Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Adhyaya 43Portents of Death (Ariṣṭa-lakṣaṇas) and the Yogin’s Response; Alarka Renounces Kingship

एतत् सर्वं समाख्यातं तवालर्क ! यथार्थवत् ।

प्राप्स्यसे येन तद्ब्रह्म संक्षेपात्तन्निबोध मे ॥

etat sarvaṃ samākhyātaṃ tavālarka yathārthavat / prāpsyase yena tad brahma saṃkṣepāt tan nibodha me

एतत् सर्वं तेऽलर्क सत्येन व्याख्यातम्। इदानीं मत्तः संक्षेपेण तद् अवगच्छ येन त्वं तद् ब्रह्म प्राप्स्यसि।

etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
sarvamall
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to etat)
samākhyātamhas been explained/told
samākhyātam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-khyā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
tavato you/for you
tava:
Sampradāna/Sambandha (सम्प्रदान/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive), एकवचन
ālarkaO Ālarka
ālarka:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootālarka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन
yathārthavattruthfully/according to reality
yathārthavat:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootyathā (अव्यय) + artha (प्रातिपदिक) + vat (वत्वर्थ-प्रत्यय)
Formअव्ययीभाव-समाससदृश निर्माण (yathā- as prefix) + वत्वर्थ; नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रिया/वाक्य-विशेषण (adverbial adjective)
prāpsyaseyou will attain
prāpsyase:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु)
Formलृट् (simple future), आत्मनेपदम्; मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचन
yenaby which
yena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; सम्बन्धसूचक
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to brahma)
brahmaBrahman/Absolute
brahma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
saṃkṣepātbriefly/in summary
saṃkṣepāt:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeNoun
Rootsaṃkṣepa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in the sense of 'briefly')
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; द्वितीया (2nd), एकवचन
nibodhaunderstand/learn
nibodha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-budh (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः, एकवचन
mefrom me/to me (as speaker)
me:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/dative) एकवचन (enclitic)
Instructional voice to King Alarka (ālarka); explicit vocative confirms addressee

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Brahman
Upadeśa (teaching)Brahman-realizationYoga summaryTruthful instruction

FAQs

Purāṇic instruction is positioned as ‘yathārtha’ (reality-aligned): the text claims practical soteriological value—guidance aimed at direct realization, not mere theory.

A concluding upadeśa marker within a narrative-philosophical segment; not a pancalakṣaṇa category but supportive of the Purāṇa’s didactic mission.

The move to ‘saṃkṣepa’ signals a shift from preparatory practices (timing, fearlessness, guṇa-transcendence) to a distilled pointing-out instruction toward Brahman.