Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Adhyaya 35Madālasa’s Instruction on Purity, Impurity, and Corrective Rites (Śauca and Aśauca)

प्रतोददण्डौ च तथा सम्यग्वर्णाः कृतक्रियाः ।

स्ववर्णधर्मनिर्दिष्टमुपादानं तथा क्रियाः ॥

pratodadaṇḍau ca tathā samyag varṇāḥ kṛtakriyāḥ /

svavarṇadharmanirdiṣṭam upādānaṃ tathā kriyāḥ

अङ्कुशदण्डयोश्चैव तथैव; वर्णाः कृतकृत्याः सम्यग् विधिं समाप्य, उपकरणानि गृहित्वा स्ववर्णधर्मानुसारं कर्माणि कुर्युः।

प्रतोददण्डौgoad and staff
प्रतोददण्डौ:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रतोद-दण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः: प्रतोद (goad/whip) + दण्ड (staff)
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
समुच्चय/रीति (Addition/Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
सम्यक्properly
सम्यक्:
रीति (Manner)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
वर्णाःthe varṇas (classes)
वर्णाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कृतक्रियाःhaving performed the rites
कृतक्रियाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत-क्रिया (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: कृत (done) + क्रिया (rite); ‘वर्णाः’ इत्यस्य विशेषणम्
स्ववर्णधर्मनिर्दिष्टम्prescribed by one’s own varṇa-duty
स्ववर्णधर्मनिर्दिष्टम्:
विशेषण (Qualifier of ‘उपादानम्’)
TypeAdjective
Rootस्व-वर्ण-धर्म-निर्दिष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः: स्व (own) + वर्ण (class) + धर्म (duty) + निर्दिष्ट (prescribed)
उपादानम्the taking/obtaining (of items)
उपादानम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootउपादान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
समुच्चय (Addition)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
क्रियाःrites/actions
क्रियाः:
कर्म/विधेय (Object/Predicate nominal)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Instructional discourse within Alarka-anuśāsana frame (speaker not explicitly marked in the provided excerpt)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Varṇa-dharmaRitual completionSocial order and duties

FAQs

Ritual life and social duty are coordinated: once purification and rites are completed, one returns to rightful responsibilities with proper instruments and conduct.

Normative dharma instruction; not a pañcalakṣaṇa category.

‘Staff and goad’ can be read as symbols of self-governance and direction: discipline (daṇḍa) and impetus (pratoda) applied first inwardly, then outwardly in action.