः।

Verse 9

लोकपालाश्च साध्याश्च वसुभिश्चाष्टभिः सह । आदित्याश्चैव रुद्राश्च दिवाकरनिशाकरौ ॥ ९ ॥

लोकपालाः साध्याश्च वसुभिः अष्टभिः सह; आदित्याश्च रुद्राश्च, दिवाकरनिशाकरौ च तत्र।

Verse 10

विश्वा वसुश्च गंधर्वः सिद्धाश्चाप्सरासांगणाः । तत्र रुद्रो महादेवः कर्णिकारमयीं शुभाम् ॥ १० ॥

विश्वा वसुश्च गन्धर्वाः सिद्धाश्चाप्सरासां गणाः; तत्र रुद्रो महादेवः कर्णिकारमयीं शुभां (श्रियं/मूर्तिं) बभौ।

Verse 11

धारयानः स्रजं भाति शारदीव निशाकरः । तस्निन् दिव्ये वने रम्ये देवदेवर्षिसंकुले ॥ ११ ॥

स्रजं धारयन् स शारदीय-निशाकर इव दीप्तिमान् बभौ। तस्मिन् दिव्ये रम्ये वने देवैर्देवर्षिभिश्च संकुले स शोभाम् अवहत्॥

Verse 12

आस्थितः परमं योगं व्यासः पुत्रार्थमुद्यतः । न चास्य हीयते वर्णो न ग्लानिरुपजायते ॥ १२ ॥

पुत्रार्थमुद्यतो व्यासः परमं योगम् आस्थितः। न चास्य वर्णो हीयते न च ग्लानिरुपजायते॥

Verse 13

त्रयाणामपिलोकानां तदद्भुतमिवाभवत् । जटाश्च तेजसा तस्य वैश्वानरशिखोपमाः ॥ १३ ॥

त्रयाणामपि लोकानां तदद्भुतमिवाभवत्। जटास्तस्य तेजसा वैश्वानर-शिखोपमाः॥

Verse 14

प्रज्वलंत्यः स्म दृश्यंते युक्तस्यामिततेजसः । एवं विधेन तपसा तस्य भक्त्या च नारद ॥ १४ ॥

युक्तस्यामिततेजसः प्रज्वलन्त्यः स्म दृश्यन्ते। एवंविधेन तपसा भक्त्या च, नारद, जायते तत्॥

Verse 15

महेश्वरः प्रसन्नात्मा चकार मनसा मतिम् । उवाच चैनं भगवांस्त्र्यंबकः प्रहसन्निव ॥ १५ ॥

महेश्वरः प्रसन्नात्मा मनसा मतिं चकार। भगवांस्त्र्यम्बकश्चैनं प्रहसन्निव उवाच॥

Verse 16

यथा ह्यग्नियथा वायुर्यथा भूमिर्यथा जलम् । यथा खे च तथा शुद्धो भविष्यति सुतस्तंव ॥ १६ ॥

यथा ह्यग्निर्यथा वायुर्यथा भूमिर्यथा जलम् । यथा खे च तथा शुद्धो भविष्यति सुतस्तव ॥ १६ ॥

Verse 17

तद्भावभागी तद्बुद्धिस्तदात्मा तदुपाश्रयः । तेजसा तस्य लोकांस्त्रीन्यशः प्राप्स्यति केवलम् ॥ १७ ॥

तद्भावभागी तद्बुद्धिस्तदात्मा तदुपाश्रयः । तेजसा तस्य लोकांस्त्रीन्यशः प्राप्स्यति केवलम् ॥ १७ ॥

Verse 18

एवं लब्ध्वा वरं देवो व्यासः सत्यवतीसुतः । अरणिं त्वथ संगृह्य ममंथाग्निचिकीर्षया ॥ १८ ॥

एवं लब्ध्वा वरं देवो व्यासः सत्यवतीसुतः । अरणिं त्वथ संगृह्य ममंथाग्निचिकीर्षया ॥ १८ ॥

Verse 19

अथ रूपं परं विप्र बिभ्रतीं स्वेन तेजसा । घृताचीं नामाप्सरसं ददर्श भगवान्नृषिः ॥ १९ ॥

