Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Adhyaya 50Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)

अलक्ष्मीपुत्रका ह्येते मृत्योरा देशकारिणः ।

विनाशकालेषु नरान् भजन्त्येते शृणुष्व तान् ॥

alakṣmīputrakā hy ete mṛtyor ādeśakāriṇaḥ | vināśakāleṣu narān bhajanty ete śṛṇuṣva tān ||

एते हि अलक्ष्म्याः पुत्रा मृत्योः शासनकारिणः। प्रलयकाले नरान् उपसर्पन्ति—तान् मे निगदतः शृणु।

alakṣmī-putrakāḥsons of Alakṣmī
alakṣmī-putrakāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootalakṣmī (प्रातिपदिक) + putraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (alakṣmyāḥ putrakāḥ)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
etethese
ete:
Karta (कर्ता/Apposition)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
mṛtyoḥof Death
mṛtyoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्
ādeśa-kāriṇaḥexecutors of orders
ādeśa-kāriṇaḥ:
Vidhēya (विधेय/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootādeśa (प्रातिपदिक) + kārin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ādeśasya kāriṇaḥ)
vināśa-kāleṣuat times of destruction
vināśa-kāleṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootvināśa (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी (Locative), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (vināśasya kāleṣu)
narānmen/people
narān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्
bhajantiafflict/attack; resort to
bhajanti:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootbhaj (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
etethese
ete:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
śṛṇuṣvalisten
śṛṇuṣva:
Kriyā (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
tānthem
tān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्
Frame dialogue tradition (sage-narration within Markandeya Purana); specific speaker not explicit in supplied excerpt

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

MisfortuneAgents of destructionKarmic timingMoral warning

FAQs

Misfortune is not random in the Purāṇic moral universe: it ‘arrives’ when conditions ripen for decline—through habits, choices, and the weakening of dharma—personified here as agents executing Mṛtyu’s mandate.

Sarga/Pratisarga didactic enumeration: listing destructive principles and their operational mode (how they seize humans).

‘Vināśakāla’ can indicate both literal calamity and inner collapse; the ‘sons’ are patterns (vāsanās) that activate when vigilance and sattva diminish.