Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Adhyaya 31Naimittika and Related Śrāddha Rites: Sapiṇḍīkaraṇa, Eligibility, Timing, and Procedure

जुहुयाद्व्यञ्जनक्षारवर्ज्यमन्नं यथाविधि । अग्नये कव्यवाहाय स्वाहेति प्रथमाहुतिः ॥

juhuyād vyañjanakṣāravarjyam annaṃ yathāvidhi / agnaye kavyavāhāya svāheti prathamāhutiḥ

अथाग्नौ विधिना दद्यात् निरम्ल-क्षार-रहितम् अन्नम्। प्रथमाहुतिः— ‘अग्नये कव्यवाहनाय स्वाहा’॥

जुहुयात्should offer (into fire)
जुहुयात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
व्यञ्जनक्षारवर्ज्यम्excluding condiments and alkali
व्यञ्जनक्षारवर्ज्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यञ्जन + क्षार + वर्ज्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (समाहार/निर्देश); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण — ‘व्यञ्जनं क्षारश्च वर्ज्यौ यस्मात्’ (excluding condiments and alkali)
अन्नम्food (cooked rice/meal)
अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
यथाas/according to
यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारार्थ (as/according as)
विधिrule/prescription
विधि:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन, अव्ययीभाववत् प्रयोग (yathā + accusative)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन
कव्यवाहायto the carrier of oblations (Agni)
कव्यवाहाय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकव्य + वाह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी/सम्बन्ध); पुंलिङ्ग; चतुर्थी, एकवचन; अग्नेः विशेषणरूपेण (epithet of Agni)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
Mantra-pada (मन्त्रपद)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय/निपात)
Formमन्त्रनिपात (ritual exclamation)
इतिthus
इति:
Quotative (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय
प्रथमाfirst
प्रथमा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
आहुतिःoffering (oblation)
आहुतिः:
Karta/Pradhāna (प्रथमा-विषय)
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
Dharmic instruction within the Purāṇic discourse (speaker not specified in the provided excerpt)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Agni (Kavyavāhana)
DharmaHomaAgniPitṛ-yajñaDietary/ritual purity

FAQs

Purity and simplicity are emphasized: the offering is to be free from certain additives, reflecting restraint and clarity in sacrificial giving, and highlighting Agni as the rightful mediator.

Ritual-ācāra; not one of the five narrative characteristics.

Agni as Kavyavāhana indicates the ‘transmission principle’: offerings become subtle and reach intended recipients. Excluding kṣāra/vyañjana symbolically removes agitation and excess, leaving a sattvic oblation.