अथ रूपं परं विप्र बिभ्रतीं स्वेन तेजसा । घृताचीं नामाप्सरसं ददर्श भगवान्नृषिः ॥ १९ ॥

Verse 20

स तामप्सरसं दृष्ट्वा सहसा काममोहितः । अभवद्भगवान्व्यासो वने तस्मिन्मुनीश्वर ॥ २० ॥

स तामप्सरसं दृष्ट्वा सहसा काममोहितः । अभवद्भगवान्व्यासो वने तस्मिन्मुनीश्वर ॥ २० ॥

Verse 21

सा तु कृत्वा तदा व्यासं कामसंविग्नमानसम् । शुकीभूया महारम्या घृताची समुपागमत् ॥ २१ ॥

सा तु तदा व्यासस्य कामेन संविग्नं मानसं कृत्वा, शुकीभूया महारम्या घृताची तं समुपागमत् ॥

Verse 22

स तामप्सरसं दृष्ट्वा रूपेणान्येनसंवृताम् । स्मरराजेनानुगतः सर्वगात्रातिगेन ह ॥ २२ ॥

स तामप्सरसं दृष्ट्वा रूपेणान्येन संवृताम्, स्मरराजेनानुगतः सर्वगात्रातिगेनाभवत् ॥

Verse 23

स तु महता निगृह्णन् हृच्छयं मुनिः । न शशाक नियंतुं तं व्यासः प्रविसृतं मनः ॥ २३ ॥

स मुनिर्हृच्छयं महता निगृह्णन्नपि, तं प्रविसृतं मनो नियन्तुं न शशाक; व्यासोऽसमर्थोऽभवत् ॥

Verse 24

भावित्वाञ्चैव भाव्यस्य घृताच्या वपुषा । हृतम् यत्नान्नियच्छतश्चापि मुने एतञ्चिकीर्षया ॥ २४ ॥

भाव्यस्य भावित्वा घृताच्या वपुषा मनो हृतम्; यत्नान्नियच्छतोऽपि मुनेरेतच्चिकीर्षया ॥

Verse 25

अरण्यामेव सहसा तस्य शुक्रमवापतत् । शुक्रे निर्मथ्यमानेऽस्यां शुको जज्ञे महातपाः ॥ २५ ॥

अरण्ये सहसा तस्य शुक्रमवापतत्; तस्मिन् शुक्रे निर्मथ्यमाने तत्रैव शुको जज्ञे महातपाः ॥

Verse 26

परमर्षिर्महायोगी अरणीगर्भसंभवः । यथैव हि समिद्धोऽग्निर्भाति हव्यमुपात्तवान् ॥ २६ ॥

परमर्षिर्महायोगी अरणीगर्भसमुद्भवः । यथा समिद्धोऽग्निर्हव्योपात्तः स्फुरति दीप्तिमान् ॥

Verse 27

तथा रूपः शुको जज्ञे प्रज्वलन्निव तेजसा । बिभ्रञ्चित्रं च विप्रेंद्र रूपवर्णमनुत्तमम् ॥ २७ ॥

तथैव रूपे शुको जज्ञे तेजसा प्रज्वलन्निव । बिभ्रच्चित्रं विप्रेन्द्र रूपवर्णमनुत्तमम् ॥

Verse 28

तं गंगां सरितां श्रेष्ठां मेरुपृष्ठे स्वरूपिणीम् । अभ्येत्य स्नापयामास वारिणा स्वेन नारद ॥ २८ ॥

तां गङ्गां सरितां श्रेष्ठां मेरुपृष्ठे स्वरूपिणीम् । अभ्येत्य नारदः स्नापयामास स्ववारिणा ॥

Verse 29

कृष्णाजिनं चांतरिक्षाच्छुकार्थे भुव्यवापतत् । जगीयंत च गंधर्वा ननृतुञ्चाप्सरोगणाः ॥ २९ ॥

कृष्णाजिनं चान्तरिक्षाच्छुकार्थे भुव्यवापतत् । जगीयुर्गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥

Verse 30

देवदुन्दुभयश्चैव प्रावाद्यंत महास्वनाः । विश्वावसुश्च गंधर्वस्तथा तुंबुरुनारदौ ॥ ३० ॥

