Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 78Hymn to Surya and the Distribution of Solar Splendour; Genealogy of Vaivasvata and Chaya’s Line

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे वैवस्वतमन्वन्तरे साप्तसप्ततितमोऽध्यायः ।

अष्टसप्ततितमोऽध्यायः— ७८

मार्कण्डेय उवाच ।

ततस्तं तुष्टुवुर्देवास्तथा देवर्षयो रविम् ।

वाग्भिरोड्यमशेषस्य त्रैलोक्यस्य समागताः ॥

iti śrī-mārkaṇḍeya-purāṇe vaivasvata-manvantare saptasaptatitamo 'dhyāyaḥ / aṣṭasaptatitamo 'dhyāyaḥ—78 / mārkaṇḍeya uvāca / tatas taṃ tuṣṭuvur devās tathā devarṣayo ravim / vāgbhir oḍyam aśeṣasya trailokyasya samāgatāḥ

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे वैवस्वतमन्वन्तरे सप्तसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः। अष्टसप्ततितमोऽध्याय आरभ्यते। मार्कण्डेय उवाच—ततः सर्वत्रैलोक्यसमागताः देवाः देवर्षयश्च वागुपहारैः समन्विताः रविं स्तुत्वा।

इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; समाप्ति/उद्धरणसूचक
श्रीमार्कण्डेयपुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्रीमार्कण्डेयपुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootश्री-मर्कण्डेय-पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; ग्रन्थ-निर्देशः
वैवस्वतमन्वन्तरेin the Vaivasvata Manvantara
वैवस्वतमन्वन्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Context)
TypeNoun
Rootवैवस्वत-मन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
साप्तसप्ततितमःseventy-seventh
साप्तसप्ततितमः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसाप्त-सप्तति-तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अध्यायः’ इत्यस्य विशेषणम् (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अष्टसप्ततितमःseventy-eighth
अष्टसप्ततितमः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअष्ट-सप्तति-तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अध्यायः’ इत्यस्य विशेषणम् (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
७८78
७८:
निर्देश (Label)
TypeIndeclinable
Root७८ (संख्या; अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (numeral)
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootवच् (√वच् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
क्रम (Sequencing)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then)
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘रविम्’ इत्यस्य निर्देशः
तुष्टुवुःpraised
तुष्टुवुः:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootस्तु (√स्तु धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, परस्मैपदम्
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाalso
तथा:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यत्व (also/likewise)
देवर्षयःthe divine seers
देवर्षयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव-ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
रविम्the Sun
रविम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाग्भिःwith words, by speeches
वाग्भिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन
उद्यमeffort, exertion
उद्यम:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootउद्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; ‘वाग्भिः’ इत्यनेन सह साधन-भावः (effort by words)
अशेषस्यof the entire
अशेषस्य:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘त्रैलोक्यस्य’ इत्यस्य विशेषणम्
त्रैलोक्यस्यof the three worlds
त्रैलोक्यस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootत्रै-लोक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
समागताःassembled, having come together
समागताः:
कर्तृ-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (√गम् धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘देवाः/देवर्षयः’ इत्यस्य विशेषणम्
Mārkaṇḍeya (explicitly indicated); broader frame-speaker not stated in this excerpt
Sūrya (Ravi)DevasDevarṣis
Stuti (hymnic praise)Cosmic orderChapter transition/colophonSolar divinity

FAQs

When a destructive excess is rightly moderated, the community of beings responds with gratitude and praise; speech offered as stuti is a dharmic act aligning society with ṛta.

Manvantara: the colophon explicitly locates the narrative in Vaivasvata; the stuti also supports the Purāṇic function of reinforcing cosmic governance through praise and remembrance.

‘Offering of speech’ indicates mantra as subtle oblation: hymns stabilize the solar principle within the cosmos and within the practitioner’s inner world.