Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Adhyaya 73The Uttama Manvantara: Classes of Devas, Indra Sushanti, and the Royal Lineage

स्वधामानस्तथा देवा यथानामानुकारिणः ।

सत्याख्यश्च द्वितीयोऽन्यस्त्रिदशानां तथा गणः ॥

svadhāmānas tathā devā yathānāmānukāriṇaḥ / satyākhyaś ca dvitīyo 'nyas tridaśānāṃ tathā gaṇaḥ

देवाः स्वधामान इत्येकस्मिन् गण एव नामरूपस्वभावानुरूप्येण कीर्तिताः। त्रिंशतां मध्ये द्वितीयो गणः सत्याख्या इति प्रसिद्धः।

sva-dhāmānaḥhaving their own abodes/splendor
sva-dhāmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva + dhāman (प्रातिपदिक); समासः
FormMasculine, Nominative (1st), Plural; ‘having own abodes/own splendor’
tathāthus/also
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Plural
yathāas/according to
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormAvyaya; comparative particle ‘as/according to’
nāmānu-kāriṇaḥconforming to their names
nāmānu-kāriṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnāman + anu + kārin (प्रातिपदिक); समासः
FormMasculine, Nominative (1st), Plural; ‘acting in accordance with (their) names’
satya-ākhyaḥnamed Satya
satya-ākhyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya + ākhya (प्रातिपदिक); समासः
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ‘named Satya’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
dvitīyaḥsecond
dvitīyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ordinal
anyaḥanother
anyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
tridaśānāmof the thirty (gods)
tridaśānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottridaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th), Plural
tathāalso/likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb
gaṇaḥgroup/host
gaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
Mārkaṇḍeya (listing deva groups)
CosmologyManvantaraDeva classificationsName-nature correspondence

FAQs

The verse asserts a Purāṇic principle: nāma and svabhāva align—names are not arbitrary labels but indicators of function and character.

Manvantara: enumerating the divine groups characteristic of a given Manu’s era.

Deva-gaṇas can symbolize organized modes of consciousness. ‘Svadhāman’ suggests self-luminous stability; ‘Satya’ suggests truth-alignment—two foundational qualities for sustaining an epoch.