देवदुन्दुभयो चैव प्रावाद्यन्त महास्वनाः । विश्वावसुर्गन्धर्वस्तथा तुम्बुरुनारदौ ॥

Verse 31

हाहाहूहूश्च गंधर्वौ तुष्टुवुः शुकसंभवम् । तत्र शक्रपुरोगाश्च लोकपालाः समागताः ॥ ३१ ॥

हाहाहूहू नाम गन्धर्वौ व्यासपुत्रं शुकं तुष्टुवुः। तत्रैव शक्रपुरोगा लोकपालाः समागताः॥

Verse 32

देवा देवर्षथयश्चटैव तथा ब्रह्मर्षयोऽपि च । दिव्यानि सर्वपुष्पाणि प्रववर्ष च मारुतः ॥ ३२ ॥

देवाः देवर्षयश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽपि च। मारुतो दिव्यपुष्पाणि सर्वाणि प्रववर्ष ह॥

Verse 33

जंगमं स्थावरं चैव प्रहृष्टमभवज्जगत् । तं महात्मा स्वयं प्रीत्या देव्या सह महाद्युतिः ॥ ३३ ॥

जङ्गमं स्थावरं चैव प्रहृष्टमभवज्जगत्। स महात्मा महाद्युतिः प्रीत्या देव्याः सह तं समाययौ॥

Verse 34

जातमात्रं मुनेः पुत्रं विधिनोपानयत्तदा । तस्य देवेश्वरः शक्तो दिव्यमद्भुतदर्शनम् ॥ ३४ ॥

जातमात्रं मुनेः पुत्रं विधिनोपानयत्तदा। देवेश्वरोऽपि शक्तः स दिव्यमद्भुतदर्शनं ददौ॥

Verse 35

ददौ कमंडलुं प्रीत्या देवा वासांसि चाभितः । हंसाश्च शतपत्राश्च सारसाश्च सहस्रशः ॥ ३५ ॥

कमण्डलुं प्रीत्या ददौ देवा वासांसि चाभितः। हंसाः शतपत्राश्च सारसाश्च सहस्रशः समाययुः॥

Verse 36

प्रदक्षिणमवर्तंत शुकाश्चाषाश्च नारद । आरणे यस्तदा दिव्यं प्राप्य जन्म महामुनिः ॥ ३६ ॥

हे नारद, शुकाश्चाषाश्च प्रदक्षिणमावर्तन्त; तदा महामुनिररण्ये दिव्यं जन्म प्राप्य तत्रैव प्रादुरभवत्॥

Verse 37

तत्रैवोवास मेधावी व्रतचारी समाहितः । उत्पन्नमात्रं तं वेदाः सरहस्याः ससंग्रहाः ॥ ३७ ॥

तत्रैव स मेधावी व्रतचारी समाहितोऽवसत्; उत्पन्नमात्रे तस्मिन्वेदाः सरहस्याः ससंग्रहाश्च तस्मै प्रादुर्भूता बभूवुः॥

Verse 38

उपतस्थुर्मुनिश्रेष्टं यथास्य पितरं तथा । बृहस्पतिं स वव्रे च वेदवेदांगभाष्यवित् ॥ ३८ ॥

मुनिश्रेष्ठमुपतस्थुस्ते यथास्य पितरं तथा; स च वेदवेदाङ्गभाष्यवित् बृहस्पतिं गुरुमवव्रे॥

Verse 39

उपाध्यायं द्विजश्रेष्ट धर्ममेवानुचिंतयन् । सोऽधीत्य वेदानखिलान्सरहस्यान्ससंग्रहान् ॥ ३९ ॥

हे द्विजश्रेष्ठ, उपाध्यायं पूजयन् धर्ममेवानुचिन्तयन् स सर्वान् वेदान् अखिलान् सरहस्यान् ससंग्रहान् अधीतवान्॥

Verse 40

इतिहासं च कार्त्स्न्येन वेदशास्त्राणि चाभितः । गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावृत्तो महामुनिः ॥ ४० ॥

इतिहासं च कार्त्स्न्येन वेदशास्त्राणि च सर्वतः अधीत्य, गुरवे दक्षिणां दत्त्वा महामुनिः समावृत्तः॥

