Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Adhyaya 53Rudrasarga and the Measure of the Manvantaras: Svayambhuva Manu, Priyavrata’s Line, and the Seven Dvipas

प्रियव्रतोऽभ्यषिञ्चत्तान् सप्त सप्तसु पार्थिवान् ।

द्वीपेषु तेन धर्मेण द्वीपांश्चैव निबोध मे ॥

priyavrato 'bhyaṣiñcat tān sapta saptasu pārthivān |

dvīpeṣu tena dharmeṇa dvīpāṃś caiva nibodha me ||

प्रियव्रतः स तान् सप्त धर्मानुसारतः सप्तद्वीपेषु राजत्वेऽभिषिच्य न्ययोजयत्। अधुना मत्तः द्वीपनामविभागांश्च शृणु।

प्रियव्रतःPriyavrata (name)
प्रियव्रतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रियव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभ्यषिञ्चत्anointed/installed
अभ्यषिञ्चत्:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootअभि-√सिच् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अभि-
तान्those (them)
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक/संख्याशब्द)
Formसंख्यावाचक; (पार्थिवान् इति) विशेषणरूपेण
सप्तसुin the seven
सप्तसु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक/संख्याशब्द)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; 'सप्तसु (द्वीपेषु)' = in the seven
पार्थिवान्kings/rulers
पार्थिवान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
द्वीपेषुin the islands/continents
द्वीपेषु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
तेनby that/with that
तेन:
Karana (करण/means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
धर्मेणby (the) law/duty
धर्मेण:
Karana (करण/means)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
द्वीपान्the islands/continents
द्वीपान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
निबोधknow/understand
निबोध:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: नि-
मेto me / of me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान/recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-एकवचनरूप (Genitive/Dative singular enclitic)
Narrative voice (instructional exposition of cosmography)
Priyavrata
KingshipRājadharmaCosmic geographyConsecration (abhiṣeka)

FAQs

Authority is sanctified through dharma (rite and right conduct), not mere power—abhiṣeka symbolizes accountability to cosmic order.

Vaṃśānucarita (deeds of descendants as rulers) and cosmography (dvīpa mapping).

Consecration signifies the ‘descent’ of order into the world: the king becomes a ritual pivot linking heaven’s law and earth’s administration.