Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 35Madālasa’s Instruction on Purity, Impurity, and Corrective Rites (Śauca and Aśauca)

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे अलर्कानुशासने सदाचारकथनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः । पञ्चत्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच । अतः परं शृणुष्व त्वं वर्ज्यावर्ज्यप्रतिक्रियाम् । भोज्यमन्नं पर्युषितं स्नेहाक्तं चिरसंभृतम् ॥

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe alarkānuśāsane sadācārakathanaṃ nāma catustriṃśo 'dhyāyaḥ | pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ | madālasovāca | ataḥ paraī paraṃ śṛṇuṣva tvaṃ varjyāvarjyapratikriyām | bhojyam annaṃ paryuṣitaṃ snehāktaṃ cirasaṃbhṛtam ||

इति मार्कण्डेयपुराणे अलर्कोपदेशे ‘सदाचारवर्णनं’ नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः समाप्तः। अथ पञ्चत्रिंशोऽध्याय आरभ्यते। मदालसा उवाच—अथ शृणु परिहारान् नियमांश्च यत् परिहर्तव्यं यच्च न परिहर्तव्यम्। भक्ष्यं तु रात्र्युषितं स्नेहाभ्यक्तं चिरनिक्षिप्तं च॥

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (quotative/closing particle)
śrī-mārkaṇḍeya-purāṇein the revered Mārkaṇḍeya Purāṇa
śrī-mārkaṇḍeya-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + mārkaṇḍeya (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (singular)
alarka-anuśāsanein the instruction to Alarka
alarka-anuśāsane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootalarka (प्रातिपदिक) + anuśāsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (singular)
sad-ācāra-kathanamthe narration of good conduct
sad-ācāra-kathanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक) + ācāra (प्रातिपदिक) + kathana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular)
nāmanamed/called
nāma:
Viśeṣaṇa (विशेषण/title marker)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (नाम-शब्दः; title-marker)
catuḥ-triṃśaḥthirty-fourth
catuḥ-triṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatuḥ (संख्या) + triṃśat (संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular); अध्याय-विशेषण (ordinal sense)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular)
pañca-triṃśaḥthirty-fifth
pañca-triṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca (संख्या) + triṃśat (संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular); अध्याय-विशेषण (ordinal sense)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular)
madālasaḥMadālasa
madālasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmadālasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
ataḥtherefore/thereafter
ataḥ:
Hetu/Upakrama (हेतु/उपक्रम)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: therefore/from this)
paramnext/further
param:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb: next/further)
śṛṇuṣvalisten
śṛṇuṣva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular)
varjya-avarjya-pratikriyāmthe response regarding what is to be avoided and not avoided
varjya-avarjya-pratikriyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarjya (कृदन्त/प्रातिपदिक) + avarjya (कृदन्त/प्रातिपदिक) + pratikriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (singular)
bhojya-amnamfood fit to be eaten
bhojya-amnam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhojya (कृदन्त/प्रातिपदिक) + anna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (singular)
paryuṣitamstale/kept overnight
paryuṣitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpari-√vas (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (singular)
sneha-aktamsmeared with fat/oil
sneha-aktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsneha (प्रातिपदिक) + √añj (धातु) + kta (कृत्)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (singular)
cira-saṃbhṛtamstored for a long time
cira-saṃbhṛtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcira (प्रातिपदिक) + sam-√bhṛ (धातु) + kta (कृत्)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (singular)
Madālasā speaking to her son (Alarka)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaSadācāraĀhāra-niyama (dietary discipline)Śauca and daily conduct (intro to rules)

FAQs

Ethics is operationalized through daily choices: the teaching frames dharma not only as ideals but as practical rules of diet and conduct, aiming at bodily purity and mental steadiness.

This is ancillary dharma material (ācāra/niyama) embedded in narrative instruction, not a direct pañcalakṣaṇa segment.

Food discipline is also mind-discipline: regulating what is taken in (āhāra) symbolically mirrors regulating impressions (saṃskāras), supporting sattva and clarity.