Verse 41

उग्रं तपः समारेभे ब्रह्मचारी समाहिताः । देवतानामृषीणां च बाल्येऽपि सुमहातपाः ॥ ४१ ॥

उग्रं तपः समारेभे ब्रह्मचारी समाहितः। देवतानामृषीणां च बाल्येऽपि सुमहातपाः॥

Verse 42

संमत्रणीयो जन्यश्च ज्ञानेन तपसा तथा । न त्वस्य रमते बुद्धिराश्रमेषु मुनीश्वर ॥ ४२ ॥

संमन्त्रणीयो जन्यश्च ज्ञानेन तपसा तथा। न त्वस्य रमते बुद्धिराश्रमेषु मुनीश्वर॥

Verse 43

त्रिषु गार्हस्थ्यमूलेषु मोक्षधर्मानुदर्शिनः । स मोक्षमनुचिंत्यैव शुकः पितरमभ्यगात् ॥ ४३ ॥

त्रिषु गार्हस्थ्यमूलेषु मोक्षधर्मानुदर्शिनः। स मोक्षमनुचिंत्यैव शुकः पितरमभ्यगात्॥

Verse 44

प्राहाभिवाद्य च तदा श्रेयोऽर्थी विनयान्वितः । मोक्षधर्मेषु कुशलो भगवान् प्रब्रवीतु मे ॥ ४४ ॥

प्राहाभिवाद्य च तदा श्रेयोऽर्थी विनयान्वितः। मोक्षधर्मेषु कुशलो भगवान् प्रब्रवीतु मे॥

Verse 45

यथैव मनसः शांतिः परमा संभवेन्मुने । श्रृत्वा पुत्रस्य वचनं परमर्षिरुवाच तम् ॥ ४५ ॥

यथैव मनसः शांतिः परमा संभवेन्मुने। श्रुत्वा पुत्रस्य वचनं परमर्षिरुवाच तम्॥

Verse 46

अधीष्व मोक्षशास्त्रं वै धर्मांश्च विविधानपि । पितुर्निदेशाज्जग्राह शुको ब्रह्मविदां वरः ॥ ४६ ॥

“अधीष्व मोक्षशास्त्रं वै, धर्मांश्च विविधानपि” इति पितुर्निदेशात् शुको ब्रह्मविदां वरः तदुपदेशं जग्राह।

Verse 47

योगशास्त्रं च निखिलं कापिलं चैव नारद । शतं ब्राह्म्या श्रिया युक्तं ब्रह्मतुल्यपराक्रमम् ॥ ४७ ॥

हे नारद, स योगशास्त्रं निखिलं कापिलं चापि (साङ्ख्यं) शतं ब्राह्म्या श्रिया युक्तं ब्रह्मतुल्यपराक्रमं (अध्यापयामास)।

Verse 48

मेने पुत्रं यथा व्यासो मोक्षशास्त्रविशारदम् । उवाच गच्छेति तदा जनकं मिथिलेश्वरम् ॥ ४८ ॥

व्यासः शुकं पुत्रमिव मेने, मोक्षशास्त्रविशारदं ज्ञात्वा तदा उवाच—“जनकं मिथिलेश्वरं गच्छ” इति।

Verse 49

स ते वक्ष्यति मोक्षार्थं निखिलेन नराधिपः । पितुर्नियोगादगमज्जनकं मेथखिलं नृपम् ॥ ४९ ॥

स नराधिपः ते मोक्षार्थं निखिलेन वक्ष्यति। पितुर्नियोगात् स जनकं मिथिलानृपं जगाम।

Verse 50

प्रष्टुं धर्मस्य निष्टां वै मोक्षस्य च परायणम् । उक्तश्च मानुषेण त्वं तथा गच्छेत्यविस्मितः ॥ ५० ॥

धर्मस्य निष्ठां मोक्षस्य च परायणं प्रष्टुम् इच्छन्, मानुषेण त्वं “तथा गच्छ” इत्युक्तः; अविस्मितः “एवमस्तु” इति गत्वा प्रवृत्तः।

