Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Adhyaya 77Sanjna’s Withdrawal from Surya: The Birth of Yama and Yamuna, and the Emergence of Chhaya

सा त्वं त्रैलोक्यनाथेन भर्त्रा सूर्येण सङ्गता ।

पितृगेहे चिरं कालं वस्तुं नार्हसि पुत्रिके ॥

sā tvaṃ trailokyanāthena bhartrā sūryeṇa saṅgatā / pitṛgehe ciraṃ kālaṃ vastuṃ nārhasi putrike

त्वं त्रैलोक्यनाथेन सूर्येण पतिना सह योजिता; तस्मात् पुत्रि, पितृगृहे दीर्घकालं मा तिष्ठ।

साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन; सम्बोधनार्थे विषय (you)
त्रैलोक्यनाथेनwith/by the lord of the three worlds
त्रैलोक्यनाथेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य + नाथ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (त्रैलोक्यस्य नाथः); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/सहकारक-भाव (instrumental/agentive association)
भर्त्राwith (your) husband
भर्त्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सह/करणभाव
सूर्येण(namely) the Sun
सूर्येण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अपपद-सम्बन्ध (apposition to भर्त्रा)
सङ्गताjoined/united
सङ्गता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्+गम् (धातु) → सङ्गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (agreeing with सा)
पितृगेहेin the father’s house
पितृगेहे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ + गेह (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पितुः गेहम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
चिरम्for long
चिरम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
कालम्time (duration)
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कालपरिमाणे द्वितीया (accusative of duration)
वस्तुम्to stay/dwell
वस्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (infinitive); ‘to dwell’
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
पुत्रिकेO daughter
पुत्रिके:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्रिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन
Tvaṣṭṛ to Saṃjñā

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

SūryaTvaṣṭṛ/ViśvakarmanSaṃjñā
Marital dharmaCosmic status of SūryaSocial propriety

FAQs

Personal roles are framed as parts of cosmic order: being allied to Sūrya (a world-sustaining deity) implies responsibility to return to one’s appointed station.

Narrative tied to divine personages (vaṃśānucarita-like), with embedded dharma counsel.

Union with Sūrya can signify alignment with consciousness/illumination; remaining in the ‘father’s house’ symbolizes lingering in origins rather than abiding in awakened purpose.