Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyaya 40The Yogin’s Impediments (Upasargas), Subtle Concentrations, and the Eight Siddhis

उपसर्गैर्महाघोरैरावर्तन्ते पुनः पुनः ।

प्रावृत्य कम्बलं शुक्लं योगी तस्मान्मनोमयम् ॥

upasargairmahāghorairāvartante punaḥ punaḥ | prāvṛtya kambalaṃ śuklaṃ yogī tasmānmanomayam ||

अतिभीषणैरुपसर्गैः पुनः पुनर्विवर्त्यन्ते। तस्माद्योगी मनोमयं श्वेतकम्बलमिवात्मानं संवृत्य तिष्ठेत्॥

upasargaiḥby obstacles/afflictions
upasargaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootupasarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
mahā-ghoraiḥvery terrible
mahā-ghoraiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ghora (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—महांश्चासौ घोरश्च (कर्मधारयः); विशेषणम् (qualifying upasargaiḥ)
āvartantethey whirl/are tossed about
āvartante:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√vṛt (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
punaḥagain
punaḥ:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
punaḥagain
punaḥ:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb), पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
prāvṛtyahaving wrapped
prāvṛtya:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√vṛ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having covered/wrapped’
kambalamblanket
kambalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkambala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
śuklamwhite
śuklam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśukla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying kambalam)
yogīthe yogin
yogī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
tasmātfrom that
tasmāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; सर्वनाम
mano-mayammade of mind, mental
mano-mayam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanas (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—मनसः मयम् (तत्पुरुषः, ‘made of mind’); विशेषणम् (implied object/covering)
Unspecified in provided excerpt (within Markandeya Purana’s instructional dialogue context)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

YogaMental protectionPurity (śukla)Repeated cycles of distraction

FAQs

When disturbances recur, the remedy is not escalation outward but cultivation of inner purity and steadiness—symbolized as a ‘white wrap’ of the mind.

Instructional (yoga-ācāra) material; not a direct pañcalakṣaṇa segment.

The ‘white blanket’ can be read as sattva-āvaraṇa: a consciously generated, pure mental field that insulates awareness from rajas/tamas-driven upasargas.