Verse 51

न प्रभावेण गंतव्यमंतरिक्षचरेण वै । आर्जवेनैव गंतव्यं न सुखाय क्षणात्त्वया ॥ ५१ ॥

न प्रभावमात्रेण गन्तव्यम्, अन्तरिक्षचर इव न वै; आर्जवेनैव गन्तव्यं, क्षणिकसुखाय त्वया धर्मनिष्ठा न त्याज्या॥

Verse 52

न द्रष्टव्या विशेषा हि विशेषा हि प्रसंगिनः । अहंकारो न कर्तव्यो याज्ये तस्मिन्नराधिपे ॥ ५२ ॥

विशेषान् न द्रष्टव्यान्, विशेषाः प्रसङ्गिनो हि; तस्मिन् नृपतौ याज्ये सति अहंकारो न कर्तव्यः॥

Verse 53

स्थातव्यं वसथे तस्य स ते छेत्स्यति संशयम् । स धर्मकुशलो राजा मोक्षशास्त्रविशारदः ॥ ५३ ॥

तस्य वसथे स्थातव्यम्; स ते संशयं निःसन्देहं छेत्स्यति। स राजा धर्मकुशलो मोक्षशास्त्रविशारदः॥

Verse 54

यथा यथा च ते ब्रूयात्तत्कार्यमविशंकया । एवमुक्तः स धर्मात्मा जगाम मिथिलां मुनिः ॥ ५४ ॥

यथा यथा स ते ब्रूयात्, तत् कार्यम् अविशङ्कया। इत्युक्तः स धर्मात्मा मुनिः मिथिलां जगाम॥

Verse 55

पभ्द्यां शक्तोंतरिक्षेण क्रांतुं भूमिं ससागराम् । सगिरीं श्चाप्यतिक्रम्य भारतं वर्षमासदत् ॥ ५५ ॥

अन्तरिक्षेण भूमिं ससागरां सगिरीं च अतिक्रान्तुं शक्तः स, भारतवर्षम् आससाद॥

Verse 56

स देशान्विविधान्स्फीतानतिक्रम्य महामुनिः । विदेहान्वै समासाद्य जनकेन समागमत् ॥ ५६ ॥

स विविधान् स्फीतान् देशान् अतिक्रम्य महामुनिः । विदेहान् समासाद्य जनकेन सह समागमत् ॥

Verse 57

राजद्वारं समासाद्य द्वारपालैर्निवारितः । तस्थौ तत्र महायोगी क्षुत्पिपासादिवर्जितः ॥ ५७ ॥

राजद्वारं समासाद्य द्वारपालैर्निवारितः । तत्र तस्थौ महायोगी क्षुत्पिपासादिवर्जितः ॥

Verse 58

आतपे ग्लानिरहितो ध्यानयुक्तश्च नारद । तेषां तु द्वारपालानामेकस्तत्र व्यवस्थितः ॥ ५८ ॥

आतपे ग्लानिरहितो ध्यानयुक्तश्च नारदः । तेषां द्वारपालानामेकस्तत्र व्यवस्थितः ॥

Verse 59

मध्यंगतमिवादित्यं दृष्ट्वा शुकमवस्थितम् । जूजयित्वा यथान्यायमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ ५९ ॥

मध्यंगतमिवादित्यं दृष्ट्वा शुकमवस्थितम् । पूजयित्वा यथान्यायमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥

Verse 60

प्रावेशयत्ततः कक्षां द्वितीयां राजवेश्मनः । तत्रांतःपुरसंबद्धं महच्चैत्रग्थोपमम् ॥ ६० ॥

प्रावेशयत्ततः कक्षां द्वितीयां राजवेश्मनः । तत्रान्तःपुरसंबद्धं महच्चैत्ररथोपमम् ॥

Verse 61

सुविभक्तजलाक्रीडं रम्यं पुष्पितपादपम् । दर्शयित्वासने स्थाप्य राजानं च व्यजिज्ञपत् ॥ ६१ ॥

सुविभक्तजलविहारयुक्तं रमणीयं पुष्पितपादपसमन्वितं स्थानं तस्मै दर्शयित्वा, राजानम् आसने निवेश्य, स आदरेण तम् अवेदयत्।

