Shloka 1
Adhyaya 53 — Rudrasarga and the Measure of the Manvantaras: Svayambhuva Manu, Priyavrata’s Line, and the Seven Dvipas
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे रुद्रसर्गाभिधानो नाम द्विपञ्चाशोऽध्यायः ।
त्रिपञ्चाशोऽध्यायः—
क्रौष्टुकिरुवाच—
स्वायम्भुवं त्वयाख्यातमेतन्मन्वन्तरञ्च यत् ।
तदहं भगवन् सम्यक् श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ॥
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe rudrasargābhidhāno nāma dvipañcāśo 'dhyāyaḥ | tripañcāśo 'dhyāyaḥ— krauṣṭukir uvāca svāyambhuvaṃ tvayākhyātam etan manvantarañ ca yat | tad ahaṃ bhagavan samyak śrotum icchāmi kathyatām
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ‘रुद्रसर्ग’ इति समाप्तः। अथ त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः। क्रौष्टुकिरुवाच—स्वायम्भुवं मनुं तच्च मन्वन्तरं च त्वया वर्णितम्। सम्यक् विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि भगवन्, तन्मे ब्रूहि।
FAQs
The text models śravaṇa (disciplined listening): even after an initial account, the student requests a fuller, more accurate exposition—an ethic of careful learning rather than superficial hearing.
This is the transition into Manvantara: the Purāṇic characteristic that details successive Manus, their gods, sages, and kings.
The shift from ‘sarga’ (emanation) to ‘manvantara’ (ordered governance of time) signals movement from ontological origin to dhārmic administration—cosmos becoming intelligible through cycles and lawful rulership.