Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Adhyaya 29Alarka’s Inquiry and Madalasa’s Teaching on Householder Dharma (Gārhasthya), Vaiśvadeva, and Atithi Hospitality

अग्रं चतुर्गुणं प्राहुर्हन्तकारं द्विजोत्तमाः ।

भोजनं हन्तकारं वा अग्रं भिक्षामथापि वा ॥

agraṃ caturguṇaṃ prāhur hantakāraṃ dvijottamāḥ / bhojanaṃ hantakāraṃ vā agraṃ bhikṣām athāpi vā

द्विजश्रेष्ठाः ‘प्रथमभागः’ चतुर्विधः इति, स च ‘हन्तकारः’ इति वदन्ति। अथवा भोजनमेव ‘हन्तकारः’ इति, तथा प्रथमभागं भिक्षां वा तेनैव नाम्ना आहुः।

अग्रंthe first portion
अग्रं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चतुर्गुणम्fourfold
चतुर्गुणम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्-गुण (प्रातिपदिक; घटक: चतुर् + गुण)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अग्र-विशेषण)
प्राहुःthey have declared
प्राहुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√अह् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
हन्तकारम्(called) ‘hantakāra’
हन्तकारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहन्तकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (विशेष-संज्ञा)
द्विजोत्तमाःthe best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम (प्रातिपदिक; घटक: द्विज + उत्तम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भोजनम्a meal/feeding
भोजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हन्तकारम्‘hantakāra’
हन्तकारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहन्तकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (or)
अग्रंthe first portion
अग्रं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भिक्षाम्alms
भिक्षाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभिक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अथthen/also
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तर/प्रारम्भ-अव्यय (then/now)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (also/even)
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (or)
Dharma-instruction voice within the Markandeya Purana’s didactic section

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaRitual vocabularyAlms and first portionHousehold ritual precision

FAQs

Dharma is not only intention but also disciplined practice; the verse preserves technical conventions so that giving and offering are done with clarity and consistency.

Ancillary dharma-ritual detail; outside pancalakṣaṇa proper.

Naming and measuring the ‘first share’ sacralizes the threshold between possession and generosity—turning the act of eating into a controlled rite rather than impulse.