Verse 62

श्रुत्वा राजा शुकं प्राप्तं वारस्त्रीः स न्ययुंक्त च । सेवायै तस्य भावस्य ज्ञानाय मुनिसतम ॥ ६२ ॥

शुकस्य आगमनं श्रुत्वा राजा वारस्त्रीः अपि नियोजयामास—तस्य सेवायै, तद्भावपरिज्ञानाय, मुनिसत्तमस्य मनोवृत्तिज्ञानाय च।

Verse 63

तं चारुकेश्यः शुश्रेण्यस्तरुण्यः प्रियदर्शनाः । सूक्ष्मरक्तांबरधरास्तप्तकांचनभूषणाः ॥ ६३ ॥

तं चारुकेश्यः सुश्रेण्यस्तरुण्यः प्रियदर्शनाः, सूक्ष्मरक्ताम्बरधराः तप्तकाञ्चनभूषणाः, शुश्रूषां चक्रुः।

Verse 64

संलापालापकुशाला भावज्ञाः सर्वकोविदाः । परं पंचाशतस्तस्य पाद्यादीनि व्यकल्पयन् ॥ ६४ ॥

संलापालापकुशलाः भावज्ञाः सर्वकोविदाः, तस्य पाद्यादीनि अतिपञ्चाशत्प्रकाराणि व्यकल्पयन्।

Verse 65

देश कालोपपन्नेन साध्वन्नेनाप्यतर्पयन् । तस्य भुक्तवतस्तात तास्ततः पुरकाननम् ॥ ६५ ॥

देशकालोपपन्नेन साध्वन्नेनापि नातृप्यत्। तस्य भुक्तवतः, तात, तास्ततः पुरकाननं जग्मुः।

Verse 66

सुरम्यं दर्शयामासुरेकैकत्वेन नारद । क्रीडंत्यश्च हसंत्यश्च गायंत्यश्चैव ताः शुकम् ॥ ६६ ॥

सुरम्यं दर्शनं ताः कन्यकाः शुकाय नारद, एकैकशः प्रदर्शयामासुः—क्रीडन्त्यः, हसन्त्यः, गायन्त्यश्च।

Verse 67

उदारसत्वं सत्वज्ञास्सर्वाः पर्य्यचरंस्तदा । आरणेयस्तु शुद्धात्मा जितक्रोधो जितेंद्रियः ॥ ६७ ॥

तदा सत्त्वज्ञाः सर्वाः तं उदारसत्त्वं पर्यचरन्। आरणेयस्तु शुद्धात्मा जितक्रोधो जितेन्द्रियश्च आसीत्।

Verse 68

ध्यानस्थ एव सततं न हृष्यति न कुप्यति । पादशौचं तु कृत्वा वै शुकः संध्यामुपास्य च ॥ ६८ ॥

स सदा ध्यानस्थः न हृष्यति न कुप्यति। पादशौचं कृत्वा शुकः सन्ध्यामपि उपास्य च।

Verse 69

निषसादासने पुण्ये तमेवार्थं व्यचिंतयत् । पूर्वरात्रे तु तत्रासौ भूत्वा ध्यानपरायणः ॥ ६९ ॥

स पुण्ये आसने निषसाद, तमेव अर्थं व्यचिन्तयत्। पूर्वरात्रे तत्रैव स ध्यानपरायणोऽभवत्।

Verse 70

मध्यरात्रे यथान्याय्यं निद्रामाहारयत्प्रभुः । ततः प्रातः समुत्थाय कृत्वा शौचमनंतरम् ॥ ७० ॥

मध्यरात्रे यथान्याय्यं प्रभुः निद्राम् आहारयत्। ततः प्रातः समुत्थाय शौचं कृत्वा अनन्तरम्।

Verse 71

स्त्रीभिः परिवृत्तो धीमान्ध्यानमेवान्वपद्यत । अनेन विधिना तत्र तदहःशेषमप्युत ॥ ७१ ॥

स्त्रीभिः परिवृतोऽपि धीमान् ध्यानमेवान्वपद्यत्। अनेनैव विधिना तत्र तदहःशेषमप्ययापयत्॥

Verse 72

तां च रात्रिं नृपकुले वर्तयामास नारद ॥ ७२ ॥

तां च रात्रिं नृपकुले वर्तयामास नारदः॥